اشعه ماوراءبنفش

کرایولیپولیز

فهرست

در این نوشته در مورد مزایا و محدودیت‌های کرایولیپولیز خواهید دانست. انتظار است در پایان بدانید با کرایولیپولیز چه نتایجی به دست خواهد آمد.

کرایولیپولیز چیست؟
مزایا و معایب

کرایولیپولیز چطور انجام می‌شود؟
نتایج کرایولیپولیز
خطرات و عوارض احتمالی
توصیه‌ها

اصطلاحات

◊ کرایو یا Cryo پیشوندی هست که معنای سرما را می‌دهد.
لیپولیز به معنی متلاشی کردن سلول‌های چربی است. معمولاً وقتی این کلمه استفاده می‌شود منظور متلاشی کردن سلول‌ها با استفاده از روشی غیر جراحی است؛ مثلاً لیزر، سرما و امواج ماوراء صوتی از بیرون سطح پوست می‌توانند به سلو‌ل چربی آسیب برسانند و باعث متلاشی شدن و جذب آن بشوند.

خلاصه

کرایولیپولیز یک روش غیرجراحی برای حذف چربی‌های موضعی مقاوم است. در این روش از سرمادهی استفاده می‌شود. به چند جلسه درمان نیاز دارد و نتایج معمولا بعد از چند ماه ظاهر می‌شود.

کرایولیپولیز یک روش غیر جراحی برای کم کردن بافت چربی است. طی جلسات درمانی چربی‌ نواحی موردنظر به داخل ابزاری بادکش مانند مکیده می‌شود. چربی‌های مکیده شده در این ابزارهای شبیه فنجان، تحت تأثیر سرما کریستالیزه شده و سلول چربی می‌میرند. چربی متلاشی‌شده طی یک دوره ۴ تا ۶ ماهه از طریق واکنش التهابی طبیعی بدن جذب می‌شوند.

نواحی تجمع چربی

این روش برای چربی‌های شکم، پهلو (Love handles)، ناحیه بازو، داخل ران، ناحیه غبغب، زیر باسن (Banana rolls) و برجستگی‌های زیر سوتین (back or bra rolls) استفاده می‌شود.

طبق مطالعاتی که انجام‌شده، این روش در بهترین شرایط می‌تواند ۱۰ تا ۲۰ درصد حجم چربی ناحیه را کاهش بدهد. اگرچه دستگاه‌های متعددی برای کرایولیپولیز ساخته‌شده‌اند ولی فقط CoolSculpting مجوز سازمان غذا و داروی آمریکا را گرفته است.

نکات مثبت

◊ یک روش غیر جراحی است درنتیجه برش‌های جراحی را ندارند.
◊ عدم نیاز به بیهوشی
◊ در یک جلسه می‌توان نواحی متعددی را تحت درمان قرارداد.
◊ بعد از جلسه درمانی می‌توان فعالیت‌های معمول را از سر گرفت.

نکات منفی

◊ کرایولیپولیز نمی‌توانید کاهش قابل‌توجه میزان چربی ایجاد کند.
◊ ایجاد اثر به چند جلسه کرایولیپولیز نیاز دارد.
◊ بعد از انجام کرایولیپولیز افزایش وزن، چه در محل درمان شده به چه در سایر نواحی به افزایش چربی منتهی خواهد شد.
◊ در صورت وجود مشکلات متابولیک یا بیماری دیابت، بازگشت چربی‌های ازدست‌رفته می‌تواند سریع باشد.

کرایولیپولیز

برای قرار دادن پدل ها اول ژل محافظت‌کننده روی پوست شما قرار داده می‌شود. پدل‌ها، ابزارهایی شبیه لیوان هستند در شکل و سایز‌های مختلف که پوست و چربی را به داخل مکش کرده و سرمادهی می‌کند.

تکنسین یکی از نواحی موردنظر شمارا که به دست می‌آید انتخاب کرده و ناحیه به داخل پدل مکیده می‌شود. سرد کردن باعث بی‌حس شدن می‌شود. شما یک حس سرمایی شدید در ناحیه خواهید داشت. بعد از برداشتن پدل‌ها تکنسین ناحیه موردنظر را برای همواری بیشتر ماساژ می‌دهد. بر اساس اندازه ناحیه هر جلسه بین نیم تا یک ساعت طول می‌کشد. بیشتر افراد به حدود سه جلسه درمان نیاز دارند.

نتایج کی مشخص می‌شود؟

نتایج فوری ظاهر نمی‌شود. ازآنجایی‌که جذب چربی‌های مرده زمان‌بر است نتایج اولیه بعد از ۳ تا ۴ هفته ظاهر می‌شود. نتایج مشخص به ۶ تا ۸ هفته زمان نیاز دارند. نتیجه نهایی معمولاً بعد از شش ماه ظاهر می‌شود. برای بهبود نتایج ماساژ روزانه حداقل به مدت ۵ دقیقه توصیه می‌شود.

نتایج تا چه مدت باقی می‌ماند؟

اگرچه حذف چربی‌ها دائمی هستند ولی باید در نظر داشت که فقط بخشی از سلول‌های چربی ناحیه از بین رفته‌اند سلول‌های باقیمانده توانایی بزرگ شدن به مقدار بسیار زیادی رادارند؛ بنابراین عدم رعایت رژیم غذایی و افزایش وزن باعث برگشت چربی‌ها به ناحیه می‌شود. باید توجه داشت که کرایولیپولیز یک وسیله برای کاهش وزن نیست. این وسیله برای افرادی که حداکثر ۱۰ کیلوگرم نسبت به وزن ایده آل سنگین‌تر هستند مناسب است.

باوجود سرمای زیاد آسیب پوست، اعصاب و عضلات بسیار نادر است. دوره نقاهتی به معنای واقعی وجود ندارد. گرچه احساس درد موضعی، قرمزی، تورم و خون‌مردگی ممکن است در ناحیه تحت درمان به وجود بیاید.

عارضه‌ی جدی

عارضه نادر ولی جدی کرایولیپولیز رشد ناخواسته چربی بعد از درمان است که به هیپرپلازی چربی متناقض شناخته می‌شود (paradoxical fat hyperplasia). در این موارد بافت چربی به‌جای از بین رفتن به‌صورت متناقض افزایش رشد پیدا می‌کند. ورزش، رژیم یا جلسات اضافه‌تر کرایولیپولیز معمولاً مؤثر نیستند و درمان آن نیاز به لیپوساکشن دارد. افرادی که مبتلابه کرایوگلوبولینمی، کهیر ناشی از سرما و هموگلوبینوری حمله‌ای ناشی از سرما هستند نباید تحت کرایولیپولیز قرار بگیرند.

دکتر سید هوتن علوی

◊◊ برای حذف چربی‌ها چه با جراحی چه با روش‌های غیرتهاجمی اول رژیم غذایی و ورزش را امتحان کنید.
◊◊ از روش‌های غیرتهاجمی حذف موضعی چربی‌ها باید انتظار واقعی داشته باشید.
◊◊ کرایولیپولیز برای تجمع موضعی خفیف چربی مناسب‌ هست. درصورتی‌که تجمع چربی متوسط به بالا باشد لیپوساکشن باید انجام شود.

ضد افتاب

ضد آفتاب

فهرست مطالب

در این نوشته نکات کلیدی انواع ضد آفتاب گفته‌شده است. انتظار است در پایان انتظار است بدانید برای انتخاب و استفاده از ضد آفتاب چه معیارهایی مهم است.

تعریف اصطلاحات
چرا باید ضد آفتاب استفاده کنیم؟

مشخصات ضد آفتاب
نحوه استفاده از ضد آفتاب
فاکتور محافظت در برابر نور خورشید (SPF)
فیزیکی یا شیمیایی بودن ضد آفتاب
رنگی یا غیر رنگی بودن ضد آفتاب
توصیه‌های دکتر علوی
سوالات

تعریف اصطلاحات

◊ اشعه‌ی ماوراءبنفش را به اشعه‌ی UV یا اشعه‌‌ی فرابنفش می‌شناسند. این اشعه جزئی از طیف امواج نوری است که در نور خورشید وجود دارد و می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی، پیری پوست، برنزه‌ شدن و سرطان پوست بشود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل بیماری پوست یا مصرف دارو باشد. به این واکنش التهابی حساسیت به نور آفتاب (photosensitivity) گفته می‌شود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل خاصیت ذاتی پوست در واکنش به اشعه‌ی ماوراءبنفش باشد. به این التهاب آفتاب‌سوختگی (sunburn) گفته می‌شود.
◊ واکنش پوست به نور آفتاب از فردبه‌فردی متفاوت است. دکتر فیتزپاتریک بامطالعه روی رنگ مو، چشم و پوست، استعداد به آفتاب‌سوختگی، برنزه شدن و سرطان پوست را تعیین کرده است. معیار فیتزپاتریک (Fitzpatric Skin Type) تیپ پوستی فرد و این استعداد‌ها را مشخص می‌کند

خلاصه

به دلیل ایجاد آفتاب‌سوختگی، پیری پوست و حتی سرطان‌های پوستی نیاز است در مقابل نور آفتاب از پوست محافظت بشود. درواقع از هر نوع نوری که اشعه‌ی ماوراءبنفش دارد باید محافظت انجام بشود. این شامل نور لامپ مهتابی و هالوژن هم می‌شود. تیپ‌های پوستی روشن که سخت برنزه می‌شوند یا راحت آفتاب‌سوخته می‌شوند نیاز بیشتری برای محافظت از نور آفتاب دارند. شاید به نظر برسد تیپ‌های پوستی تیره‌تر نیازی به محافظت از نور خورشید ندارند. ولی رنگ پوست‌های تیره، به‌صورت ذاتی گرچه در مقابل اشعه‌ مقاومت بیشتری دارند ولی این مقاومت کافی نیست. یکی از مهم‌ترین راه‌های محافظت در مقابل نور آفتاب محصولات ضدآفتاب هستند:

مشخصات ضد آفتاب
ضد آفتاب مؤثر

فاکتور محافظتی بیشتر از ۳۰ داشته باشد.
وسیع الطیف باشد.

◊ برای ورزش و شنا یا فعالیت بدنی با تعریق ضدآب باشد.
◊ برای پوست‌های حساس و مستعد آکنه غیر روغنی و غیر ‌حساسیت‌زا باشد.
◊ ۲۰ دقیقه قبل از بیرون رفتن استفاده کنید و هر دو ساعت تکرار کنید.

چرا باید ضد آفتاب استفاده کنیم؟

بخشی از نور خورشید که قابل‌دیدن نیست اشعه‌ی ماوراءبنفش هست. این اشعه‌ گرچه برای ساختن ویتامین D در بدن استفاده می‌شود ولی مقدار بیشتر از حد آن باعث آسیب‌ پوستی می‌شود. محافظت از نور آفتاب برای جلوگیری از این آسیب‌ها ضروری است.

اشعه ماوراءبنفش

این اشعه دو نوع مهم در خود دارد:

اشعه‌ی نوع A: عمق نفوذ بیشتر این اشعه باعث آسیب به رشته‌های زیرپوست (دِرْم) و پیری پوست می‌شود.

اشعه‌ی نوع B: انرژی بیشتری دارد. باعث آفتاب‌سوختگی می‌شود. هردوی این اشعه می‌توانند با آسیب پوستی در بلندمدت زمینه‌ساز سرطان پوست شوند. اشعه‌ی نوع B انرژی بیشتری دارد و سهم بیشتری در این مورد دارد.

لک‌های پوستی یا کک‌ومک (فرکل) یکی از مشکلات شایعی است که این اشعه در پوست ایجاد می‌کند. تیپ‌های پوستی روشن که لک‌های پوستی به‌راحتی در‌ آن‌ها دیده می‌شود با این مشکل بخصوص در تابستان آشنا هستند. حتماً استفاده از چتر حین قدم زدن در قشر مرفه اروپایی را در فیلم‌ها دیده‌اید. این موضوع یک روش محافظت از نور آفتاب در دوره‌ای بوده است که استفاده از ضد آفتاب چندان شناخته‌شده نبود.

مشخصات ضد آفتاب

بخشی از نور خورشید که قابل‌دیدن نیست اشعه‌ی ماوراءبنفش هست. این اشعه‌ گرچه برای ساختن ویتامین D در بدن استفاده می‌شود ولی مقدار بیشتر از حد آن باعث آسیب‌ پوستی می‌شود. محافظت از نور آفتاب برای جلوگیری از این آسیب‌ها ضروری است.

مشخصات ضد آفتاب

برای انتخاب یک ضدآفتاب مناسب باید اطلاعات زیر را در مورد آن بدانیم:
◊ محافظت در مقابل اشعه‌ی نوع B یا فاکتور محافظت در برابر نور خورشید یا SPF
◊ محافظت در مقابل اشعه‌ی نوع A یا وسیع الطیف
◊ فیزیکی یا شیمیایی بودن ضدآفتاب
◊ ضدآب بودن
◊ رنگی یا بی‌رنگ بودن ضدآفتاب
◊ فرم ضدآفتاب (کرم، پماد، لوسیون، ژل، فلوئید و اسپری)

فاکتور محافظت در برابر نور خورشید (SPF)

به‌صورت معمول SPF پیشنهادی چقدر هست؟ ۳۰
روی همه‌ی محصولات ضد آفتاب عددی به‌عنوان SPF نوشته‌شده است. این عدد فاکتور محافظت در مقابل اشعه‌ی ماوراءبنفش نوع B هست.

معنای عدد نوشته چیست؟
فرض کنید شما به‌صورت معمول در مدت ۱۰ دقیقه زیر آفتاب دچار سوختگی می‌شوید. حالا ضدآفتابی با SPF ۲۰ را به پوست خود می‌زنید. در این حالت شما بعد از ۲۰۰ دقیقه زیر آفتاب دچار سوختگی خواهید شد؛ یعنی این ضدآفتاب زمان را ۲۰ برابر می‌کند. بااین‌حال باید بدانید که در اکثر مواقع به دلایلی مثل پاک شدن یا عرق کردن اثر ضدآفتاب زودتر خنثی می‌شود؛ بنابراین توصیه می‌شود هر ۲ ساعت ضدآفتاب را تکرار کنید.
مطلب دیگر مربوط به میزان بلوکه‌شدن اشعه‌ی ماوراءبنفش نوع B هست. ضد آفتاب با فاکتور محافظتی ۱۵، حدود ۹۳ درصد اشعه را بلوکه می‌کند. این برای ضد آفتاب‌های با فاکتور محافظتی ۳۰ و ۱۰۰ به ترتیب ۹۷ و ۹۹ درصد هست. عدد‌های خیلی بالا به معنی بهتر بودن ضدآفتاب نیست. به نظر نمی‌رسد برای فاکتور‌های بیشتر از ۳۰، تفاوت محافظت تأثیر بلندمدت بهتری داشته باشد.

وسیع الطیف (Broad Spectrum)

آیا به‌صورت معمول توصیه می‌شود ضد آفتاب وسیع الطیف باشد؟ قطعاً بله
فاکتور محافظت یا SPF مربوط به اشعه‌ی نوع B هست. ولی محافظت باید هم علیه اشعه‌ی A و هم اشعه‌ی B باشد. یک ضدآفتاب خوب باید حداقل یک‌سوم محافظتی که در مقابل اشعه‌ی نوع B دارد را برای نوع A هم داشته باشد. زمانی که این شرط محافظتی برقرار باشد روی ضدآفتاب عبارت وسیع الطیف نوشته می‌شود.

مقایسه فیزیکی و شیمیایی

ضدآفتاب فیزیکی بهتر است یا شیمیایی؟ نمی‌دانم. اگر از ته رنگ سفید ناراحت نمی‌شوید فیزیکی انتخاب کنید.

شیمیایی یا فیزیکی
فیزیکی یا شیمیایی بودن ضد آفتاب

وقتی محافظت ضدآفتاب طوری باشد که نور را از روی پوست مثل آینه منعکس کند به آن ضدآفتاب فیزیکی می‌گویند. اگر ضدآفتاب جذب پوست بشود و نور را جذب و بی‌اثر کند به آن ضدآفتاب شیمیایی گفته می‌شود.

سالم‌ترین ضدآفتاب‌ها، فیزیکی و ماده‌ی اصلی آن‌ها زینک اکساید و دی اکسید تیتانیوم هست.

ضدآفتاب‌های فیزیکی یک حالت سفیدرنگ روی پوست ایجاد می‌کنند که خیلی موردپسند نیست. نسبت به انواع شیمیایی ضخیم‌تر هستند و برای پوست‌های چرب و مستعد آکنه خیلی مناسب نیستند. به نسبت ضدآفتاب‌های شیمیایی حساسیت‌ کمتری ایجاد می‌کنند.
ضدآفتاب‌های شیمیایی جذب پوست می‌شوند و حالت سفید براق ایجاد نمی‌کنند و استفاده از آن‌ها موردپسندتر هست. ولی محتویات این ضدآفتاب‌ها نسبت به ضدآفتاب‌های فیزیکی حساسیت بیشتری ایجاد می‌کند و به مقدار کم جذب خون می‌شود. برای افرادی که زیاد عرق می‌کنند و یا فعالیت در آب‌دارند مثل شنا، ضدآفتاب‌های شیمیایی بهتر هستند.

ضد آفتاب فیزیکی یا شیمیایی
مقایسه فیزیکی و شیمیایی

فیزیکی: سالم‌تر و تحریک پوستی کمتر، ایجاد حالت سفیدی روی پوست و نامناسب برای پوست چرب و مستعد آکنه

شیمیایی: سلامت کمتر و تحریک پوستی بیشتر، سفیدی و درخشندگی ایجاد نمی‌کند و به آب و تعریق مقاوم‌تر هست.

ضدآب

آیا به‌صورت معمول ضد آفتاب ضدآب توصیه می‌شود؟ بله
ضد آفتاب ضدآب یعنی در استخر یا شرایطی که تعریق زیاد دارید تا ۴۰ دقیقه محافظت مؤثر دارد. وقتی تعریق شدید می‌کنید یا مثلاً در دریا شنا می‌کنید آب باعث شسته‌شدن ضدآفتاب می‌شود و زمان محافظت را بشدت کاهش می‌دهد. برای این شرایط محصولات ضدآب تهیه‌شده است.

رنگی یا غیر رنگی بودن ضد آفتاب

آیا ضدآفتاب‌های رنگی را توصیه می‌کنید؟ بله
یک سری از محصولات ضدآفتاب رنگی (tinted sunscreen) هستند. معمولاً رنگ‌های طیف بژ دارند که نیاز به کرم پودر را رفع کنند و یا لک‌های پوستی بپوشانند. رنگ‌های استفاده‌شده در این محصولات انواع اکسید‌های آهن، تیتانیوم رنگی و روی هستند. معمولاً در ترکیب این ضدآفتاب‌ها مرطوب‌کننده هم وجود دارد.

ضد آفتاب رنگی

بیشترین تأثیر منفی نور خورشید مربوط به اشعه‌ی ماوراءبنفش هست که دیده نمی‌شود ولی نور‌ قابل‌دیدن هم اثر خود را دارد. وقتی محصول ضد آفتاب روی پوست ایجاد رنگ‌ نمی‌کند یعنی محافظتی در مقابل نورها‌ی مرئی ایجاد نمی‌کند. ضدآفتاب‌های رنگی احتمالاً می‌توانند اثرات مفید در بهبود یا جلوگیری از لک‌های پوستی داشته باشد (مثل ملاسما و PIH). اکسید آهن به‌طور خاصی در جلوگیری از نور آبی مؤثر است. واکنش‌های حساسیتی به اکسیدهای آهن وجود دارد ولی اکثر پوست‌ها این مواد را به‌خوبی تحمل می‌کنند.

فرم ضد آفتاب

اسپری (Spray):

استفاده از آن‌ها راحت است بخصوص برای مناطقی که خیلی در دسترس نیستند. دو مشکل‌دارند یکی اینکه در اکثر موارد کمتر از حد موردنیاز استفاده می‌شوند. دوم نگرانی از استنشاق مواد اسپری شده وجود دارد. گرچه هنوز اخطاری در این مورد توسط سازمان غذا و دارو اعلام‌نشده است. اسپری‌ها پایه‌ی الکلی دارند و قابل اشتعال هستند.

لوسیون (Lotion):

انواع مختلفی دارند بعضی از لوسیون‌ها مقدار روغن بیشتر و بعضی دیگر میزان آب و یا الکل بیشتر دارند. در حقیقت لوسیون‌ ترکیبی از آب با قطرات چرب هستند که در آن معلق شده است. در مقایسه با کرم مقدار روغن در لوسیون کمتر است. به همین دلیل کمتر حالت چسبناک دارند و راحت‌تر جذب پوست می‌شوند. لوسیون‌ها حالت مایع دارند.
لوسیون‌ها برای پوست نرمال یا کمی خشک مناسب هستند. به این دلیل که لایه‌ی چرب کمی روی پوست به‌جا می‌گذارند برای استفاده در روز بخصوص روز‌های داغ تابستان مناسب هستند.

کرم (Cream):

مقدار روغن در کرم‌ها بیشتر است. فرض کنید که کرم‌ها ترکیب ۵۰-۵۰ از آب و روغن هستند. حاوی ماده نگهدارنده هستند. کرم‌ها در مقایسه با لوسیون چسبناک‌تر و ضخیم‌تر هستند. حالت نیمه جامد دارند. به خاطر روغن بالا پوست را هیدراته نگه می‌دارند.
کرم‌ها برای پوست‌های خشک و پوسته‌پوسته مناسب هستند تا بتواند آب داخل پوست را به‌خوبی حفظ کند. به همین دلیل برای استفاده در روز‌های سرد پاییزی مناسب هستند. شاید بهتر باشد از کرم‌های خیلی چرب روی دست‌وپا و نه صورت استفاده کنید. اگر خشکی پوست صورت خیلی زیاد باشد کرم‌ها برای صورت می‌تواند مفید باشد.

دکتر سید هوتن علوی

استفاده از ضد آفتاب

زمان مصرف

نیم ساعت قبل از بیرون رفتن ضدآفتاب را استفاده کنید و هر دو ساعت هم تکرار کنید. ضدآفتاب‌های شیمیایی نیاز هست که جذب پوست بشوند تا اثر محافظت‌کننده داشته باشند. ضدآفتاب‌های فیزیکی ولی همان زمانی که استفاده شدند اثر خود را شروع می‌کنند.

ضدآفتاب را هر دو ساعت تکرار کنید. ضدآفتاب‌های فیزیکی روی پوست قرار گرفتند و به این‌طرف و آن‌طرف مالیده می‌شود و از روی پوست پاک می‌شود. ضدآفتاب‌های شیمیایی در محیط خیس و پاک شدن از روی پوست بهتر دوام می‌آورند ولی در مقابل نور خورشید به‌تدریج بی‌اثر می‌شوند. فک کنید که نور خورشید ضدآفتاب شیمیایی نفوذ کرده به داخل پوست را به‌تدریج تمام می‌کند.

ضدافتاب ضداب
زمان تکرار در محیط خیس

ضد آفتاب‌ها وقتی در معرض محیط خیس یا مرطوب هستند زودتر خاصیت خود را از دست می‌دهند. برای اثر مناسب در این شرایط ترکیبات ضدآب نیاز هست و باید هر ۴۰ دقیقه تکرار شوند. وقتی آب روی محصول ضد آب ریخته می‌شود از روی پوست سر می‌خورد و بدون آنکه احساس رطوبت کنید فقط قطرات آن روی پوست باقی می‌ماند.

مقدار مصرف

یک فرد متوسط به حدود ۱ اونس یا ۲۸ گرم کرم ضدآفتاب برای پوشاندن بدن نیاز دارد. تمام نواحی بدن که پوشش مناسب ندارد باید با ضد آفتاب پوشانده بشود. بااین‌حال چون عمده‌ی اثر آفتاب روی صورت هست اکثر افراد روی صورت تمرکز دارند و پشت دست‌ها و گردن را فراموش می‌کنند. در صورت هم‌پشت گردن و گوش‌ها نواحی هستند که فراموش می‌شود.

مقدار مصرف ضد آفتاب
تعیین مقدار

اگر بدن را به نواحی مختلف تقسیم کنیم، برای هر ناحیه‌ی مشخص‌شده حدود یک قاشق چای‌خوری پر یا معادل طول کامل دو انگشت اشاره و میانی به ضد آفتاب نیاز دارد. اگر به محاسبه علاقه‌مند هستید در بخش سؤالات آن را می‌توانید پیدا کنید. برای

قانون دو انگشت زمانی هست که سر شما مو ندارد. اگر فقط نیاز به پوشش گردن و صورت و گوش‌ها هست یک طول انگشت کافی است. به عبارتی برای هر ۹ درصد از سطح بدن ۵ گرم کرم یا ۵ سی‌سی لوسیون یا ۲ طول انگشت ضد آفتاب نباز است.
پلک‌های یکی از مناطق پرخطر برای بروز سرطان پوست‌ هست و نیازمند کرم ضدآفتاب دارد. اکثر افراد پوشش این ناحیه را فراموش می‌کنند. تا نزدیک مژه‌ها ضد آفتاب بزنید. ضدآفتاب‌های شیمیایی باعث تحریک چشم می‌شود. برای این ناحیه ضد آفتاب‌های فیزیکی بهتر هستند. اگر حوصله‌ی ضدآفتاب برای پلک ها را ندارید از عینک آفتابی استفاده کنید.
لب‌ها یکی از نواحی حساس برای بدخیمی هستند. پیشنهاد می‌کنم در این موارد از رژ لب با SPF بالای ۳۰ استفاده کنید. این‌یکی از مواردی هست که معمولاً به آن توجه نمی‌شود.

دکتر سید هوتن علوی

راهنمای انتخاب ضد آفتاب

بیشتر مردم برای انتخاب ضدآفتاب به نوشته‌های بلاگرها و توصیه‌های مشاور پوست و مو داروخانه توجه می‌کنند. بیشتر افراد باپوست تیره از ضدآفتاب شیمیایی استفاده می‌کنند. افرادی که دارای لک پوستی مثل ملاسما هستند از ضدآفتاب‌های فیزیکی که محافظت مطمئن‌تری دارند استفاده می‌کنند ولی ته رنگ سفید آن آزاد دهنده هست. در این موارد ضدآفتاب‌های فیزیکی رنگی راه‌حل مناسبی هست که عده‌ای انتخاب می‌کنند.

مرجع تخصصی انتخاب ضدآفتاب متخصص پوست و مو هست. درصورتی‌که پوست حساس، مستعد آکنه و لک‌دارید و یا قبلاً به همین دلایل تحت درمان بوده‌اید قویاً توصیه می‌کنم برای انتخاب ضد آفتاب از متخصص پوست کمک بگیرید.

نکات کلیدی انتخاب

برای انتخاب ضدآفتاب باید موارد زیر را رعایت کنید یا مورد مناسب با خودتان را پیدا کنید:

◊ وسیع الطیف باشد و SPF حداقل ۳۰ داشته باشد
◊ فیزیکی یا شیمیایی بودن را انتخاب کنید. حداقل اینکه پارابن و اکسی‌بنزن نداشته باشد. ضدآفتاب‌های فیزیکی سالم‌تر هستند
◊ اگر در محیط خیس کار می‌کنید یا عرق زیاد می‌کنید ضدآب باشد.
◊ رنگی یا بی‌رنگ بودن به میل خودتان، اگر مستعد لک هست احتمالاً رنگی بهتر است
◊ فرم ضد آفتاب (کرم، پماد، لوسیون، ژل و اسپری) را با شرایط خود انتخاب کنید. حداقل اینکه اسپری استفاده نکنید.

◊◊ استفاده از هر نوع ضدآفتابی بهتر از استفاده نکردنش هست.
◊◊ درکل توصیه می‌کنم محصولات مختلفی را امتحان کنید. قبل از اینکه روی صورت استفاده کنید برای چند روز روی مچ دست امتحان کنید تا واکنش احتمالی آن را بررسی کنید.
◊◊ یادتان باشد یک‌چهارم افرادی که ضد آفتاب می‌زنند، مقدار کافی استفاده نمی‌کنند.
◊◊ بچه‌ها بهتر است پایه‌ی ضدآفتاب از زینک اکساید یا دی‌اکسید تیتانیوم باشد تا خیلی تحریک‌کننده نباشد. بچه‌ها اسپری را راحت‌تر قبول می‌کنند. برای صورت اول اسپری را روی دست بزنید بعد به‌صورت بمالید.
◊◊ لوسیون‌ها برای افراد حساس یا مستعد آکنه مناسب ‌هستند. محصولاتی دارای روغن زیاد مثل اکثر کرم‌ها برای این گروه احتمالاً مناسب نیست. اگر در حال استفاده از داروهای ضدآکنه هستید، ژل‌های ضدآفتاب مناسب نیستند. الکل موجود در ژل خشکی پوست را تشدید می‌کنند.
◊◊: بهتر است ضدآفتاب را زیر ۶ ماه فقط با دستور پزشک استفاده کنید. در این گروه سنی از لباس پوشاننده برای محافظت از نور آفتاب استفاده کنید.

سوالات شما

پاسخ

اول اینکه ضدافتاب را با مرطوب کننده مخلوط نکنید. اینکار می‌تواند خاصیت محافظتی ضدافتاب را کاهش دهد.
اگر ضدافتابی که استفاده می‌کنید نوع فیزیکی هست اول مرطوب کننده را استفاده کنید و کمی فرصت بدهید. حدود نیم ساعت بعد که مرطوب کننده جذب شد ضدافتاب فیزیکی را بمالید. ولی اگر ضدافتاب شیمیایی است بهتر است اول ضدافتاب را بزنید و فرصت بدهید جذب بشود بعدازآن مرطوب‌کننده را بمالید.

پایان پاسخ
پاسخ

بله مؤثر هست. مشکلی این است که در اکثر مواقع مقدار لازم از اسپری استفاده نمی‌شود. به همین دلیل توصیه اکثر پزشکان این است که اسپری استفاده نکنید. مشکل دیگر این است که ذرات ضدآفتاب نباید وارد ریه بشود؛ بنابراین:
◊ اسپری را هیچ‌وقت نزدیک شعله یا وقتی سیگار دستتان هست استفاده نکنید.
◊ اسپری را نزدیک پوست فشار بدهید. اصلاً برای صورت اسپری نکنید. ابتدا روی دست اسپری کنید بعد به‌صورت بمالید.
◊ بهتر است در روزهای بادی اسپری استفاده نکنید.
◊ مقدار مشخص کردن برای اسپری خیلی مشکل هست. آن‌قدر اسپری کنید که در نور آفتاب درخشش ایجاد شود.

پایان پاسخ
پاسخ

اگر یکنواخت پخش نشده بهتر است با دست روی پوست پخش‌کنید. برای صورت هم بهتر است کف دست اسپری کنید و روی صورت بمالید.

پایان پاسخ
پاسخ

پایه‌ی ضدآفتاب‌های اسپری الکل هست؛ بنابراین خطر آتش گرفتن و یا شعله‌ورشدن دارد. علاوه به راین ممکن است خشکی پوست را تشدید کنند. اگرچه FDA در مورد خطر بالقوه‌ی استنشاق اسپری رعایت احتیاط را ضروری دانسته ولی مشکل بالفعلی برای این موضوع گزارش نشده است.

پایان پاسخ
پاسخ

نه. در مورد ضدآفتاب‌های شیمیایی نگرانی از سمی بودن ماده‌ی مؤثر آن وجود دارد؛ بنابراین در مورد ضدآفتاب‌های شیمیایی بهتر است حد متعادل یا حتی حداقلی را رعایت کنید؛ مثلاً به دلیل سمیت زیاد ضدآفتاب Neutrogena با SPF +100 چه فرم اسپری و چه فرم لوسیون از بازار امریکا جمع‌آوری‌شده است.

پاسخ

بله تا حدودی مانع می‌شود. برنزه شدن نتیجه‌ی افزایش رنگ‌دانه‌های طبیعی پوست نسبت به نور خورشید یا لامپ‌های سولاریوم هست. ضدآفتاب مانع رسیدن این‌ نورها به پوست می‌شود بنابراین میزان برنزه شدن را کاهش می‌دهد. بهترین ضدآفتاب با دقیق‌ترین نحوه‌ی استفاده همه‌ی نورهای خورشید را بلوکه نمی‌کند.

فرض کنید ۱۰۰ واحد اشعه‌ی ماوراءبنفش نوع B را به پوست بتابانیم. این نوع اشعه مسئول اصلی برنزه شدن است. اگر ضد آفتاب با SPF=30 به پوست بزنیم ۳ واحد و اگر SPF=50 بزنیم ۲ واحد از این ۱۰۰ واحد به پوست می‌رسد. پس باوجود ضدآفتاب برنزه‌ شدن به مقدار کم اتفاق می‌افتد.

پایان پاسخ
پاسخ

تیره‌تر شدن

بعید است که ضدآفتاب باعث تیره‌تر شدن پوست شود. شاید ترکیباتی که در ضدآفتاب‌های شیمیایی وجود دارد باعث مشکلاتی در پوست و به‌ندرت باعث تیره‌گی بشود ولی تیره‌تر شدن پوست را باید به‌حساب عدم استفاده صحیح از ضدآفتاب بدانید. اگر ضدآفتاب مناسب استفاده کنید و هر دو ساعت هم استفاده کنید بازهم نباید فکر کنید ۱۰۰ درصد نور آفتاب بلوکه‌شده است. به همین دلیل است که علاوه بر ضدآفتاب توصیه می‌شود از سایر راه‌های محافظت از نور آفتاب استفاده کنید.

روشن شدن

تیپ‌های پوستی به نور آفتاب پاسخ‌های متفاوتی می‌دهند. پوست‌های روشن و بور در مقابل آفتاب دچار سوختگی و کک‌ومک می‌شوند درحالی‌که تیپ‌های گندمی و سبزه، برنزه می‌شوند و پوستشان تیره‌تر می‌شود. کک‌ومک افزایش پراکنده‌ی رنگ‌دانه‌های پوست هست و برنزه شدن افزایش یکنواخت همان رنگ‌دانه‌هاست. حالا اگر این افراد بعدازاین تغییر رنگ‌ها بلندمدت از ضدآفتاب استفاده کنند رنگ‌دانه‌های آن‌ها به مقدار اولیه بازمی‌گردد؛ یعنی در یک فرد سبزه به نظرش می‌رسد که ضدآفتاب باعث روشن‌تر شدن پوستش شده است.

پایان پاسخ
پاسخ

خیر. بسیاری از مردم فکر می‌کنند اگر SPF بالاتری را انتخاب کنند، بیشتر می‌توانند در آفتاب بمانند. این‌طور نیست و این‌یک باور غلط هست. تمام ضدآفتاب‌ها بعد از ۲ ساعت قدرت محافظت آن‌ها به مقدار زیادی کاهش پیدا می‌کند و نیاز به تکرار دارند. SPF بالاتر فقط به این معنی است که در این ۲ ساعت مقدار اشعه‌ی کمتری به پوست شما می‌رسد.

پایان پاسخ
پاسخ

 به دنبال کرم‌های ضد آفتاب بگردید که ته رنگ بژ برای خنثی کردن مواد سفیدش را دارد. اگر رنگ موردنظر خود را پیدا نمی‌کنید، از کرم ضد آفتاب به‌عنوان اولین مرحله در آرایش استفاده کنید و روی آن را با کانسلر یا انواع مواد آرایشی، بپوشانید. بعضی از محصولات ضدآفتاب فیزیکی با تکنولوژی جدیدتری ساخته‌شده‌اند و مواد مؤثر آن به ذرات کوچک‌تری تبدیل‌شده و ته رنگ سفید کمتری به‌جا می‌گذارد.

پایان پاسخ
پاسخ

ضدآفتاب‌های شیمیایی باعث تحریک چشم می‌شود. برای این موارد باید ضدآفتاب‌های فیزیکی را انتخاب کنید. در این موارد ضدآفتاب‌هایی که حاوی اکسید روی هستند گزینه‌ی مناسبی هستند.

پایان پاسخ
پاسخ

همه‌ی انواع پوست در مقابل اشعه‌ی ماوراءبنفش باید محافظت بشوند. افراد باپوست تیره شاید به دلیل رنگ‌ پوستشان و عدم بروز سوختگی زیر نور آفتاب تصور کنند که نیاز به ضدآفتاب ندارند. این تصور اشتباهی است. افراد باپوست تیره شاید در حالت طبیعی محافظتی در حد SPF ۷ تا ۱۳ داشته باشند ولی این مقدار کافی نیست. به یاد داشته باشیم غیر آفتاب‌سوختگی و برنزه‌شدن، نور خورشید عامل سرطان و پیری زودرس پوست هم هست.

پایان پاسخ
پاسخ

امولسیون (emulsion) ترکیب مایع با مایع هست بدون اینکه ذرات یکی در دیگری آمیخته شود. معمولاً دو مایع امتزاج‌ناپذیر یکی روغن و دیگری آب است منتها زمانی امولسیون گفته می‌شود که ذرات روغن در آب به‌صورت پایدار و یکنواخت پراکنده بشود. امولسیفایر ماده‌ای است که به پراکندگی یکنواخت کمک می‌کند مثل لستین. محلول (Solution) ترکیب دو ماده است که یکی در دیگری حل یا ممزوج می‌شود و یک ترکیب همگن ایجاد می‌شود. مثل محلول آب‌نمک که نمک حل شونده و آب حلال است. محلول روغنی زمانی گفته می‌شود که حلال روغن باشد و محلول آبی زمانی گفته می‌شود که حلال آب باشد.

تفاوت‌ها

◊ محلول‌های ضدآفتاب به‌صورت محلول آبی یا الکلی هستند که مواد مؤثر ضدآفتاب در آن حل‌شده است.
◊ لوسیون ضدآفتاب می‌تواند به‌صورت امولسیون یا محلول باشد. امولسیون معمولاً ضخیم‌تر از محلول‌ها و مقدار روغن آن‌ها نسبت به الکل و آب بیشتر هست. یکسری از لوسیون‌ها باید قبل از مصرف تکان داده شود.
◊ کرم ضدآفتاب به‌صورت امولسیون است و از لوسیون‌ها ضخیم‌تر هستند و حین خروج از تیوب شکل دار هستند. کرم‌ها به نگه‌دارنده نیاز دارند که معمولاً مرطوب‌کننده‌ هست. به دلیل اینکه نگه‌دارنده دارند ممکن است ایجاد آلرژی کنند.
◊ پماد‌ها نیمه‌ جامد هستند و تقریباً عمده‌ی حجم آن‌ها را روغن تشکیل داده است. چسبناک و ضخیم هستند و لایه‌ی محافظ ایجاد می‌کنند. نگه‌دارنده نیاز ندارند و به همین دلیل احتمال ایجاد آلرژی در آن‌ها ناچیز هست.
◊ ژل‌ها نیمه جامد و به‌صورت امولسیون آبی یا الکلی هستند. به ماده‌ی نگه‌دارنده نیاز دارند.

پماد و کرم

پماد (ointment) و کرم (cream) هر دو ترکیباتی چرب هستند. پماد‌ها بیش از ۸۰ درصد ترکیبشان روغنی است ولی کرم‌ها نسبت مساوی، معمولاً ۵۰-۵۰، ترکیب روغن و آب‌دارند. پماد و کرم هر دوروی پوست حالت چرب و چسبناک ایجاد می‌کنند و هر چه میزان روغن آن بیشتر باشد چرب‌تر و چسبناک‌تر خواهد بود. پماد به دلیل حجم بالای روغن روی پوست حالت انسداد ایجاد می‌کند. مواد مؤثره‌ی آن به‌راحتی جذب پوست نمی‌شود، همین‌طور که به آب پوست اجازه‌ی تبخیر نمی‌دهد. بیشتر روغنی که در پماد‌ها استفاده می‌شود وازلین و روغن‌های معدنی هست.

پایان پاسخ
پاسخ

ماده مؤثره‌ی ضدآفتاب یا مواد ارگانیک هستند مثل اکسی‌بنزوئن یا مواد غیر ارگانیک مثل روی یا تیتانیوم. مواد ارگانیک داخل پوست جذب می‌شوند و اشعه‌ی ماوراءبنفش را جذب می‌کنند و با تبدیل کردن به حرارت اثر مضر آن را از بین می‌برند. مواد غیر ارگانیک روی سطح پوست باقی‌مانده و مثل آینه اشعه‌ی ماوراءبنفش را منعکس می‌کنند.

سایر ترکیبات

◊ مرطوب‌کننده و روغن‌های طبیعی مثل روغن‌زیتون و نارگیل
◊ رنگ‌‌: معمولاً شامل رنگ‌دانه‌های آهن یا تیتانیوم باشد.
◊ ضدالتهاب: برای کاهش علائم ازادشدن هیستامین در آفتاب‌سوختگی
◊ محرک‌های برنزه‌شدن: مواد خاصی اضافه می‌شوند که در لایه‌ی شاخی پوست به رنگ قهوه‌ای درمی‌آیند مثل دی‌اکسی استون
◊ ضدآفتاب‌ ارگانیک: پابا (PABA)، سینامات، انترانیلات، سالیسیلات و بنزوفنون – PABA حساسیت تماسی ایجاد می‌کند برای همین از بنزوفنون ها بجای آن استفاده می‌شود. سینامات و سالیسیلات‌ها اثر کافی ندارند برای همین کمکی استفاده می‌شوند
◊ ضدآفتاب‌ غیر ارگانیک: روی، تیتانیوم، کائولین، آهن و ایکتیول
◊ آنتی‌اکسیدان و ویتامین C و E
◊ پایه: می‌تواند روغنی یا الکلی باشد. پایه‌های روغنی بخصوص در ضدآفتاب‌های غیر ارگانیک بکار می‌روند که برای پوست‌های چرب یا آکنه‌ای مناسب نیستند. پایه‌های الکلی باعث خشک شدن پوست می‌شوند.

پایان پاسخ
پاسخ
مصرف ضد افتاب

برای هر سانتی‌متر مربع از پوست نیاز به ۲ گرم ضد آفتاب است؛ یعنی به 20 gr/m۲ نیاز هست. یک‌بند انگشت حدود ۱ گرم کرم را در خود می‌تواند نگه دارد. برای کل بدن حدود ۱ اونس یا چیزی در حدود ۲۸ گرم ضدآفتاب نیاز هست. قانون والاس سطح بدن را به مناطق ۹ درصدی تقسیم کرده است؛ یعنی برای هر ۹ درصد از سطح بدن حدود ۲.۵ گرم کرم نیاز است. یک قاشق چای خوری حدود ۵ گرم کرم می‌شود؛ بنابراین برای هر ۹ درصد از سطح بدن به ۱ قاشق چای‌خوری کرم نیاز داریم. هر طول انگشت را می‌توانید معادل یک قاشق چای‌خوری در نظر بگیرید.

ضد افتاب

انتخاب ضد افتاب

فهرست مطالب

در این نوشته نکات کلیدی انتخاب ضد افتاب گفته شده است. انتظار است در پایان بدانید برای انتخاب ضد آفتاب چه معیارهایی مهم است.

تعریف اصطلاحات
انواع ضد آفتاب
ضد آفتاب معدنی یا فیزیکی

ضد‌ آفتاب شیمیایی
قدرت محافظت ضد افتاب
◊ کلیپ توضیحات دکتر علوی
توصیه‌های دکتر علوی
سوالات

کلیات

نور خورشید یکی از مهم‌ترین منابع انرژی برای انسان هست ولی بدون خطر نیست. اشعه‌ی ماوراءبنفش نور خورشید برای ساخت ویتامین D در بدن استفاده می‌شود. به اشعه‌ی ماورا بنفش (ultra-violet)، اشعه فرابنفش هم گفته می‌شود.

اشعه‌ی ماوراءبنفش نور خورشید با چشم دیده نمی‌شود. این اشعه به سه دسته تقسیم می‌شود. امواجی که طول‌موج کوتاه دارند توسط لایه‌ی اوزون جذب می‌شوند و به بدن ما نمی‌رسد. دو فرم اصلی امواج ماوراءبنفش که به بدن می‌رسد UVA و UVB هست. به آن‌ها اشعه‌ی ماوراءبنفش نوع A و نوع B گفته می‌شود.

اشعه ماوراءبنفش

امواج UVB فقط به سطح خارجی پوست می‌رسند درحالی‌که که امواج UVA به لایه‌های عمقی پوست نفوذ می‌کند. UVB باعث التهاب و آسیب سلولی می‌شود و به‌صورت آفتاب‌سوختگی ظاهر می‌شود درحالی‌که UVA تا لایه‌های عمقی نفوذ می‌کند و با آسیب به رشته‌های زیرپوست باعث پیری پوست می‌شود.

هردوی این نورها باعث آسیب به ماده‌ی ژنتیکی سلول‌های پوست می‌شوند و می‌توانند زمینه‌ساز سرطان پوست شوند. این اشعه در مناطق جغرافیایی مختلف با مقادیر متفاوتی به بدن می‌رسد که با شاخص اشعه ماورا بنفش مشخص می‌شود.

انواع ضد آفتاب

مواد مؤثر در ضد‌ افتاب باعث می‌شود پوست از اثرات مضر اشعه‌ی ماوراءبنفش خورشید محافظت شود. ضد‌ آفتاب‌ها علاوه بر ماده‌ی مؤثر ضد‌ آفتاب دارای ترکیبات دیگری هم هستند ولی نوع ضد افتاب را ماده‌ی مؤثران مشخص می‌کند. سایر ترکیبات البته فرم ضد‌ آفتاب مثل کرم یا لوسیون و یا مرطوب‌کنندگی یا رنگی بودن ضد‌ آفتاب را تعیین می‌کنند. دودسته‌ی اصلی این مواد وجود دارند: ضد‌ آفتاب‌های معدنی یا فیزیکی و ضد‌ آفتاب‌های شیمیایی

شیمیایی یا فیزیکی

وقتی محافظت ضد افتاب طوری باشد که نور را از روی پوست مثل آینه منعکس کند به آن ضد آفتاب فیزیکی می‌گویند. اگر ضد‌ افتاب جذب پوست بشود و نور را جذب و بی‌اثر کند به آن ضد آفتاب شیمیایی گفته می‌شود.

سالم‌ترین ضد‌ آفتاب‌ها، انواع فیزیکی هستند و ماده‌ی اصلی آن‌ها زینک اکساید و دی‌اکسید تیتانیوم هست.

دکتر سید هوتن علوی

ضد آفتاب معدنی یا فیزیکی

ضد‌ آفتاب‌ فیزیکی روی سطح پوست باقی می‌ماند و نور آفتاب را از روی پوست برمی‌گرداند. در حقیقت به‌صورت فیزیکی از رسیدن اشعه‌ی ماوراءبنفش به پوست جلوگیری می‌کند. این ضد‌ آفتاب‌ها به دلیل خاصیت فیزیکی انعکاس نور، هم در مقابل UVA و هم UVB محافظت کافی ایجاد می‌کنند و در حقیقت وسیع الطیف هستند. همین‌که ضد‌ افتاب روی پوست قرار گرفت محافظت شروع می‌شود و نیاز نیست برای شروع اثر منتظر بمانید.

این ضد‌ آفتاب‌ها ته رنگ سفیدروی پوست ایجاد می‌کنند و حالت چرب و چسبنده دارند که خیلی موردپسند نیست. مشکل دیگری که این ضد‌ آفتاب‌ها دارند پاک شدن آن‌هاست؛ یعنی با دست‌کشیدن، عرق کردن و شسته‌شدن از روی پوست پاک می‌شوند و قدرت محافظتی‌شان بشدت کاسته می‌شود. به همین دلیل نیاز دارند که مرتب تکرار شوند.

ذرات مؤثر این ضد‌ آفتاب‌ها نباید وارد ریه شود برای همین استفاده از این ضد‌ آفتاب‌ها به فرم اسپری یا پودری مناسب نیست. ضد‌ آفتاب‌های معدنی یا شامل اکسید روی یا اکسید تیتانیوم یا ترکیبی از این دو هستند.

نکات مثبت و منفی

◊ نکات مثبت: وسیع الطیف هستند و محافظت کافی در مقابل UVA و UVB دارند، اثرشان بلافاصله شروع می‌شود و منافذ پوستی را مسدود نمی‌کند
◊ نکات منفی: ضخیم هستند، نیاز به تکرار دارند، ته رنگ سفیدروی پوست ایجاد می‌کنند و از مدل‌ اسپری آن باید پرهیز کرد.

ضد‌ آفتاب شیمیایی

ضد آفتاب‌های شیمیایی جذب پوست می‌شوند و در لایه‌های عمقی‌تر قرار می‌گیرند. اشعه‌ی ماوراءبنفش توسط این مواد جذب‌شده و به حرارت تبدیل می‌شود. اشعه باید از لایه‌ای از پوست عبور کند تا به این محافظ برسد به همین دلیل محافظت در مقابل UVA در این ضد‌ افتاب‌ها کامل نیست. برای اینکه ماده‌ی مؤثره نقش محافظتی پیدا کند ۲۰ دقیقه زمان نیاز است تا فعال شود. در نور مستقیم این ضد‌ افتاب‌ها به‌تدریج کم اثر می‌شوند و نیاز است که تکرار شوند.

این ضد‌ آفتاب‌ها اشعه‌ را به گرما تبدیل می‌کنند و برای افراد حساس، بخصوص مستعد روزاسه و لک پوستی می‌تواند مشکل‌ساز شود. احتمال دارد در افراد مستعد لک‌های پوستی بیشتر شود. منافذ پوستی را مسدود می‌کند و در افرادی که مستعد آکنه‌ هستند می‌تواند باعث تشدید آکنه بشود.

مشکل ضد‌ آفتاب‌های شیمیایی

مقداری از این ضد افتاب‌ از پوست جذب خون می‌شوند. همه‌ی ضد آفتاب‌ها درجاتی جذب خون می‌شوند. جذب ضد آفتاب‌ فیزیکی ناچیز است و ایمن هستند ولی ضد افتاب شیمیایی جذب خونی بیشتری دارند. حقیقتش این است که جذب خونی آن‌ها بیش از مقدار ایمن هست. اگرچه عارضه‌ا‌ی از جذب این مواد دیده نشده است. در مورد اکسی بنزن (oxybenzone) البته ممکن است سطح هورمون‌ها را تغییر بدهد یا اینکه باعث آلرژی شود. ماده‌ی دیگری به نام پارابن (paraben) به‌عنوان نگه‌دارنده در ضد‌ افتاب‌ها و سایر محصولات آرایشی وجود دارد. این ماده هم مثل اکسی بنزن باعث تغییر در سطح هورمون استروژن می‌شود و می‌تواند باعث آلرژی شود. هردوی این مواد روی می‌توانند اثرات نامطلوب داشته باشند. بااین‌حال، سازمان غذا و داروی امریکا (FDA) استفاده از این مواد را در ضد‌ افتاب یا سایر محصولات آرایشی ممنوع نکرده است ولی جلوی ایمن و سالم بودن آن علامت سؤال گذاشته است.

نکات مثبت و منفی

◊ نکات مثبت: به مقدار حجم ضد‌ افتاب کمتری برای پوشش نیاز است، ضخیم نیستند و چربی کمتری دارند. ته رنگ سفیدروی پوست ایجاد نمی‌کنند.

◊ نکات منفی: پوشش کافی ممکن است ایجاد نکند و اکثراً در ترکیب با ضد‌ آفتاب فیزیکی استفاده می‌شوند. می‌تواند آکنه، روزاسه و لک‌های پوستی را تشدید کند. در نور مستقیم آفتاب بخصوص به تکرار نیازمند است. این ضد‌ افتاب‌ها جذب خونی دارند و می‌بایست در نظر گرفته شود.

دکتر سید هوتن علوی

قدرت محافظت ضد افتاب

وقتی در مورد میزان محافظت یک ضد آفتاب می‌خواهید بررسی انجام بدید دو فاکتور را باید ببینید. یکی SPF و دیگری وسیع الطیف بودن است:

فاکتور محافظت در مقابل نور خورشید یا SPF

روی همه‌ی محصولات ضد آفتاب عددی به‌عنوان SPF نوشته‌شده است. این عدد فاکتور محافظت در مقابل UVB هست. فرض کنید شما در مدت ۱۰ دقیقه زیر آفتاب، دچار سوختگی می‌شوید. حالا ضد‌ آفتابی که SPF معادل ۳۰ دارد را به پوست خود می‌زنید. در این حالت شما بعد از ۳۰۰ دقیقه یا ۵ ساعت زیر آفتاب دچار سوختگی خواهید شد. نکته‌ی دیگر اینکه SPF نشان می‌دهد چه مقدار از UVB بلوکه می‌شود. ضد‌ آفتاب با فاکتور محافظتی ۱۵، حدود ۹۳ درصد اشعه را بلوکه می‌کند. این برای ضد آفتاب‌های با فاکتور محافظتی ۳۰ و ۱۰۰ به ترتیب ۹۷ و ۹۹ درصد هست. عدد‌های خیلی بالا به معنی بهتر بودن ضد آفتاب نیست. به نظر نمی‌رسد برای فاکتور‌های بیشتر از ۳۰، تفاوت محافظت تأثیر بلندمدت بهتری داشته باشد.

وسیع الطیف

فاکتور محافظت یا SPF مربوط به محافظت در مقابل UVB هست. محافظت باید هم شامل طیف UVA و هم‌طیف UVB باشد. یک ضد‌ آفتاب وسیع الطیف باید حداقل یک‌سوم محافظتی که در مقابل UVB دارد را برای UVA هم داشته باشد.

انتخاب ضد‌ آفتاب

مشخصات ضد آفتاب

فاکتورهای مختلفی برای انتخاب ضد آفتاب باید در نظر گرفته بشود. مهم‌ترین فاکتورها برای انتخاب و استفاده از ضد آفتاب شامل‌اند بر:
◊ محافظت در مقابل اشعه‌ی نوع B یا فاکتور محافظت در برابر نور خورشید یا SPF
◊ محافظت در مقابل اشعه‌ی نوع A یا وسیع الطیف
◊ فیزیکی یا شیمیایی بودن ضد آفتاب
◊ ضدآب بودن
◊ رنگی یا بی‌رنگ بودن ضد آفتاب
◊ فرم ضد آفتاب (کرم، پماد، لوسیون، ژل و اسپری)

◊ میزان محافظت را نگاه کنید

یک ضد آفتاب خوب می‌بایست SPF حداقل ۳۰ داشته باشد و وسیع الطیف باشد. در صورت تعریق زیاد و یا استفاده برای شنا باید ضد آب هم باشد. در این موارد یا باید ضد آفتاب فیزیکی ضد آب را هر ۴۰ دقیقه تکرار کنید یا ضد آفتاب شیمیایی که به عمق پوست می‌رود را انتخاب کنید.

◊ به ترکیب توجه کنید

سالم‌ترین ضد آفتاب‌ها انواع فیزیکی هستند که دارای اکسید تیتانیوم و زینک اکساید هستند. اگر ضد آفتاب شیمیایی انتخاب می‌کنید تا حد امکان فاقد اکسی بنزن باشد. سعی کنید ضد‌ آفتابی انتخاب کنید که فاقد پارابن باشد.

اگر برای ساعت‌های طولانی در معرض مستقیم نور خورشید هستید ضد افتاب فیزیکی انتخاب مناسبی است. درصورتی‌که مبتلابه آکنه، روزاسه و یا دارای پوست حساس هستید هم انتخاب مناسب ضد آفتاب فیزیکی است.

◊ به فرم آن دقت کنید

کرم ضد آفتاب برای پوست خشک مناسب هست. درصورتی‌که پوست معمولی دارید از فرم لوسیون استفاده کنید. تا حد امکان از فرم اسپری استفاده نکنید.

◊ نحوه مصرف و تکرار آن را در نظر بگیرید

تمام محصولات نیاز به تکرار دوساعته دارند. انواع شیمیایی نیاز است که ۲۰ دقیقه قبل از ورد به فضای باز استفاده شوند.

◊◊ قطعاً ضد‌ آفتاب‌های فیزیکی سالم‌ترین هستند.
◊◊ سعی کنید محصولی را انتخاب کنید که اکسی بنزن و پارابن نداشته باشد.
◊◊ استفاده از اسپری شاید راحت‌ترین فرم باشد ولی قطعاً سالم‌ترین راه نیست.
 ◊◊ خیلی روی SPF فوکوس نکنید، همین‌که بالای ۳۰ باشد کافی است. مطمئن باشید استفاده صحیح و تکرار به‌موقع محصول با SPF پایین، مؤثرتر از یک محصول با SPF بالا ولی با روش نامناسب است.
◊◊  محصولات رنگی احتمالاً می‌توانند اثرات مفید در بهبود یا جلوگیری از لک‌های پوستی داشته باشد. ترکیبات رنگی معمولاً ایمن هستند ولی می‌توانند باعث حساسیت بشوند.
◊◊ قبل استفاده، محصول را روی مچ دست خود امتحان کنید.
◊◊ اگر حوصله دارید مقاله‌ی مفصل‌تری هم تهیه شده که می‌توانید مطالعه کنید

مشخصات ضد آفتاب
ضد آفتاب مؤثر

◊ فاکتور محافظتی بیشتر از ۳۰ داشته باشد.
◊ وسیع الطیف باشد.
◊ برای ورزش و شنا یا فعالیت بدنی با تعریق ضدآب باشد.
◊ برای پوست‌های حساس و مستعد آکنه غیر روغنی و غیر ‌حساسیت‌زا باشد.
◊ ۲۰ دقیقه قبل از بیرون رفتن استفاده کنید و هر دو ساعت تکرار کنید.

اشعه ماوراءبنفش

اشعه‌ی ماوراءبنفش

فهرست مطالب

در این نوشته در مورد منابع اشعه‌ی ماوراءبنفش در اطرافمان توضیح داده‌شده است. در انتها انتظار است در مورد نحوه اطلاع از میزان این اشعه در محیطتان و نحوه‌ی محافظت از آن اطلاع پیدا کنید.

تعریف اصطلاحات
اشعه‌ ماوراءبنفش
منابع اشعه ماورا بنفش
شاخص اشعه‌ ماوراءبنفش
تولید اشعه توسط لامپ‌ها
محافظت در مقابل اشعه
توصیه‌های دکتر علوی
سوالات

تعریف اصطلاحات

◊ اشعه‌ی ماوراءبنفش را به اشعه‌ی UV یا اشعه‌‌ی فرابنفش می‌شناسند. این اشعه جزئی از طیف امواج نوری است که در نور خورشید وجود دارد و می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی، پیری پوست، برنزه شدن و سرطان پوست بشود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل بیماری پوست یا مصرف دارو باشد. به این واکنش التهابی حساسیت به نور آفتاب (photosensitivity) گفته می‌شود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل خاصیت ذاتی پوست در واکنش به اشعه‌ی ماوراءبنفش باشد. به این التهاب آفتاب‌سوختگی (sunburn) گفته می‌شود.
◊ واکنش پوست به نور آفتاب از فردبه‌فردی متفاوت است. دکتر فیتزپاتریک بامطالعه روی رنگ مو، چشم و پوست، استعداد به آفتاب‌سوختگی، برنزه شدن و سرطان پوست را تعیین کرده است. معیار فیتزپاتریک (Fitzpatric Skin Type) تیپ پوستی فرد و این استعداد‌ها را مشخص می‌کند.

اهمیت

اشعه‌ی ماوراءبنفش یک قاتل نامرئی است. نه می‌توانید آن را ببینید و نه اینکه حسش کنید. این اشعه به مقدار زیاد در نور خورشید وجود دارد. این اشعه حتی در روزهایی که هوا خنک هست یا اسمان ابری است به‌اندازه‌ی کافی وجود دارد که به شما اسیب وارد کند.

ولی چرا قاتل نامرئی؟

از قدیم یادمان می‌آید که برای به دست آوردن ویتامین د باید آفتاب بگیریم. این اشعه در پوست برای ساختن این ویتامین استفاده می‌شود. درعین‌حال باعث اسیب سلول‌های پوست هم می‌شود. این اسیب عامل اصلی ایجاد سرطان‌های پوستی است. فرقی ندارد منبع این اشعه خورشید باشد یا لامپ‌های سولاریوم. اسیب بلندمدت اشعه‌ی ماورا بنفش در سلول، مهم‌ترین عامل ایجاد سرطان‌های پوستی است. علاوه بر این، پیری زودرس پوست هم یکی از هنرهای این اشعه در بلندمدت هست. علاوه بر پوست، چشم و سیستم ایمنی بدن هم توسط این اشعه دچار اسیب می‌شوند.

اشعه‌ ماوراءبنفش

تجزیه نور خورشید

این اشعه یکی از طیف‌های نوری هست. اگر نور خورشید را با منشور از هم جدا کنیم هفت‌رنگ قابل‌دیدن رنگین‌کمان شکل می‌گیرد. این‌ نورهای رنگی به‌صورت طبیعی حین هوای بارانی به‌صورت رنگین‌کمان از هم جدا می‌شوند و قابل‌رؤیت هستند. ولی دو اشعه دیگر هم وجود دارد که قابل‌رؤیت نیستند. یکی بالای نور بنفش که اشعه ماوراءبنفش و دیگری زیر قرمز که به اشعه زیر قرمز نامیده می‌شود. به دلیل اهمیت آن در آفتاب‌سوختگی، پیری پوست و سرطان پوست اشعه‌ی ماوراءبنفش اهمیت زیادی دارد.

اشعه ماوراءبنفش
انواع اشعه‌ی ماوراءبنفش

خود اشعه‌ی فرابنفش به سه گروه تقسیم می‌شود که همگی در نور آفتاب وجود دارد:
◊ نوع A (UVA): عامل اصلی آفتاب‌سوختگی
◊ نوع ‌B (UVB): عامل اصلی سرطان پوست
◊ نوع C (UVC): خطرناک‌ترین اشعه ماوراءبنفش

منابع اشعه فرابنفش

منابع اشعه ماورا بنفش

◊ نور خورشید
◊ لامپ‌ها که به‌صورت عمده شامل لامپ‌های فلورسنت، لامپ‌های هالوژن و بخار جیوه می‌شوند. لامپ‌های ضدعفونی فرابنفش به‌صورت اختصاصی برای تولید این اشعه طراحی‌شده‌اند.
◊ جوش‌کاری
◊ تله‌های نوری

سرنوشت اشعه‌‌ی ماوراءبنفش خورشید

لایه‌ی ازون تقریباً همه‌ی اشعه‌ی نوع C و ۹۰ درصد از اشعه‌ی نوع B را جذب می‌کند و مانع رسیدن آن‌ها به زمین می‌شوند. ابرها هم تا حدودی مانع رسیدن اشعه‌ به زمین می‌شوند. هوا هم تا حدی این اشعه را بی‌اثر می‌کند. به‌عنوان‌مثال افرادی که در ارتفاعات هستند مثل کوهنوردان یا خلبان‌ها این اثر محافظتی ارتفاع هوا را از دست می‌دهند. در این افراد محافظت از چشم با عینک آفتابی قویاً توصیه می‌شود چون چشم محافظ طبیعی ندارد.

 در بدن رنگ‌دانه‌ای وجود دارد که باعث رنگ پوست و مو می‌شود. بر اساس تیپ پوستی مقدار این رنگ‌دانه متفاوت است. این رنگ‌دانه مثل چتر پوست را تا حدی از اثرات مضر اشعه محافظت می‌کند. به عبارتی پوست یک محافظ طبیعی دارد. هر چه پوست تیره‌تر باشد میزان محافظت بیشتر خواهد بود. بااین‌حال مقدار اشعه‌ای که به سلول‌های بدن می‌رسد بیش‌ازحد است و برای محافظت ضد آفتاب و لباس‌های پوشاننده برای همه‌ی انواع پوستی توصیه‌ می‌شود.

بااین‌حال چه اسمان صاف باشد یا ابری، هوا سرد باشد یا گرم مقدار اشعه‌ای که به زمین می‌رسد به حدی هست که آن را به یک قاتل نامرئی تبدیل کند.

دکتر سید هوتن علوی

شاخص اشعه‌ ماوراءبنفش

چقدر اشعه‌ی ماوراءبنفش به بدن ما به دلیل نور خورشید می‌رسد؟ اینکه شما در چه فاصله‌ای از استوا هستید، در چه ارتفاعی زندگی می‌کنید، در چه ساعتی از روز و درجه فصلی در معرض نور آفتاب هستید تعیین می‌کند که چقدر اشعه به شما می‌رسد.

شاخص اشعه ماوراءبنفش
پیدا کردن شاخص

وب‌سایت‌ها و نرم‌افزارهای مختلفی وجود دارند که متوسط اشعه‌ ماوراءبنفش را به‌صورت عدد به شما نشان می‌دهند. بر اساس جدول می‌توانید از میزان خطر آگاه شوید:

WeatherOnline وب‌سایت انگلیسی‌زبان برای بررسی شاخص بر اساس شهر و کشور با پیش‌بینی روز‌های آینده
Weather App برنامه‌ی مناسب آندروید برای تعیین شاخص بر اساس موقعیت جغرافیایی خودکار موبایل

تفسیر شاخص اشعه ماوراءبنفش
تفسیر شاخص

مقدار شدت اشعه را از منابع مختلف می‌شود پیدا کرد که در مورد آن توضیح داده شد. حالا بر اساس جدول روبرو، می‌توانید از میزان خطر آن در محلی که زندگی می‌کنید آگاه شوید. هرچه میزان خطر بیشتر باشد برای محافظت اقدامات بیشتری نیاز است.

لامپ‌ها و اشعه‌ ماوراءبنفش

انواع لامپ

در این قسمت در مورد تولید اشعه‌ی ماوراءبنفش در لامپ‌های رشته‌ای، فلورسنت، هالوژن و انواع لامپ‌های ال ای دی صحبت می‌شود. در خیلی از لامپ‌ها گازی داخل حباب وجود دارد که با برق تحریک می‌شود و باعث ایجاد نور مرئی یا نامرئی می‌شود.

تولید ماوراء بنفش در لامپ‌ها

ازنظر تولید اشعه ماوراءبنفش، لامپ‌های رشته‌ای قدیمی و لامپ‌های ال ای دی (LED) از هر مدلی که موجود باشد امن‌ترین لامپ‌ها هستند.
لامپ‌های هالوژن، مهتابی و کم‌مصرف تولید اشعه دارند. بهتر است برای مطالعه استفاده نشوند؛ یعنی حداقل کار این است که فاصله‌ی مناسب با شما داشته باشند. اگر مدت زیادی در اتاق هستید از این لامپ‌ها برای روشنایی استفاده نکنید و آن را برای بخش‌هایی که تنها از آن عبور می‌کنید مثل راه‌پله یا گاراژ استفاده کنید.
در مورد به‌کارگیری لامپ‌ها بهترین مشاوره را از افراد متخصص بهداشت محیط‌زیست می‌توانید بگیرید.

لامپ رشته‌ای

لامپ‌های رشته‌ای قدیمی از طریق داغ شدن یک‌رشته تنگستن نور ایجاد می‌کنند. رشته‌ی تنگستن برای اینکه عمر بیشتری داشته باشد در یک حباب خالی از اکسیژن قرارگرفته است. این لامپ کیفیت نوری بسیار خوبی دارند و اشعه‌ی ماوراءبنفش بسیار ناچیزی تولید می‌کنند. تولید اشعه‌ی آن‌ها حتی از لامپ‌های ال ای دی (LED) کمتر است.
مشکل اصلی این لامپ‌ها مصرف زیاد برق است. تقریباً ۹۰ درصد برق در این لامپ‌ها به‌صورت حرارت از دست می‌رود. مشکل دیگر آن‌ها این است که طول عمر کوتاهی دارد و با خاموش و روشن کردن زیاد زودتر خراب می‌شوند.

لامپ‌های فلورسنت (مهتابی و کم‌مصرف)

در لامپ‌های کم‌مصرف و مهتابی تولید نور با تحریک بخار جیوه انجام می‌گیرد. با جریان برق بخار جیوه تحریک‌شده و نور ماوراءبنفش تولید می‌شود. این اشعه مرئی نیست و به همین دلیل لایه‌ای از فسفر داخل شیشه‌ی لامپ زده‌‌شده تا این اشعه را به نور مرئی تبدیل کند. باید توجه کنیم در حالت عادی مقداری از این اشعه بدون تبدیل خارج می‌شود. درصورتی‌که لامپ پوشش مناسبی از فسفر در جدارش نداشته باشد یا به دلیل ضربه بریزد میزان اشعه ماوراءبنفش بیشتر خواهد بود. بخارات سمی جیوه در زمان شکستن لامپ و اشعه‌ی ماوراءبنفش خارج‌شده دو مسئله‌ی مهم بهداشتی مربوط به این نوع لامپ‌هاست.
توصیه می‌شود به دلیل اشعه‌، این لامپ‌ها حداقل ۶۰ سانتی‌متر با ما فاصله داشته باشند. سعی کنید از برند‌های معتبر که کنترل کیفی مناسب دارند استفاده کنید.

لامپ هالوژن

اساس این لامپ‌های مثل لامپ‌های رشته‌ای است. داخل محفظه از گاز هالوژن پرشده است. این گاز با جریان برق داغ می‌شود. گرما ایجادشده با داغ کردن رشته‌ی تنگستن باعث ایجاد نور می‌شود. لامپ‌های هالوژن مقدار خیلی کمی اشعه‌ تولید می‌کنند و کیفیت نوری خوبی برای تشخیص رنگ دارند. جدار این لامپ‌ها طوری طراحی‌شده که همان مقدار اشعه را هم به‌صورت مؤثری کاهش دهد. از این لامپ‌ها برای دکوراسیون، لامپ‌های جلوی خودرو و لامپ‌هایی که فوکوس زیاد دارند استفاده می‌شود.
لامپ‌های هالوژن با لامپ‌هایی که گازی هستند متفاوت کار می‌کنند. اساس کار در لامپ‌های گازی تحریک کردن گاز داخل حباب است. بعضی گازها نور مرئی ایجاد می‌کنند مثل بخار سدیم و بعضی دیگر اشعه‌ی ماوراءبنفش ایجاد می‌کنند مثل بخار جیوه.

لامپ ال ای دی (LED)

در ساخت این لامپ‌ها از دیود‌های ال ای دی (LED) استفاده‌شده است. این دیود‌ها نوعی نیمه‌هادی هستند که وقتی جریان برق از آن‌ها عبور می‌کند نور تولید می‌کنند. چیپ‌های اس ام دی (SMD) یا سی او بی (COB) در آن‌ها استفاده‌شده است و به همین نام‌ها خوانده می‌شود. این‌ لامپ‌ها در مقایسه با لامپ‌های هالوژن و رشته‌ای، با مصرف برق کمتر روشنایی بیشتری ایجاد می‌کنند ولی کیفیت نور آن‌ها برای تشخیص رنگ‌ کمتر است.
لامپ‌های ال ای دی فاقد ماده‌ی سمی جیوه هستند و میزان تولید اشعه‌ی ماوراءبنفش آن‌ها نسبت به لامپ‌های هالوژن و فلورسنت خیلی کمتر است. لامپ‌های ال ای دی با نور سفید به نسبت زرد اشعه‌ی ماوراءبنفش کمتری ایجاد می‌کنند.

دکتر سید هوتن علوی

محافظت در مقابل اشعه

محافظت در مقابل اشعه ماوراء بنفش

پنج توصیه
لباس‌های پوشیده‌تر بپوشید و عینک آفتابی بزنید. ضد آفتاب را بیست دقیقه قبل از بیرون رفتن روی نواحی پوشیده نشده‌ی پوست بمالید و هر دو ساعت تکرار کنید. کلاه لبه‌دار بگذارید. سعی کنید در سایه قرار بگیرید و در اوج روز سعی کنید بیرون نروید.

ضد آفتاب

ضد آفتاب باقدرت بیش از ۳۰ (SPF>30) کافی است. بیست دقیقه قبل از بیرون رفتن ضد آفتاب را استفاده کنید و تا زمانی که بیرون هستید هر ۲ ساعت آن را تکرار کنید. اگر شنا یا ورزش با تعریق زیاد انجام دادید هر ساعت ضد آفتاب را تکرار کنید و از محصولات ضدآب استفاده کنید. به ضد آفتاب به‌تنهایی تکیه نکنید و سایر روش‌های پنج‌گانه استفاده کنید. از راهنمای انتخاب ضد آفتاب و انواع ضد آفتاب قبل از خرید استفاده کنید.

شیشه

اشعه‌ی ماوراءبنفش از سه جزء تشکیل‌شده است. هر جزء طول‌موج متفاوتی دارد. هرچه طول‌موج کمتر باشد خطرش برای پوست بیشتر است چون مقدار بیشتری به پوست نفوذ می‌کند. خوشبختانه شیشه‌های پنجره‌های معمولی طول‌موج‌های پایین را عبور نمی‌دهد ولی اشعه‌ی نوع A از آن به‌راحتی عبور می‌کند. برای همین موضوع است که پشت شیشه‌ی ماشین به‌راحتی آفتاب‌سوختگی رخ می‌دهد. بااین‌حال اگر پشت پنجره در معرض نور آفتاب هستید بازهم توصیه می‌شود از ضد آفتاب استفاده کنید.

عینک آفتابی

عینک آفتابی بخش کوچکی از پوست صورت را محافظت می‌کند. ولی چرا از آن به‌عنوان یکی از ۵ روش اصلی محافظت نام‌برده می‌شود؟ علتش ایجاد آب‌مروارید به دلیل اشعه‌ی ماوراءبنفش هست. این اشعه سرعت ایجاد آب‌مروارید را زیاد می‌کند. چه منبع آن نور خورشید باشد چه لامپ‌های فلورسنت.

◊◊ ضد آفتاب، پوشش کافی و عینک آفتابی اساس مراقبت از اشعه ماورا بنفش هست.
◊◊ از اپ‌های آب‌وهوا برای بررسی شاخص اشعه‌ ماوراءبنفش ناحیه‌ی خود مطلع شوید.
◊◊ ساعت ۱۰ تا ۳ حداکثر تابش نور آفتاب وجود دارد. برای فعالیت یا تفریح در فضای باز زمان مناسب را انتخاب کنید.
◊◊ سعی کنید برای تفریح یا کار میانه‌ی روز را انتخاب نکنید.
◊◊ از لامپ‌های ال ای دی و رشته‌ای که کمترین میزان اشعه رادارند برای لامپ‌های پرمصرف منزل استفاده کنید.
◊◊ لامپ‌های هالوژن، لامپ‌های کم‌مصرف و مهتابی اشعه‌ی ماوراءبنفش دارند، ضد آفتاب و رعایت فاصله‌ی حداقل ۶۰ سانتی‌متری را در منزل در نظر بگیرید.
◊◊ برای مطالعه لامپ ال ای دی و یا رشته‌ای استفاده کنید.
◊◊ مراقبت باشید ولی وحشت نکنید. عمده‌ی اشعه‌ی ماوراءبنفش در جو زمین از بین می‌رود.

تیپ پوستی

رنگ پوست

فهرست مطالب

در این نوشته در مورد رنگ پوست خواهید دانست. انتظار است در پایان بدانید تیپ پوستی شما چیست و واکنش آن در مقابل نور آفتاب چگونه خواهد بود. علاوه بر این اطلاعاتی در مورد جای زخم جراحی و خطر سرطان پوستی مرتبط بارنگ پوستتان خواهید داشت.

در این نوشته در مورد رنگ پوست خواهید دانست. انتظار است در پایان بدانید تیپ پوستی شما چیست و واکنش آن در مقابل نور آفتاب چگونه خواهد بود. علاوه بر این اطلاعاتی در مورد جای زخم جراحی و خطر سرطان پوستی مرتبط بارنگ پوستتان خواهید داشت.

تعریف اصطلاحات
چرا تیپ پوستی مهم است؟
طبقه‌بندی بر اساس رنگ پوست

تیپ پوستی در ایران
تیپ پوستی و اثر درازمدت نور آفتاب
تیپ پوستی و لیزر
تیپ پوستی و ضد آفتاب
تیپ پوستی و سرطان پوست
سوالات

تعریف اصطلاحات

◊ اشعه‌ی ماوراءبنفش را به اشعه‌ی UV یا اشعه‌‌ی فرابنفش می‌شناسند. این اشعه جزی از طیف امواج نوری است که در نور خورشید وجود دارد و می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی، پیری پوست، برنزه‌شدن و سرطان پوست بشود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل بیماری پوست یا مصرف دارو باشد. به این واکنش التهابی حساسیت به نور آفتاب (photosensitivity) گفته می‌شود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل خاصیت ذاتی پوست در واکنش به اشعه‌ی ماوراءبنفش باشد. به این التهاب آفتاب‌سوختگی (sunburn) گفته می‌شود.
◊ واکنش پوست به نور آفتاب از فردبه‌فردی متفاوت است. دکتر فیتزپاتریک بامطالعه روی رنگ مو، چشم و پوست، استعداد به آفتاب‌سوختگی، برنزه شدن و سرطان پوست را تعیین کرده است. معیار فیتزپاتریک (Fitzpatrick Skin Type) تیپ پوستی فرد و این استعداد‌ها را مشخص می‌کند.

چرا تیپ پوستی مهم است؟

نوع پوست برای جراح پلاستیک اهمیت زیادی دارد. با فرض اجرای یک جراحی بی‌نقص، کیفیت و نوع پوست تأثیر قابل‌توجهی روی نتیجه‌ی نهایی می‌گذارد. شاید این موضوع در جراحی زیبایی بینی برای مراجعه‌کننده‌ها بیشتر ملموس باشد. دو مساله‌ی مهمی که پوست درنتیجه‌ی نهایی اثر می‌گذارد پاسخ به سؤال‌های زیر هست:

◊ آیا محل برش پوست به‌خوبی ترمیم خواهد شد؟
◊ آیا پوست ناحیه‌ی عمل به‌خوبی جمع خواهد شد؟

تیپ و کیفیت کشسانی پوست تعیین‌کننده‌ی پاسخ این دو سؤال است. در این مقاله تیپ پوستی را بر اساس رنگ پوست، رنگ مو و چشم توضیح خواهیم داد و مشخص می‌کنیم در کدام پوست انتظار ایده‌آل از ترمیم زخم را نباید داشت.

طبقه‌بندی بر اساس رنگ پوست

سؤالی مطرح بود که چرا بعضی افراد در مقابل آفتاب برنزه و بعضی دیگر دچار آفتاب‌سوختگی می‌شوند. دکتر فیتزپاتریک برای این سؤال جوابی نسبتاً شسته‌ورفته داد.

تبپ‌های پوستی

پوست طبیعی در نژادهای مختلف سفید، گندمی یا قهوه‌ای و سیاه است (بژ یعنی کرم روشن یا نخودی رنگ است).
ملاک ایشان مقدار رنگ‌دانه‌ی ذاتی پوست و مو بود. فیتزپاتریک پوست افراد را بر اساس رنگ پوست، رنگ مو و رنگ چشم به ۶ گروه تقسیم کرد. منظور از رنگ نواحی از پوست هست که به‌صورت معمول نور آفتاب به آن نمی‌رسد. واکنش پوست هر گروه به نور آفتاب قابل پیش‌بینی بود.

طبقه‌بندی فیتزپاتریک

جدول رنگ پوست

بر اساس رنگ ذاتی پوست و مو فیتزپاتریک پاسخ پوست را وقتی در معرض نور خورشید قرار می‌گیرد پیش‌بینی کرد.
نژاد‌های اروپایی که خیلی علاقه دارند برنزه‌کنند به‌سختی برنزه می‌شوند و بیشتر آفتاب‌سوختگی پیدا می‌کنند و در گروه تیپ ۱ و ۲ هستند. نژادهای ایرانی کمتر آفتاب‌سوختگی پیدا می‌کنند و بیشتر برنزه می‌شوند و در گروه ۳ و ۴ هستند. پوست‌های روشن ترمیم زخم بسیار خوبی دارند و هرچه پوست تیره‌تر می‌شود جوشگاه زخم بعدترمیم بیشتر می‌شود.

چطور رنگ پوست را بررسی کنیم؟

خیلی خلاصه زیر نور لامپ رشته‌ای رنگ ناحیه‌ای از پوست که نور آفتاب نخورده بررسی کنید. اگر در تشخیص نوع رنگ مشکل‌دارید از جدول رنگ فون لوشان استفاده کنید.
در لامپ‌ها شاخصی به نام نمود رنگ داریم. این شاخص عددی است بین ۰ تا ۱۰۰. این شاخص به ما می‌گوید نور لامپ چقدر برای تشخیص رنگ مناسب است. شاخص وقتی ۱۰۰ است یعنی نوری که لامپ ایجاد می‌کند با نور استاندارد روز برای تشخیص رنگ یکی است. لامپ رشته‌ای ۱۰۰ وات شاخصی برابر ۱۰۰ دارد. لامپ‌های ال ای دی و فلورسنت معمولاً شاخص کمتری دارند. پس بهتر است زیر نور مهتابی یا ال ای دی رنگ پوست را بررسی نکنید. بهترین نور برای تشخیص رنگ پوست مربوط به لامپ‌های هالوژن و یا رشته‌ای است.

دکتر سید هوتن علوی

تیپ پوستی در ایران

تیپ پوستی در ایران

غالب مردم ایران تیپ پوستی ۳ و ۴ دارند. به عبارتی اکثر ایرانی‌ها مثل مردم امریکای لاتین سبزه یا گندمگون هستند. به سمت شمال و شمال شرق ایران تیپ‌های پوستی ۲ بیشتر می‌شوند. به سمت جنوب تیپ‌های پوستی ۴ بیشتر هستند.

تیپ پوستی و اثر درازمدت نور آفتاب

نور آفتاب اشعه‌ی ماوراءبنفش دارد. این اشعه ‌می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی و برنزه‌شدن در کوتاه‌مدت و پیری پوست و سرطان پوست در درازمدت بشود. رنگ‌دانه‌های پوست محافظ طبیعی بدن در مقابل این اشعه‌ هستند. چه اثرات کوتاه‌مدت و چه بلندمدت توسط این رنگ‌دانه‌ها که ملانین نامیده می‌شدن کم می‌شود. تیپ پوستی تعیین می‌کند که تغییرات پوستی در درازمدت کدام مسیر را با شدتی طی می‌کند.

اشعه ماوراءبنفش

نور آفتاب اشعه‌ی ماوراءبنفش دارد. این اشعه ‌می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی و برنزه‌شدن در کوتاه‌مدت و پیری پوست و سرطان پوست در درازمدت بشود. رنگ‌دانه‌های پوست محافظ طبیعی بدن در مقابل این اشعه‌ هستند. چه اثرات کوتاه‌مدت و چه بلندمدت توسط این رنگ‌دانه‌ها که ملانین نامیده می‌شدن کم می‌شود. تیپ پوستی تعیین می‌کند که تغییرات پوستی در درازمدت کدام مسیر را با شدتی طی می‌کند.

ضد آفتاب

برای اینکه درک بهتری داشته باشید از فاکتور محافظت کننده یا SPF کرم ضد‌ آفتاب مثال می‌آورم. برای محافظت در مقابل نور خورشید ما به محافظتی معادل SPF=30 نیاز داریم؛ یعنی ضد آفتاب مناسب باید حداقل فاکتوری معادل ۳۰ داشته باشد. رنگ‌دانه‌های طبیعی تیپ‌های تیره در بهترین شرایط محافظتی معادل ۷ تا ۱۳ ایجاد می‌کند؛ بنابراین تیپ پوستی روی اثرات درازمدت مؤثر هستند و افراد باپوست سفید در مقابل باپوست‌های سبزه حساس‌تر هستند.

◊ افراد باپوست روشن یعنی تیپ پوستی ۱ و ۲ و ۳ در مقابل پوست‌های تیره‌ یعنی ۴ و ۵ و ۶ در بلند‌مدت علائم پیری پوست پیشرفته‌تری خواهند داشت.
◊ تیپ‌های پوستی روشن یعنی ۱ و ۲ وقتی در طولانی‌مدت بیشتر دچار تحلیل پوستی می‌شوند. درحالی‌که افراد تیره‌تر یعنی تیپ پوستی ۳ و گاهی ۴ افزایش ضخامت را تجربه می‌کنند.

برای اگاهی از مشخصات ضد آفتاب‌ها و انتخاب آن مقالات جداگانه‌ای نوشته شده که می‌توانید مطالعه کنید.

دکتر سید هوتن علوی

تیپ پوستی و لیزر

برای اینکه درکی از اهمیت تیپ پوستی در لیزر داشته باشید عملکرد لیزر را باید بدانید. آب موجود در بافت و رنگ‌دانه‌ها هدف بسیاری از لیزر‌ها هستند؛ بنابراین طبیعی است که حین لیزر پوست به هر دلیل احتمال آسیب به رنگ‌دانه‌های پوست وجود دارد.

لیزر موی زائد

در اکثر موارد همین رنگ‌دانه‌های ملانین است که هدف لیزر‌های موی زائد قرار می‌گیرد. درنتیجه اگر لیزر مناسبی انتخاب نشود احتمال آسیب به رنگ‌دانه‌های پوست بجای مو وجود دارد. انتخاب لیزر اشتباه یا بکاری گیری انرژی زیاد علت سوختگی و لک‌شدن پوست بعد لیزر موی زائد هست. برای رفع موهای زاید از دستگاه‌های الکساندریت، آن دی یَگ (nd-YAG)، دایود و آی پی اِل (IPL) استفاده می‌شود. دستگاه‌ آی پی اِل به‌جز روی پوست خیلی تیره در سایر تیپ‌های پوستی عملکرد یکسانی دارد ولی به دلیل نیاز به جلسات بیشتر و درد از اقبال کمتری برخوردارند.

◊ دستگاه دایود: به‌جز برای تیپ ۱ برای بقیه‌ی پوست‌ها مناسب است. برای ایرانی‌ها این دستگاه مناسبی است و درد کمی دارد.
◊ دستگاه الکساندریت: برای تیپ ۱ و ۲ بخصوص با موهای تیره خیلی مناسب است. برای همین از این دستگاه در اروپا و امریکا که تیپ پوستی بیشتر ۱ و ۲ است زیاد استفاده می‌شود.
◊ دستگاه آن دی یَگ (nd-YAG): این دستگاه برای پوست‌های تیره مناسب است؛ یعنی تیپ‌های ۴ تا ۶ از این دستگاه معمولاً استفاده می‌کنند.
◊ برای تیپ پوستی ۳، در حالت عادی می‌توان از لیزر الکساندریت استفاده کنند. درصورتی‌که بعد از آفتاب گرفتن کمی برنزه می‌شوند پیشنهاد می‌شود از لیزر nd-YAG استفاده شود.
◊ آی پی اِل (IPL): به‌جز برای پوست‌های خیلی تیره برای اکثر تیپ‌های پوستی مناسب است. درصورتی‌که مایل نیستید هزینه‌ی زیادی کنید استفاده کنید.

لک‌شدن بعد از لیزر

پوست خاصیتی دارد به این شکل که اگر آسیب یا التهابی پیدا کند آن محل بعد بهبود تیره می‌شود. به این وضعیت PIH می‌گویند. این در همه نوع پوست ممکن است رخ بدهد ولی در تیپ‌های تیره‌تر بیشتر اتفاق می‌افتد. به عبارت ساده، اگر تیپ پوستی ۳ تا ۵ را عمل یا لیزر می‌کنیم باید احتمال تیره شدن محل برش یا لیزر را در نظر بگیریم. این خطر برای افراد سبزه‌ی خاورمیانه و تیپ‌های پوستی ۴ و ۵ قابل‌توجه هست.

تیپ پوستی و ضد آفتاب

همه‌ی تیپ‌های پوستی برای محافظت از نور خورشید به ضد آفتاب نیاز دارند. این محافظت شامل نور لامپ مهتابی و هالوژن هم می‌شود. قطعاً نیاز در افراد باپوست روشن یا تیپ‌های ۱ و ۲ بیشتر است ولی افراد باپوست تیره نباید تصور کنند رنگ تیره‌ی پوستشان یک محافظ کافی است.

انتخاب ضد آفتاب

ضد آفتاب باید وسیع الطیف باشد و فاکتور محافظت در برابر نور خورشید (SPF) باید بالای ۳۰ باشد. این فاکتور میزان محافظت در مقابل اشعه‌ی ماوراءبنفش است. فاکتور بالاتر ضرورتاً به معنی ضد آفتاب بهتر نیست.

ترکیب ضد آفتاب مناسب انتخاب کنید. ضد‌ آفتاب‌ها دو نوع فیزیکی و شیمیایی دارند. نوع فیزیکی روی پوست قرارگرفته و بلافاصله محافظت کننده است. ضد آفتاب‌های شیمیایی حدود ۲۰ دقیقه زمان می‌برد تا به پوست نفوذ کند و اثر محافظتی‌اش شروع شود. احتمال آلرژی در ترکیبات شیمیایی بیشتر است. بهتر است اگر شیمیایی انتخاب می‌کنید فاقد پارابن و اکسی‌بنزن باشد.

فرم مناسب پوستتان را انتخاب کنید. بهترین پیشنهاد در این مورد، انتخاب ضد‌ آفتاب بعد از چند روز استفاده بر مچ دست هست. اگر پوست خشک دارید بهتر است کرم انتخاب کنید و اگر پوست معمولی یا چرب دارید احتمالاً لوسیون فرم مناسب‌تری برای شماست. اگر پوست شما به لک شدن مستعد است از ضد آفتاب رنگی استفاده کنید. اگر در محیط باز ورزش یا فعالیتی می‌کنید که با خیس شدن یا تعریق همراه هست ضد ‌آفتاب‌های ضدآب انتخاب کنید.

تیپ پوستی و سرطان پوست

آیا بین تیپ پوستی فیتزپاتریک و ریسک سرطان پوست ارتباطی دارد؟ بله

تیپ پوستی و سرطان

هرچه میزان رنگ‌دانه‌های طبیعی پوست بیشتر باشد خطر ابتلا به سرطان پوست کمتر است. غیر از وراثت عامل اصلی سرطان پوست اشعه‌ی ماوراءبنفش هست. رنگ‌دانه‌های طبیعی محافظ پوست در مقابل این اشعه هستند و خطر ابتلا را کاهش می‌دهند.

سوالات

پاسخ

رنگ‌دانه‌های طبیعی بدن رنگ پوست را ایجاد می‌کند. واضح است که ژنتیک تعیین‌کننده‌ای اصلی تعداد و رنگ این رنگ‌دانه‌ها هست ولی آفتاب و تغذیه هم‌روی آن تأثیر می‌گذارد. رنگ پوست آن چیزی است که در نواحی مثل کشاله‌ی ران یا زیر بغل دیده می‌شود. در این نواحی پوست ضخیم و در معرض نور خورشید نبوده است. سه رنگ‌دانه‌ی اصلی شامل‌اند بر:

◊ ملانین: رنگی بین قهوه‌ای و مشکی دارد و در سیاه‌پوست‌ها تیره و خیلی زیاد است. این رنگ‌دانه در روپوست یعنی خارجی‌ترین لایه‌ی پوست قرارگرفته است. وظیفه‌ی اصلی آن مراقبت از سلول‌ها از آسیب‌های ناشی از اشعه‌ی ماوراءبنفش نور خورشید است.
◊ کاروتن: رنگی بین زرد و نارنجی دارد. این رنگ‌دانه در چربی زیرپوست قرارگرفته است. این ماده به‌عنوان پیش ساز ویتامین A در بدن هست.
◊ هموگلوبین: رنگ‌دانه‌ی قرمزرنگ گلبول‌های قرمز خون است. یک پروتئین آهن‌دار هست که وظیفه نقل‌وانتقال اکسیژن و دی‌اکسید کربن را به عهده دارد.

پایان پاسخ
پاسخ
فون لوشان

در تصویر مقابل حدود ۳۶ نمونه رنگ قرار داده‌شده است. این الگویی بود که قبل از معرفی تیپ‌های پوستی توسط دکتر فیتزپاتریک استفاده می‌شد و به الگوی فون لوشان معروف بوده است. برای هر گروه فیتزپاتریک محدوده‌ی رنگی شامل شماره‌های زیر می‌شود:
تیپ ۱: شماره ۱ تا ۵
تیپ ۲: شماره ۶ تا ۱۳
تیپ ۳: شماره ۱۴ تا ۲۰
تیپ ۴: شماره ۲۱ تا ۲۷
تیپ ۵: شماره ۲۸ تا ۳۴
تیپ ۶: شماره ۳۵ و ۳۶
توجه باید داشته باشید این رنگ‌ها را باید باپوست ناحیه‌ای از بدن مقایسه کنید که در معرض نور آفتاب نبوده‌اند. مثل زیر بغل یا کشاله‌ی ران

پایان پاسخ
پاسخ
سبزه، بژ، زیتونی و گندمی

در لغتنامه سبزه (swarthy, dark) کسی که چهره‌اش اندکی تیره و به رنگ گندم باشد؛ معادل گندمگون معنی شده است. طیف خاصی از رنگ سبزه – گندمگون موردعلاقه‌ی سلبرتی‌هاست.
شاید برای رنگ‌ پوست تیپ ۳ تا ۵ سبزه را بکار می‌برند. گاهی برای پوست تیپ ۳، رنگ زیتونی یا “oriental olive” را بکار برده‌اند. گاهی آن‌ را به تیپ ۴ هم نسبت داده‌اند. اینکه ته رنگ سبز سبزه یا زیتونی را به چه دلیل برای تیپ‌های رنگی تیره بکار می‌برند برایم مشخص نشد.
◊ در الگوی فون لوشان رنگ‌های شماره ۱۶ تا ۲۱ را گاهی زیتونی مدیترانه‌ای می‌نامند.

سبزه، بژ، زیتونی و گندمی
رنگ‌ها


رنگ‌ها
دارای طیف گسترده‌ای هستند و از انجایی که نام آن به‌سختی در طیف قابل‌تشخیص هست آن‌ها را به‌صورت کدشناسایی می‌کنند.

◊ زیتونی (Olive): گونه‌ای رنگ سبز مایل به زرد است که معمولاً بر روی پوست زیتون‌ها دیده می‌شود. برای به دست آوردن رنگ زیتونی می‌بایست اندکی رنگ سیاه به رنگ زرد افزود

◊ رنگ بژ (Beige): قهوه‌ای مایل به زردی که مقداری هم خاکستری درون خود دارد و یا ماسه‌ای شناخته می‌شود. اسم رنگ بژ منشأ فرانسوی دارد و به معنای پشم طبیعی است که نه سفید بوده و نه رنگ‌شده است.

پایان پاسخ
پاسخ

در سال ۱۹۷۰ که به‌تدریج گرافیک رایانه‌ای پا گرفت. برای اینکه بتوانند رنگ‌های درک شده را نشان ‌بدهند سه ویژگی برای هر رنگ تعریف کردند. هر رنگ ترکیبی از سه نور قرمز، سبز و آبی تعریف کردند و بر اساس اینکه چه مقدار از این رنگ‌ها برای ساخت رنگ موردنظر نیاز سیستم RGB را تعریف کردند. در این سیستم به هر رنگ از ۰ تا ۲۵۵ نمره می‌دهند. این سیستم شاید برای ماشین قابل‌درک باشد ولی برای انسان مشکل هست. برای همین سیستم HSL و یا HSV را تعریف کردند که با سه خصیصه یعنی چه رنگی، چه مقدار از آن رنگ و با چه مقدار روشنایی مشخص می‌شد.

مفهوم HSL

سه ویژگی اصلی رنگ را این‌طور ببینید: چه رنگی (Hue)، چقدر رنگ (Saturation) و تار یا روشن (Lightness). به این سه ویژگی HSL می‌گویند و به‌صورت درصد نشان داده می‌شود.

سبکی:
سبکی صفر یعنی سیاه و سبکی ۱۰۰ یعنی سفید، یعنی دورنگ دیگر هم‌زمان کم یا زیاد می‌شود. مقدار رنگ اصلی ثابت هست.
در مورد مقدار (value) یا روشنایی (brightness):
در سبکی حداکثر، رنگ سفید می‌شود در سبکی حداقل، رنگ سیاه است. سبکی میزان خاکستری اضافه‌شده را نشان می‌دهد که در حداکثر سبکی کاملاً سفید می‌شود.

فام (Hue)

Hue یا ته رنگ یا فام مقدار شباهت یا تفاوتی است که یکرنگ نسبت به رنگ‌های اصلی (زرد، قرمز و آبی یا RGB) دارد. این چیزی هست که در دنیای واقعی به رنگ می‌شناسیم؛ یعنی فام دقیقاً اسم همان رنگ است که ما در صحبت‌ها استفاده می‌کنیم. رنگ‌های هم پرده (که Hue یکسانی دارند) با شدت روشنایی و اشباع از هم افتراق داده می‌شوند.

اشباع (Saturation)

اشباع به میزان خالص بودن رنگ مربوط می‌شود. شاید به‌نوعی به میزان غلظت رنگ هم بشود تعبیر کرد یعنی اینکه چقدر رنگ داشته باشیم. اضافه‌‌کردن رنگ‌های دیگر باعث کاهش خلوص رنگ می‌شود؛ مثلاً رنگ خالص آبی را در نظر بگیرید. با تغییر اشباع این رنگ می‌شود آبی دود‌گرفته‌ی شهر و یا آبی اسمانی کنار دریا را ساخت. در هردو مورد فام (Hue) یکی است ولی اشباع آن متفاوت است.

اشباع رنگ

مثال
رنگ خالص قرمز در سیستم RGB (۲۵۵.۰.۰) است. حداقل به دو شکل می‌شود اشباع یا خلوص رنگ را کاهش داد. یا اینکه خودرنگ قرمز را کم کنیم یا اینکه دورنگ سبز و آبی را به‌صورت یکنواخت افزایش بدهیم. در نوار بالا اشباع رنگ قرمز خالص با کاهش خلوص آن کاهش داده‌شده است؛ یعنی از (۲۵۵.۰.۰) به (۰.۰.۰) که سفید است رسیده است. در نوار پایین اشباع با اضافه کردن یکنواخت سبز و آبی کاهش داده سده است؛ یعنی از قرمز خالص (۲۵۵.۰.۰) به (۲۵۵.۲۵۵.۲۵۵) یعنی سیاه رسیده است.

سیستم CMYK

ساختن رنگ با نور با ساختن رنگ، با مواد رنگی تفاوت دارد. برای مثال وقتی سه نور قرمز، آبی و سبز را باهم مخلوط می‌کنید سفید می‌شود ولی اگر قوطی رنگ قرمز، آبی و سبز را مخلوط‌کنید رنگی خاکستری تا سیاه ایجاد می‌شود؛ یعنی برای چاپ کردن رنگی که در مونیتور کامپیوتر یا موبایل می‌بینید، قوانین کمی متفاوت است.

RGB و CMYK

رنگ‌های اصلی برای چاپ CMYK است؛ یعنی مواد رنگی که برای ساخت رنگ روی کاغذ استفاده می‌شود فیروزه‌ای (سایان)، ارغوانی (ماجنتا)، زرد و سیاه هست درحالی‌که در مونیتور یا موبایل ایجاد رنگ با نور بر اساس سه رنگ قرمز، سبز و آبی است.

پایان پاسخ
پاسخ

به این وضعیت پیگمانتاسیون بعد از التهاب می‌گویند. بعضی وقت‌ها بعد از التهاب پوست به هر دلیلی که باشد، بعد از خوب شدن لک تیره‌ای ایجاد می‌شود. علل خیلی زیادی برای این شرایط وجود دارد مثل لیزر، عفونت‌های پوستی، آکنه، پسوریازیس، لیکن پلان، اگزمای تماسی و حتی گزش حشرات. یکی از دلایلی که به کار جراح پلاستیک مربوط می‌شود همین برش‌های پوستی است.

پیگمانتاسیون بعد التهاب

علت ایجاد این لک‌ها افزایش رنگ‌دانه‌های پوست در پاسخ به التهاب است. گاهی این افزایش فقط در جلد رخ می‌دهد که به‌صورت قهوه‌ای تیره یا روشن ظاهر می‌شود. گاهی فرایند التهابی به لایه‌ی جلد آسیب جدی وارد می‌کند و باعث می‌شود رنگ‌دانه‌ها به لایه‌ی زیرین ریخته‌ شود. به این لایه دِرْم گفته می‌شود. در این موارد لک به‌صورت خاکستری-قهوه‌ای ظاهر می‌شود و درمان مشکل‌تری دارد.

پاسخ

رنگ پوست (Skin tone) در حقیقت رنگی است که شما در نواحی ضخیم پوست که در معرض نور آفتاب نبوده، می‌بینید. در صنعت مد موضوع دیگری هم به نام تناژ یا ته رنگ پوست (skin undertone) وجود دارد. کارگزاران این صنعت معتقدند ممکن رنگ پوست دو نفر در نگاه یکسان باشد ولی زمینه‌ی رنگی آن‌ها متفاوت باشد. در حقیقت می‌گویند که رنگ زمینه‌، مستقل از رنگ پوست است. تناژ پوست را به سه گروه گرم، سرد و خنثی تقسیم می‌کنند و ملاک انتخاب رنگ‌ مو و لباس و نوع زیورآلات قرار می‌دهند. ادعا می‌کنند تناژ پوست گرم با طلا هماهنگی دارد و تناژ پوست سرد با نقره هماهنگ است.

تعیین تناژ پوست در صنعت مد

اگر پوست، چشم‌ها و صورت شما بارنگ‌های سفید و مشکی زیباتر دیده می‌شود پوست تناژ سرد دارد؛ اما درصورتی‌که با کرم و قهوه‌ای زیباتر دیده می‌شود پوست گرم است. اگر با هر دو نوع رنگ مناسب است پوست شما خنثی است.

تناژ پوست

زیر نور کافی به رنگ رگ‌های انتهای ساعد نگاه کنید. اگر رگ‌های روی مچ دست، به نظر آبی می‌رسند، تناژ سرد است. اگر رگ‌ها به نظر سبز هستند تناژ گرم است. اگر نمی‌توانید تشخیص دهید که رنگ رگ‌های روی مچ شما آبی یا سبز است، تناژ پوست خنثی است.

در حقیقت ته رنگ زردِ پوست، روی رنگ آبی رگ باعث می‌شود رنگ رگ‌های شما سبز دیده شود.

از دیدگاه یک جراح پلاستیک مرد این موضوع برایم کمی غریب است. اول اینکه رنگ تعریف مشخصی دارد که با توضیحات تناژ سازگاری ندارد. دوم معتقدند این تناژ به رنگ زیرپوست و میزان آفتاب خوردن پوست مرتبط هست. نور خورشید باعث برنزه شدن می‌شود و این مرتبط با میزان رنگ‌دانه‌های پوست به نام ملانین است. رنگ‌دانه‌ای که زیرپوست وجود دارد و اتفاقاً زردرنگ‌ هم هست به رژیم غذایی و وراثت ارتباط دارد. رنگ پوست مجموع رنگ‌دانه‌های پوست و زیرپوست و میزان جذب نور در پوست و خون هست و موضوع ته رنگ یا undertone برای من قابل‌فهم نیست.

جوانسازی صورت

جوان‌سازی صورت

فهرست

در این نوشته ملاحظات جوان‌سازی صورت از دید یک جراح پلاستیک را خواهید دانست. انتظار است در پایان بدانید چه مراحلی برای جوان‌سازی صورت نیاز است و در چه مواردی برای لیفت صورت اقدام کنید.

کلیت جوان‌سازی صورت
بهبود کیفیت پوست
افتادگی صورت
اصلاح حجم صورت
توصیه‌های دکتر علوی
سوالات

جوان‌سازی صورت

برای جوان‌سازی (Rejuvenation) صورت، سه مسئله‌ی مهم باید هم‌زمان بررسی و برای آن اقدام مناسب انجام شود:
بهبود کیفیت  پوست: یعنی چطور آثار آسیب نور خورشید و پیری را از روی سطح پوست حذف کنیم.
اصلاح افتادگی صورت: یعنی چطور بافت‌های افتاده‌ی صورت را به‌جایی که در سنین جوان‌تر قرار داشته‌اند برگردانیم.
اصلاح حجم صورت: یعنی چطور باکم کردن یا زیاد کردن حجم به‌صورت، ظاهری جوان‌تر بدهیم.

بهبود کیفیت پوست

پیری پوست یک سری علل فردی یا ذاتی دارد. ژنتیک در این عوامل بسیار مهم هستند. بروز تغییرات در این موارد غیرقابل‌اجتناب هستند. باگذشت زمان خطوط ظریفی روی پوست ظاهر می‌شود و پوست نازک‌تر و خشک تر می‌شود.
یکسری عوامل هم از محیط بیرون‌روی پوست تأثیر می‌گذارند. نور آفتاب، آلودگی هوا، مصرف سیگار، تغییر وزن‌ زیاد و تغذیه‌ی نامناسب عمده‌ی این عوامل هستند. این عوامل باعث خطوط عمیق‌تر، از دست رفتن خاصیت کشسانی پوست و سطح زبرتر پوست می‌شوند. شاید توجه کرده باشید که چرا یک فرد روستایی به نسبت یک فرد شهری، بااینکه به لحاظ جسمی سالم‌تر است ولی چهره‌ی سالخورده‌تری دارد. علت اصلی قرار گرفتن در معرض نور خورشید است.

اسیب پوست به دلیل افتاب
عوامل آسیب پوست

نور خورشید، مصرف سیگار و گذران عمر عوامل مهم تغییر پوست هستند. چین‌وچروک‌های ظریف، کک‌ومک، تغییر رنگ پوست و زبر شدن پوست خصایص سطحی شایع پیری پوست هستند.

بهترین مرجع برای بهبود ظاهر پوست متخصص پوست و مو هست. هر پوستی با توجه به رنگ، کیفیت و غدد چربی برای بهبود ظاهرش مداخله‌ی متفاوتی نیاز دارد. دو ابزار اصلی برای رفع علائم پیری از سطح پوست آب‌رسانی و لایه‌برداری است. جالب است بدانید از قدیم متوجه شده بودند لایه‌برداری پوست می‌تواند باعث ظاهر جوان‌تر پوست بشود. برای این منظور از سفیداب استفاده می‌کردند. لایه‌برداری (Peeling) را می‌توان با لیزر، مواد شیمیایی یا پماد‌های خاص انجام داد. به عبارتی جوان‌تر کردن کیفیت ظاهری پوست یک اقدام جراحی نیست.

جراحی پلاستیک و بهبود کیفیت پوست

در جراحی پلاستیک وقتی برای جوان‌سازی صورت تصمیم‌گیری می‌شود حتماً به کیفیت پوست توجه می‌شود. جراحی برای جوان‌تر کردن صورت می‌تواند شامل جراحی زیبایی پلک‌ها، لیفت پیشانی، لیفت گونه و یا لیفت صورت باشد. برنامه‌ای که معمولاً توسط یک جراح پلاستیک برای بهبود کیفیت پوست در نظر گرفته می‌شود، لایه‌برداری با لیزر هست. لیزر اطراف چشم، دهان و یا کل صورت تقریباً جز ثابت برنامه‌ی جوان‌سازی صورت است. این لیزر را می‌توان حین عمل و یا چند ماه بعد عمل انجام داد.
در کلینیک‌های کشور ما معمولاً امکان لیزر حین عمل وجود ندارد. شخصاً برای لایه‌برداری لیزر دی‌اکسید کربن توسط متخصص پوست را پیشنهاد می‌دهم. در بعضی موارد اگر مراجعه‌کننده برای لیفت صورت لیزر بعد عمل را نپذیرد، لیفت صورت را انجام نمی‌دهم.

افتادگی صورت

مهم است که بدانید افتادگی صورت فقط منحصر به پوست نیست. تمام لایه‌های صورت افتادگی پیدا می‌کنند. مراجعه‌کنندگان شاید عمیق شدن چین خنده را به‌راحتی تشخیص دهند ولی متوجه افتادگی چربی ناحیه‌ی گونه نباشد. افتادگی بافت‌های صورت به دلایل مختلفی اتفاق می‌افتد. بعضی قابل‌پیشگیری هستند. عده‌ی دیگری با روند افزایش سن رخ می‌دهند و غیرقابل‌اجتناب هستند.

نواحی لیفت صورت
علل افتادگی پوست

◊ روند پیری، نور آفتاب و سیگار: این عوامل با آسیب زدن به ساختمان کلاژن پوست باعث افتادگی می‌شوند

◊ جاذبه‌ی زمین
◊ کاهش یا افزایش وزن زیاد
◊ وراثت
افتادگی صورت را در پیشانی، صورت و گردن بررسی می‌کنیم.

افزایش سن و افتادگی پوست

افزایش سن حداقل از طریق دو عامل باعث افتادگی پوست می‌شوند:
۱- آسیب کلاژن: زیر ناحیه‌ی قابل‌رؤیت پوست لایه‌ای وجود دارد که به ان دِرْم (dermis) می‌گویند. دو نوع پروتئین در این لایه به‌صورت رشته وجود دارد. کلاژن و الاستین نام رشته‌های اصلی این لایه‌ هستند. مقدار رشته‌های سالم این لایه نقش اصلی در خاصیت کشسانی و ظاهر شاداب پوست دارند. با افزایش سن و عواملی که از بیرون‌روی این رشته‌ها اثر می‌گذارد مقدار و کیفیت این رشته‌‌ها تغییر می‌کند. کم شدن مقدار این رشته‌ها و خراب شدن ساختمان‌ آن‌ها باعث ظاهر پیر پوست و افتادگی می‌شود.

۲- کاهش حجم صورت: در صورت، لایه‌های مختلفی از چربی وجود دارد. این چربی‌ها با افزایش سن تحلیل می‌روند. علاوه براین در مقدار کمی از استخوان‌های صورت جذب می‌شود. این روند باعث کوتاه شدن ارتفاع استخوان می‌شود. کم شدن حجم چربی و استخوان به‌خودی‌خود می‌تواند باعث افتادگی در صورت بشود.

چین‌های ناشی از افتادگی

افتادگی پوست صورت باعث ظاهر شدن چین‌های متوسط تا عمیق می‌شود. یکسری از چین‌ها اسم مشخصی دارند. مهم است که این چین‌ها را از چین‌وچروک‌های سطحی پوست تشخیص بدهیم. چین‌وچروک‌های سطحی پوست با بهبود کیفیت پوست برطرف می‌شوند ولی چین‌وچروک‌های عمقی معمولاً به اقدامات تهاجمی نیاز دارند.

چین‌های صورت

◊ آبشخور اشک یا خط اشک (Tear Trough)، ممکن است در ادامه‌ی این خط یک چین عمقی نیم‌دایره‌ای هم به وجود بیاید. آنچه به فستون (festoon) می‌شناسیم معمولاً به دلیل افتادگی صورت نیست.
◊ خط خنده: افتادگی چربی گونه و افتادگی میان صورت باعث عمیق شدن خط خنده می‌شود. قطعاً نوع حرکات صورت روی عمق این خط تأثیر خواهد داشت.
◊ جوئل (Jowl)
◊ خط ماریونت (Marionette Line) یا خط غم، اندوه یا حزن

اصلاح افتادگی

افتادگی شاید یکی از کلیدی‌ترین نشانه‌های پیر شدن صورت باشد. به همین دلیل است که اگر به داروخانه‌ها یا فروشگاه‌های آرایشی سری بزنید با انبوهی از پماد‌های موضعی برای پیشگیری یا درمان افتادگی روبرو می‌شوید. حتی دستگاه‌هایی باهدف اثر بر رشته‌های کلاژنی طراحی‌شده‌اند تا بتوان از میزان افتادگی کم کرد.
زمانی که افتادگی خفیف تا متوسط باشد، ماساژ، پماد‌، نخ‌های لیفت و دستگاه‌های مختلف راه‌کار اصلی هستند. زمانی که افتادگی متوسط به بالا باشد راه‌کار اصلی لیفت جراحی است.

اثر دستگاه‌ها و لیفت با نخ

چقدر لیفت با دستگاه یا نخ اثر دارد؟ جواب این سؤال را نمی‌دانم. یک توصیه دارم که به‌صورت شخصی آن را بکار می‌برم. روشی را انتخاب می‌کنم از اثرمندی ان در طی حداقل ۵ سال در دنیای واقعی مشخص‌شده باشد. حیات شرکت‌ها به ساخت دستگاه‌ها یا ترکیبات جدید و بروز کردن روش‌های قدیمی‌ بستگی دارد. این واقعیت را باید پذیرفت. چند سال پیش برای حذف چربی‌های اضافی دستگاه‌های گران‌قیمت لیزر همه‌جا خودنمایی می‌کردند. ولی امروز هیچ‌کدام از این دستگاه‌ها نه تبلیغ می‌شوند و نه در کلینیک‌ها دیده می‌شوند. ار اف، اندولیفت یا هایفو مدت زیادی نیست که از کلینیک‌ها سر درآورده‌اند. چندین برند نخِ لیفت، حداقل در دوره‌ی کاری من از دور خارج‌شده است.
این روش‌ها روی افتادگی صورت متوسط به بالا کارایی ندارد. این چیزی است که به‌صورت قطع مشخص است.

اثر پرکننده‌ها و مزوتراپی

یکی از دلایل افتادگی صورت از دست رفتن حجم صورت است؛ بنابراین جبران حجم ازدست‌رفته با ژل یا چربی و حتی پروتز می‌تواند تا حدودی افتادگی را اصلاح کند. مواد مختلفی با ادعای اصلاح افتادگی مجوز تزریق گرفته‌اند. پروفایلو و انواع مواد مزوتراپی با کلیدواژه‌ی جوان‌سازی و کلاژن سازی تبلیغ می‌شوند. این روش‌ها چقدر اثر دارند را نمی‌دانم ولی واضح است اگر هم اثری داشته باشند محدود به افتادگی‌های خفیف است.

دکتر سید هوتن علوی

اصلاح حجم صورت

با افزایش سن تغییرات زیادی در حجم بافت‌های صورت رخ ‌می‌دهد. چربی بخش‌هایی از صورت تحلیل می‌رود و در نواحی دیگری چربی افزایش پیدا می‌کند. روند طبیعی پیری، کاهش وزن، نور خورشید، مصرف سیگار، تغییرات هورمونی بدن و بعضی داروها بر تحلیل بافت چربی تأثیر می‌گذارند. گردن و خط فک نواحی هستند که با افزایش وزن محل شایعی برای تجمع چربی هستند.
بافت استخوانی حتی با گذر زمان تحلیل می‌رود. بخصوص اگر دندان‌ها از دست برود سرعت و شدت تحلیل بافت استخوانی تشدید می‌شود.

اتروقی چربی

کاهش حجم صورت می‌تواند به دلیل تحلیل چربی‌ها اتفاق بیافتد. کاسته شدن از حجم چربی باعث افتادگی صورت می‌شود. افتادگی به دلیل کاهش حجم را باید از افتادگی خود بافت چربی افتراق داد. چون افتادگی به دلیل کاهش حجم را با افزایش حجم اصلاح می‌کنیم. ولی اگر خود بافت چربی دچار افتادگی باشد تقویت این بافت می‌تواند افتادگی را تشدید کند.

روش‌های اصلاح حجم

روش‌ اصلی افزایش حجم در صورت تزریق فیلر هست. فیلرهای اصلی ژل و چربی هستند. یکی از روش‌های دیگری که برای تقویت حجم استفاده می‌شود پروتز است. برای کم کردن حجم چربی می‌شود از لیپوساکشن محافظه‌کارانه و یا حذف چربی باکال استفاده کرد.

◊ تزریق ژل

انواع مختلف ژل وجود دارد. یکسری از ژل‌ها دائمی هستند. این ژل‌ها را فقط در لایه‌های عمقی صورت می‌شود تزریق کرد. بخش عمده‌ی ژل‌ها از جنس هیالورونیک اسید هستند. این ماده در پوست به مقدار زیادی وجود دارد. این ژل‌ها موقت هستند و بعد از مدتی جذب می‌شوند. پیشنهادی که می‌کنم استفاده از ژل‌های موقت است. ژل معتبری را انتخاب کنید که بیش از دوازده ماه باقی نمانند.

انواع ژل‌های تزریق

گروه‌های اصلی ژل‌ها شامل هیالورونیک اسید، کلسیمی، کلاژنی، PMMA، پلی‌کاپرولاکتون و لاکتیک اسیدی هستند. ژل‌های کلسیمی و PMMA دائمی هستند و باید عمقی تزریق شوند. ژل‌های لاکتیک اسیدی و پلی‌کاپرولاکتون طولانی مدت باقی می‌مانند.
پرکاربردترین آن‌ها، ژل‌های هیالورونیک اسید معمولاً بین ۳ تا ۶ ماه باقی می‌مانند و امکان تزریق سطحی و عمقی رادارند. یا تغییر در ساختمان این پایداری این ‌ژل‌ها تغییر داده می‌شود و برند‌های بسیار متنوعی توسط شرکت‌ها عرضه‌شده است.

◊ تزریق چربی

تزریق چربی در حقیقت پیوند سلول‌های چربی از یک ناحیه به ناحیه‌ی دیگری از بدن است. این چربی از خود فرد تهیه می‌کنند. چربی بعد از آماده‌سازی برای جوان‌سازی و افزایش حجم قابل تزریق هست. ماندگاری چربی برای افزایش حجم، بسته به شرایط تفاوت می‌کند. برای اثر دائمی افزایش حجم با تزریق چربی، سه نوبت تزریق به فواصل ۳ تا ۶ ماه نیاز است.

تزریق نانوفت

در این مورد چربی برداشت‌شده از خود فرد به قطعات کوچک صاف می‌شود. تزریق نانوفت برای افزایش حجم مناسب نیست. هدف از این نوع چربی جوان‌سازی و از بین بردن خطوط ظریف پوستی است.

تزریق چربی نانوفت میکروفت

تزریق چربی یک پیوند سلول‌های چربی خود فرد به ناحیه‌ی جدید است. با استفاده از سانتریفوژ و فیلتر‌های خاص چربی اولیه به دست آمده را می‌توان به ذرات کوچک‌تری جدا کرد. نانوفت خاصیت حجم‌دهی کمی دارد و عمده‌ی ویژگی آن جوان‌سازی است. هرچه ذرات بزرگ‌تر باشد خاصیت حجم دهی بیشتر می‌شود.

◊ پروتز صورت

پروتز‌ با اشکال مختلف برای صورت طراحی‌شده است. جنس این پروتز‌ها از پلیمرهای سیلیکونی و مدپور است. پروتز‌هایی که با لیفت صورت بیشتر استفاده می‌شود پروتز چانه، گونه و زاویه فک است. در مقایسه با چربی خطر عفونت در استفاده از پروتز وجود دارد.

پروتز صورت

پروتز‌هایی که برای صورت استفاده می‌شود شامل پروتز گونه، چانه، زاویه فک و پروتز‌های تقویت‌کننده‌ی اطراف و زیر بینی است. پروتز‌هایی که برای خود بینی ساخته می‌شدند به دلیل خطر عفونت خیلی کمتر استفاده می‌شوند.

◊ چربی باکال

چربی ناحیه‌ باکال یکی از چربی‌های طبیعی صورت است. این چربی در سال اول زندگی حجم زیادی دارد و به مکیدن شیر کمک می‌کند. به دلیل حجم زیاد این چربی است که لُپ خردسالان برجسته است. در بیشتر افراد حجم این چربی به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند. در بعضی افراد این چربی همچنان حجم خود را تا بزرگ‌سالی حفظ می‌کند. برای کاستن از حالت پری لُپ و برجسته دیده شدن گونه، از حذف این چربی می‌توان استفاده کرد. گاهی حین لیفت جراحی صورت می‌توان از پیوند این چربی به ناحیه‌ی گونه استفاده کرد.

چربی باکال

چربی ناحیه‌ باکال در ناحیه‌ی باکال (لُپ) قرارگرفته است و به این ناحیه می‌تواند حالت پُری بدهد. می‌توان حجم این چربی را با برش داخل دهانی کم کرد. نتیجه‌ی کاسته شدن از حجم این چربی برجسته دیده شدن گونه و خارج شدن صورت از حالت گرد است.

◊ ساکشن صورت

در شرایط طبیعی با افزایش وزن تجمع چربی زیرخط فک تحتانی به‌وفور دیده می‌شود. این تجمع چربی باعث محو شدن خط فک و ایجاد غبغب می‌شود. گاهی به دنبال تزریق بیش‌ازحد چربی در گونه، ظاهر غیرطبیعی به دلیل انباشت شدن چربی در گونه دیده می‌شود. در این موارد استفاده از ساکشن ظریف می‌تواند حجم اضافی را اصلاح کند.

لیپوساکشن غبغب با بی‌حسی موضعی قابل انجام است. این روش ایمن است و درصورتی‌که با تقویت چانه‌ انجام شود نتیجه‌ی بسیار خوبی دارد. بعد از لیپوی غبغب باید گن غبغب برای دو هفته استفاده شود. لیپوی خط فک تحتانی هم روش نسبتاً ایمنی است و هم‌زمان با لیپوی غبغب قابل انجام است. لیپوی صورت به دلیل نزدیکی به اعصاب صورت روش بی‌خطری نیست. درصورتی‌که حجم چربی زیاد باشد لیپوی صورت بااحتیاط قابل انجام است.

◊ مزوتراپی حل‌کننده‌ی چربی

مواد حل‌کننده‌ی چربی به‌صورت محلول وجود دارد که با تزریق در چربی می‌تواند حجم ان‌ را کم کند. به تزریق این مواد مزوتراپی می‌گویند. درصورتی‌که میزان چربی خفیف باشد استفاده از مزوتراپی روش ایمن‌تری است. ولی باید در نظر داشته باشید استفاده از مزوتراپی اثر محدودی دارد.

مزوتراپی

مزوتراپی تزریق مواد دارویی در پوست یا چربی زیرپوستی است. بعضی مواد دارویی توانایی حل کردن چربی‌ها رادارند. مزوتراپی حل‌کننده‌ی چربی برای تجمع خفیف چربی می‌تواند سودمند باشد.

توصیه‌های دکتر سیدهوتن علوی – فوق تخصص جراحی پلاستیک و زیبایی

◊◊ بیشتر اثر فیس لیفت در بخش‌های پایینی صورت هست. باید بدانید نتیجه‌ی نهایی فیس لیفت را نمی‌توانید با کشیدن دستی گونه‌ها تصور کنید.
◊◊ برای اینکه نتیجه‌ی نهایی بعد لیفت صورت را بفهمید درحالی‌که به پشت دراز کشیده‌اید در آینه به‌صورت و گردن خود نگاه کنید.
◊◊ برای جوان‌سازی برند ارزان انتخاب نکنید. هیچ ارزانی بدون دلیل نیست.
◊◊ به مرکزی که برای جوان‌سازی مراجعه می‌کنید حساس باشید. کلینیک‌های زیبایی بدون مجوز به‌وفور رشد کرده‌اند.
◊◊ هیچ بحثی نیست که مدرک آموزشی دلیل بر تبحر فرد نیست. ولی مراجعه به فردی که آموزش رسمی ندیده است از عقل به دور است. به‌کرات انجام جوان‌سازی توسط تکنسین و آرایشگر مشاهده می‌شود.
◊◊ از سایت نظام پزشکی از نوع آموزش رسمی فردی که به او مراجعه کردید مطمئن شوید.

سوالات شما

پاسخ

خیلی عوامل روی ترکیب چین‌وچروک‌های پوست اثر می‌کند. اینکه چقدر پوست براثر آفتاب آسیب ببیند و زمینه‌ی ژنتیکی فرد چگونه باشد چین‌وچروک‌ها متفاوت خواهد بود؛ یعنی آسیب ناشی از آفتاب و ژنتیک فرد نکات کلیدی هستند.
یکی از عواملی که معمولاً دیده نمی‌شود عادت رفتاری فرد است. اینکه موقع حرف زدن می‌خندد یا ابرو‌ها را بالا می‌برد و یا هنگام مطالعه اخم می‌کند. به عبارتی زبان بدن فرد در حین فعالیت‌های روزانه در مدت چند ده سال روی ترکیب چین‌وچروک‌ها تأثیر قابل‌توجهی می‌گذارد. به همین دلیل است که تزریق بوتاکس در جوانی با تغییر عادت رفتاری فرد در صورت، از ایجاد چین‌وچروک‌ها جلوگیری می‌کند.

پایان پاسخ
پاسخ

لایه‌برداری (resurfacing) به معنی ایجاد آسیب کنترل‌شده در لایه‌های پوست به‌قصد ایجاد لایه‌ای جدید جهت بهبود ظاهر و کیفیت پوست است. در این روش به لایه‌ی روپوست به‌صورت کامل و لایه‌ی دِرْم به‌صورت ناقص آسیب وارد می‌شود. زخم ایجادشده باعث شروع فرایند ترمیم می‌شود. در پایان‌ترمیم به دلیل ایجاد رشته‌های جدید کلاژن، پوست یکدست‌تر و شفاف‌تر شده و چین‌وچروک و ناهمواری آن کمتر می‌شود. از ساییدن، مواد اسیدی و یا لیزر برای لایه‌برداری استفاده می‌شود و به ترتیب دِرْم ‌ابریژن، پیلینگ شیمیایی (chemical peeling) و لایه‌برداری لیزر (Laser Resurfacing) نامیده می‌شود.

پایان پاسخ

در دهه‌های گذشته برای ماندگاری ژل تزریقی ذرات سیلیکون با آن اضافه می‌کردند. سیلیکون ماده‌ای است که واکنش خیلی کمی در بدن ایجاد می‌کند و پایه‌ی ساخت بسیاری از پروتز‌های سینه و صورت هست. از ذرات کوچک سیلیکون به‌صورت ژل برای تزریق در صورت و سینه قبلاً استفاده می‌شد. در ایران این نوع ژل‌ها به نام ژل پاژ برای صورت استفاده‌شده است. تعدادی از موارد با عفونت همراه شده و مشکلات زیادی ایجاد کرده است. از این نوع ژل‌ها در کشورهای شرق آسیا هم قبلاً استفاده‌شده و عوارض زیادی ایجاد کرده است. این ژل‌ها دائمی هستند و در صورت عفونت امکان تخلیه‌ی کامل آن وجود ندارد.
تعدادی از ژل‌های بدون مجوز در بازار احتمالاً حاوی ذرات سیلیکون هستند و استفاده از آن‌ها می‌تواند خطرناک باشد.

رنگ‌دانه‌های پوست، کشسانی و قوام پوست کیفیت پوست را معرفی می‌کنند. برای درک مفهوم کشسانی (الاستیسیتی) و قوام پوست، نیشگون (pinch) روش بسیار خوبی است. با نیشگون، پوست رابین شست و سبابه برای ۵ ثانیه نگه‌دارید و سپس راه کنید. پوست با سرعت مشخصی به حالت اولیه بر‌می‌گردد. با کاهش الاستیسیتی، پوست با سرعت کمتری به حالت اول بازمی‌گردد. میزان مقاومتی که پوست شما برای تغییر شکل حین نیشگون گرفتن می‌کند قوام پوست را نشان می‌دهد. این کار را روی دست یک نوجوان و یک فرد میان‌سال اگر انجام بدهید به‌خوبی این موضوع برای شما آشکار خواهد شد.

پایان پاسخ

نور آفتاب و عوامل ارثی مهم‌ترین علل ایجاد چین‌وچروک‌های پوستی هستند. رشته‌های کلاژن کیفیت جوانی پوست را تعیین می‌کنند. این رشته‌ها بر اساس زمینه‌ی ژنتیکی در مقابل نور آفتاب، رادیکال‌های آزاد و افزایش سن آسیب می‌بینند. آسیب رشته‌های کلاژن باعث ظاهر پوست پیر و ایجاد چین‌وچروک می‌شود.

نور آفتاب طولانی‌مدت باعث ایجاد ظاهری در پوست می‌شود که شبیه پیری است. به این علائم پیری زودرس ناشی از آفتاب (photoaging یا dermatoheliosis) گفته می‌شود.

پاسخ

پوست از سه لایه تشکیل‌شده است. لایه‌ی بیرونی پوست که ما مشاهده می‌کنیم را روپوست (اپیدرم) می‌گویند. این لایه مثل دیوار اجری است. سیمان مختصری اجر‌ها را در چندلایه کنار هم قرار می‌دهد. اجر‌ها در روپوست، سلول‌ هستند. سلول‌ها از عمق به سطح جایگزین می‌شوند. این سلول‌ها به‌تدریج می‌میرند و آنچه به‌صورت کثیفی از سطح پوست با لیفت یا مالیدن جدا می‌شود در حقیقت سلول‌های مرده‌ی این لایه هستند. لایه‌ای که زیر این لایه قرارگرفته است دِرْم نامیده می‌شود. این لایه شبیه تاندون گوسفند هست. سلول‌های این لایه مثل روپوست فراوان و به هم چسبیده نیست. این لایه رو می‌توانید مثل یک شکلات در نظر بگیرید که دانه‌های فندق دران پخش‌شده است. بستر شکلاتی این لایه را رشته‌های پروتئینی می‌سازند. سلول‌ها مثل دانه‌های فندق هستند که در بستر پخش‌شده است. زیر این لایه، بافت چربی قرارگرفته است که زیر جلد نامیده می‌شود. این لایه‌ی چربی بر اساس ژنتیک، ناحیه و رژیم غذایی ضخامتش تغییر می‌کند.

لایه‌های پوست

لایه‌های پوست

روپوست یا اپیدرم: لایه‌ی بیرونی پوست که سلول‌ها در کنار هم در چندلایه قرارگرفته‌اند. سلول‌هایی که رنگ پوست را مشخص می‌کنند در این لایه قرارگرفته‌اند.
دِرْم: لایه‌ی است که زیر روپوست قرارگرفته است. این‌ لایه بستری از پروتئین‌های رشته‌ای دارد و سلول‌ها در لابه‌لای این بستر قرارگرفته‌اند. پیاز مو، غدد چربی و عرق همگی در این لایه‌ قرارگرفته‌اند.
زیر جلد: لایه‌ی است که توسط سلول‌های چربی ساخته‌شده است.

پاسخ

این موضوع به اهمیت دِرْم در پوست بر‌می‌گردد. این لایه‌ در طراوت پوست به لحاظ زیبایی نقش اصلی را دارد. استحکام و کشسانی پوست در این لایه شکل می‌گیرد. این لایه از پوست دارای یک بستر پروتئینی است که سلول‌ها و عروق را در برگرفته است. شاید بشود گفت این بستر پروتئینی نود درصد این لایه را تشکیل داده است. در حقیقت کیفیت، استحکام و کشسانی پوست به این رشته‌ها بر‌می‌گردد. دو رشته‌ی مهمی که در این لایه قرار دارد کلاژن و الاستین است. این رشته‌ها دائم تخریب و تولید می‌شوند. این رشته‌ها در دوره‌های مختلف سنی ساختار متفاوتی دارند.

اسیب کلاژن با پیری

باگذشت سن و تأثیر عوامل مضر مثل نور آفتاب و سیگار روند تخریب رشته‌های پروتئینی شدت می‌گیرد. در این زمان پیری پوست آغاز می‌شود. کلاژن جدید تولیدشده ساختار متفاوتی پیدا می‌کند. مجموع این تغییرات باعث کاهش استحکام و کشسانی پوست شده و چین‌وچروک‌ها ظاهر می‌شود.

کلاژن سازی

توضیح داده شد که کلاژن به‌صورت دائم در حال تخریب و ساخته‌شدن است؛ بنابراین کلاژن سازی همیشه در لایه‌ی دِرْم در حال انجام است. اگر به طریقی بشود کلاژن سازی را در پوست تشدید کرد می‌توانیم انتظار داشته باشیم پوست طراوت و استحکام بیشتری پیدا کند و حتی چین‌وچروک‌ها کم بشود.

استفاده از مواد خاص در مزوتراپی یا فیلرها، ایجاد زخم‌های ظریف با کمک امواج صوتی یا رادیوفرکوئنسی یا لیزر و حتی نخ برای تحریک کلاژن سازی بکار گرفته‌شده‌اند. مزوفیلرهای جوانساز، هایفوتراپی، ار اف فرکشنال، لیزر‌های فرکشنال و نخ‌های لیفت نمونه‌هایی هستند که به‌وفور به‌عنوان جوان‌سازی و کلاژن سازی استفاده می‌شود.

مهم‌ترین مسئله تأمین مواد غذایی لازم و پرهیز از موارد آسیب‌رسان است. سفیده تخم‌مرغ، جوانه گندم، ژلاتین، مرکبات حاوی ویتامین ث، عدس و مواد حاوی ریزمغذی مس موادی هستند که برای کلاژن سازی بسیار سودمند هستند. استفاده از ضد آفتاب، پرهیز از زیاده‌روی در مصرف کربوهیدرات‌ها و مصرف کافی مایعات پیشنهاد‌هایی هستند که آسیب به کلاژن را کاهش قابل‌توجهی می‌دهند.

پاسخ

دستگاه‌های مختلفی برای اصلاح افتادگی صورت ساخته‌شده اند. در این دستگاه‌ها امواج مختلف با حرارت‌دهی به لا‌یه‌ی دِرْم باعث لیفت نسبی می‌شوند. سطح پوست در این روش‌ها آسیب نمی‌بیند و دستگاه‌هایی که در زیر معرفی می‌شوند مجوز سازمان غذا و داروی امریکا (FDA) را گرفته‌اند و ایمنی خوبی دارند. باید توجه داشته باشید که دستگاه‌هایی که برای لیفت غیرجراحی طراحی شده‌اند روی افتادگی مختصر اثر دارند و برای افتادگی متوسط تا شدید اثر مناسبی ندارند.

کلاژن‌سازی

برای درک لیفت با حرارت دهی به یک به جمع شدن پلاستیک در مقابل حرارت توجه کنید. شکل روبرو نشان می‌دهد چطور حرارت موجب سفت شدن و کوتاه شدن رشته‌های پلاستیکی می‌شود (Heat Shrink Wire). با دستگاه‌های مختلف رشته‌های پروتئینی موجود در دِرْم تغییر ساختار پیدا‌میکنند و زخم‌های میکروسکوپی ایجاد می‌شود که بدنبال ترمیم ان اثر لیفت کننده روی پوست دارند.

هایفوتراپی

هایفوتراپی (HIFU) یک روش برای لیفت صورت و گردن است. بیشتر اثر در بخش‌های تحتانی صورت رخ می‌دهد. در این روش از امواج صوتی استفاده می‌شود. این روش برای اثر ماندگار به جلسات متعدد نیاز دارد. انرژی صوتی با اثر بر لایه‌ی دِرْم پوست باعث ایجاد زخم‌های کوچکی در عمق می‌شود که بهبود این زخم‌ها با ایجاد کلاژن جدید همراه است. دیده‌شده که این انرژی صوتی حجم ناحیه‌ی تحت درمان را کاهش داده است. هایفوتراپی برای لیفت صورت بیش از ۱۰ سال است که توسط سازمان غذا و داروی امریکا (FDA) مجوز گرفته است.

ار-اف و ار-اف میکرونیدلینگ

اراف

امواج رادیوفرکوئنسی در این دستگاه برای ایجاد زخم‌های میکروسکوپی در دِرْم استفاده می‌شود. تعدادی از این دستگاه‌ها سوزن‌های ظریفی دارند که با کمک این سوزن‌ها امواج را هدایت می‌کنند. عمق نفوذ سوزن‌ها قابل تنظیم است و می‌توان برای عمق موردنظر تنظیم کرد. بهبود این زخم‌ها با ایجاد کلاژن جدید اثر لیفت کننده‌ دارد.

اندولیفت

اندولیفت

امواج لیزر در دستگاه اندولیفت استفاده می‌شود. لوله‌ی ظریفی که لیزر از انتهای آن تابیده می‌شود وارد زیرپوست می‌شود. لیزر حین حرکت دادن لوله، به لایه‌های پوست می‌تابد. اثر لیزر بر روی رشته‌های کلاژن موجود و تحریک تولید کلاژن جدید باعث لیفت شدن پوست می‌شود.

پاسخ

یکی از روش‌های قدیمی لایه‌برداری در ایران استفاده از سفید‌آب است. سفید‌آب را از ترکیب پودر مل، چربی گوسفند و مغز استخوان تهیه‌می‌کنند. سفید‌آب را بعد استحمام برای شفاف و نرم شدن پوست بعد استحمام، در ترکیب با گلاب و یا شیر-روغن زیتون استفاده می‌کنند. این روش هنوز هم استفاده می‌شود و مؤثر هست. این روش یک لایه‌برداری شیمیایی است.
در لایه‌برداری به سطح بیرونی پوست با بخش سطحی لایه‌ی زیری به‌صورت کنترل‌شده آسیب وارد می‌شود. به عبارتی زخم‌های کنترل‌شده‌ای ایجاد می‌شود. روندترمیم این زخم‌ها باعث سفت و شفاف شدن پوست می‌شود. حالا این آسیب به چه صورتی ایجاد می‌شود تکنیک‌های مختلف لایه‌برداری را می‌سازد.

◊لایه‌برداری مکانیکی:

قدیم از سمباده و یا مته‌های ساینده استفاده می‌شد. این‌ها به دِرْم ابریژن (Dermabrasion) شناخته می‌شود. هنوز هم محدود این روش‌ها کاربرد دارد. منتها مشکلی که این روش‌ها دارند این است که کنترل روی عمق زخم دِرْم به حد کافی نیست. میکرودرم ابریژن (Microdermabrasion) روش کم‌خطری است که پودر آلومینیوم روی پوست ریخته‌می‌شود و با مالیدن این پودر ساییدگی ایجاد می‌شود.

میکرونیدلینگ

در مقابل دِرْم ابریژن روش میکرونیدلینگ طراحی‌شده است؛ یعنی بجای اینکه سطح وسیعی را آسیب بزنیم به‌صورت شطرنجی در خانه‌های خیلی ظریف با سوزن آسیب با عمق مشخص ایجاد می‌کنیم. در تصویر نمونه‌های مورداستفاده از میکرونیدلینگ را می‌توانید ببینید.

◊لایه‌برداری شیمیایی:

مواد اسیدی متفاوتی وجود دارند که به‌صورت پماد یا محلول روی پوست قرار می‌گیرند و برحسب غلظت و زمانی که روی پوست باقی می‌مانند عمقی از آسیب را ایجاد می‌کنند. پماد‌های لایه‌بردار معمولاً قدرت کمی دارند و می‌شود در منزل استفاده کرد. محلول‌های لایه‌بردار معمولاً قدرت بیشتری دارند و در مطب تحت نظر پزشک استفاده می‌شود.

◊لایه‌برداری با لیزر و نور:

از امواج نور‌ هم برای لایه‌برداری استفاده می‌شود. در اکثر این روش‌های امواج نور یا لیزر به شکل خاصی روی پوست تابانده می‌شوند که تا عمق خاصی نفوذ کند.

لیزر فراکشنال تخریبی

در ناحیه‌ی تابیده‌شده، سطح لایه‌ی خارجی پوست به‌طور کامل و عمق مشخصی از لایه‌ی داخلی پوست دچار آسیب حرارتی می‌شود. ترمیم این آسیب باعث ایجاد پوست با کشسانی و شفافیت بهتر می‌شود. بر اساس الگوی آسیب، نوع نور بکار رفته و قدرت آسیب انواع مختلفی از لایه‌برداری وجود دارد.

پاسخ

ژل‌ها با برند‌های مختلف هرروز وارد بازار می‌شود. سازمان غذا و داروی امریکا درزمینهٔ مجوز دادن به مواد دارویی سخت‌گیری زیادی دارد. برند ژوویدرم، بلترو و رستیلن عمده ژل‌هایی هستند که در امریکا مجوز استفاده گرفته‌اند. این ژل‌ها را پیشنهاد می‌کنم ولی هزینه‌ی این ژل‌ها زیاد هست. برند‌های فرانسوی، ایتالیایی، کره‌ای و چینی در بازار ایران به‌وفور وجود دارند که قیمت مناسب‌تری دارند. در بین این برند‌ها پیشنهاد خاصی ندارم. تنها نکته‌ای که اکیداً توصیه می‌کنم عدم استفاده از ژل‌های ۱۰ سی‌سی هست. ژل‌ها معمولاً در سرنگ مخصوص و در حجم ۱ سی‌سی تولید می‌شوند.

ژل‌های ۱۰ سی‌سی

این ژل‌ها در سرنگ‌های بزرگ و در حجم ۱۰ سی‌سی ارائه‌شده‌اند. در این موارد ژل را به سرنگ ۱ سی‌سی منتقل کرده و تزریق می‌کنند. اکثر این ژل‌ها قاچاق واردشده و مجوز غذا و داروی وزارت بهداشت را ندارد. دو نکته می‌تواند راهنمای شما باشد. اول اینکه هزینه‌ای که پرداخت می‌کنید بسیار پایین‌تر است. دوم اینکه سرنگی که برای تزریق استفاده می‌شود سرنگ انسولین معمولی است. پیشنهاد می‌کنم از تزریق این‌ ژل‌ها پرهیز کنید.

سرنگ تزریق ژل

در این تصویر دو نمونه از سرنگ‌های تزریق ژل استاندارد را می‌بینید. علاوه بر آن سرنگ انسولین معمولی که برای تزریق ژل‌های ۱۰ سی‌سی استفاده می‌شود دیده می‌شود. این‌ ژل‌ها هزینه‌ی بسیار کمتری دارد و مجوز استفاده را ندارد.

جراحی زیبایی پلک‌ها

زیبایی پلک بالا و پایین

فهرست

دراین نوشته در مورد نحوه‌ی انجام جراحی زیبایی پلک ها بصورت شماتیک در طی کلیپ آشنا خواهید شد.

جراحی زیبایی پلک ها
جراحی پلک بالا
جراحی پلک پایین
کانتوپکسی
لیفت گونه
توضیحات شفاهی دکتر علوی

تعریف اصطلاحات

◊ بلفاروپلاستی
◊ بی‌هوشی

جراحی زیبایی پلک ها

در این کلیپ جراحی زیبایی پلک فوقانی و تحتانی از طریق برش پوستی به شما توضیح داده خواهد شد. بیشتر مشکل پلک‌ها ازنظر زیبایی، افتادگی و پوست اضافه به همراه بیرون‌زدگی کیسه‌ی چربی یا پف پلک می‌باشد.  

ساختمان پلک‌ها


پلک از چهار لایه‌ تشکیل‌شده است. این لایه‌ها شامل پوست، عضله، لایه‌ی پوشاننده (فاسیا) و کیسه‌های چربی می‌باشند. عضله‌ی پلک مسئول باز و بستن پلک‌ها هستند.

کیسه‌های چربی پلک‌ها
کیسه‌های چربی

کیسه‌ی چربی داخلی در پلک بالا اهمیت زیادی دارد و معمولاً برای زیبایی برداشته می‌شود. در بخش خارجی پلک بالا کنار کیسه‌های چربی، غده‌ی اشکی قرارگرفته است که می‌تواند برجسته شود.
در پلک تحتانی هر سه کیسه‌ی چربی اهمیت دارد. این کیسه‌ها را می‌شود بدون برش پوستی از داخل چشم برداشت.

برای جراحی زیبایی پلک ها می‌شود از بی‌هوشی عمومی، بی‌حسی همراه با خواب عمیق و یا بی‌حسی به‌تنهایی استفاده کرد. بی‌حسی به‌تنهایی برای پلک پایین خیلی مطلوب نیست و توسط مراجعه‌کننده به‌راحتی تحمل نمی‌شود.

جراحی پلک بالا

جراحی پلک بالا

برای بلفاروپلاستی بالا ابتدا تزریق ماده‌ی بی‌حسی انجام می‌شود. پوست به شکلی که قبل عمل طراحی‌شده است حذف می‌شود. یک باریکه از عضله حذف می‌شود. سپس چربی‌های بیرون زده در حد لزوم برداشته می‌شود. بخیه‌ی پوست با نخ غیرقابل جذب انجام می‌شود.

جراحی پلک پایین

زیبایی پلک پایین

برای جراحی پلک تحتانی هم تزریق این ماده بی‌حسی انجام می‌شود. برش زیر مژه‌ها داده می‌شود. پوست اضافه و چربی‌های بیرون زده حذف می‌شود. معمولاً برای جلوگیری از پایین کشیده شدن پلک، با کانتوپکسی گوشه‌ی بیرونی چشم محکم می‌شود.

گاهی پوست اضافه مشکل اصلی زیبایی پلک تحتانی نیست و فقط چربی‌ها بیرون‌زدگی دارد. در این موارد چربی‌ها از طریق ملتحمه بدون برش پوست برداشته می‌شود.

کانتوپکسی

از طریق کانتوپکسی یعنی محکم کردن گوشه خارجی چشم به استخوان شکل کلی چشم، محل پلک پایین و محل گوشه خارجی چشم قابل‌تغییر است. کانتوپکسی را برای تمام جراحی‌های پلک پایینی انجام می‌دهم و به همین دلیل تغییر کلی شکاف چشم مورد انتظار است.

کانتوپکسی

گوشه‌ی خارجی چشم در آقایان معمولاً در سطح گوشه‌ی داخلی است ولی در خانم‌ها کمی بالاتر قرارگرفته است. درصورتی‌که گوشه‌ی خارجی پایین باشد حین جراحی زیبایی پلک پایین امکان اصلاح آن با کانتوپکسی میسر است.

لیفت گونه

لیفت گونه

پایین آمدن چربی گونه در طی افزایش سن خیلی شایع است. همراه با زیبایی پلک پایین، بدون برش اضافه امکان لیفت نسبی گونه محیا هست.

در این کلیپ توضیحات شفاهی همراه با انیمیشن جراحی زیبایی پلک‌ ها را مشاهده می‌کنید.

مراقبت بعد عمل بینی

مراقبت بعد عمل بینی

فهرست مطالب

در این نوشته در مورد مراقبت و محدودیت‌های <بعد عمل بینی> را خواهید دانست. انتظار است در پایان بدانید بعد عمل بینی چه‌کارهایی باید انجام شود و چه‌کارهایی ممنوع است.

ملاحظات بعد از عمل
شستشوی بینی
رژیم غذایی
ورم بینی کی برطرف می‌شود؟
ورزش
کبودی بعد عمل بینی
چسب زدن بینی
ماساژ بعد عمل بینی
علایم خطر بعد عمل بینی

خلاصه

خلاصه‌ی موارد ضروری بعد از عمل در اینجا برای شما نوشته‌شده است. برای توضیحات کامل‌تر می‌توانید روی نوشته‌ی برجسته شده کلیک کنید تا بخش موردنظر که توضیحات کامل‌تری دارد بروید.

۱- برای شستشوی داخل بینی در هر سوراخ بینی یک سرنگ ۲ سی‌سی سرم نمکی، در حالت درازکش به‌آرامی تخلیه کنید. هر ۸ ساعت این کار را انجام بدهید.
۲- تمیز کردن روزانه‌ی ورودی بینی با گوش پاک‌کن آغشته به پماد و چرب کردن روزانه‌ی بخیه‌ها را انجام دهید.
۳- آتل و بخیه‌ها ۷ روز بعد عمل برداشته می‌شود. آتل و چسب‌ها را تا یک هفته خیس نکنید.
۴- از مصرف غذاهای پرنمک و غذا‌های سفت مثل ته‌دیگ و سیب تا دو هفته پرهیز کنید. این موضوع شامل غذاهایی که نیاز به جویدن زیاد دارد هم می‌شود. مصرف مایعات فراوان و رژیم غذایی نرم توصیه می‌شود
۵- فین کردن، بلند حرف زدن و خندیدن بلند حداقل برای دو هفته ممنوع می‌باشد.
۶- کمپرس سرد را تا ۴۸ ساعت ادامه بدهید. می‌توانید بعدازاین دوره از کمپرس گرم برای چند روز استفاده کنید.
۷- عینک زدن تا ۴ هفته ممنوع می‌باشد. در صورت ضرورت وسط عینک را به پیشانی بچسبانید.
۸- از استامینوفن و کدئین برای تسکین درد استفاده کنید. تا حد امکان از شیاف و یا قرص دیکلوفناک و بروفن استفاده نکنید.
۹- استفاده از استخر و سونا و ورزش سنگین تا ۴ هفته ممنوع می‌باشد.
۱۰- تا یک هفته به پشت بخوابید. سر و تنه را بالاتر قرار دهید تا ورم زود‌تر کاهش پیدا کند.
۱۱- حمام ولرم باشد و بخار کم داشته باشد. در هفته‌ی اول طوری موها را بشویید که آتل خیس نشود.
۱۲- ترشح خونی رقیق از بینی تا یک هفته طبیعی است نگران نباشید.
۱۳- چسب‌زدن بینی را حداقل برای یک‌ ماه بعد عمل ادامه بدهید.
۱۴- بعد از برداشتن چسب و آتل بینی تا ۶ ماه از ضد آفتاب استفاده کنید.
۱۵- برای ۴ هفته‌ی اول بعد عمل، ویزیت هر هفته نیاز است. بعد ماه اول تا ۳ ماه ویزیت ماهانه نیاز است.
۱۶- در صورت خونریزی زیاد از بینی، تب بالا، درد شدید و یا ضایعات پوستی اطلاع دهید.
۱۷- تا ۱۰ روز ممکن است سرگیجه داشته باشید. حین رانندگی و استحمام کردن این موضوع را مدنظر داشته باشید تا زمین نخورید.

ملاحظات بعد از عمل

آتل و بخیه‌ها

آتل و بخیه‌ها یک هفته بعد از عمل برداشته می‌شود. قبل از مراجعه حمام کنید و اجازه بدهید آتل کامل خیس شود تا راحت برداشته شود.

شستشوی بینی

چند ساعت بعد از خارج کردن تامپون داخل بینی، شستشوی داخل بینی را شروع کنید. برای شستشو ازسرم نمکی یا آب جوشیده‌ی سرد شده استفاده کنید. برای این منظور دراز بکشید و با سرنگ ۲ سی‌سی، سرم را داخل بینی بریزید. برای شستشوی مناسب آب باید به پشت حلق شما برسد. روز‌های اول این کار را هر ۸ ساعت انجام بدهید. به‌تدریج می‌تواند دفعات آن را به دو بار در روز برسانید. بعد از شستشو محل‌ بخیه‌ها و کمی داخل بینی را با پماد جنتامایسین چرب کنید.

تمیز کردن داخل بینی

تمیز کردن داخل بینی

بعد از شستشوی بینی وردی بینی را تمیز کنید تا به‌تدریج لخته‌های روی زخم پاک شود. گوش‌ پاک‌کن برای این مورداستفاده می‌شود. سر پنبه‌ای آن را با پماد چرب کنید و به‌آرامی ورودی بینی را تمیز کنید. مراقب باشید. پرز‌های بخش پنبه‌ی روی زخم جا نماند.

کمپرس سرد

حداقل برای ۲ روز بعد از عمل، گذاشتن کیسه‌ یا عینک یخی روی پیشانی، اطراف چشم و روی آتل بینی (قالب) قرار دهید. این کار می‌تواند ورم و کبودی را تا حد زیادی کاهش دهد. کبودی و ورم در اطراف بینی و چشم و گاهی خونریزی سطحی در سفیدی چشم بعد عمل طبیعی است. باوجود کمپرس سرد ممکن است برای ۲ روز کبودی و ورم افزایشی باشد.

کمپرس سرد

توجه داشته باشید هر ساعت برای ۱۰ تا ۱۵ دقیقه کمپرس سرد را از روی صورت‌بردارید. سرمای کمپرس نباید باعث ایجاد درد شود. بهتر است حین خوابیدن، کمپرس را از روی صورت‌بردارید.

فین کردن و عطسه کردن

باید از فین کردن یا کشیدن آب در بینی، بخصوص در چند هفته‌ی بعد از عمل پرهیز کرد. بعضی عادت دارند برای تمیز کردن بینی انجام دهند؛ یعنی آب را با نفس به داخل بینی بکشند. این کار را در چند هفته‌ی اول انجام ندهید. برای شستشوی بینی سرنگ ۲ سی‌سی تهیه کنید. درحالی‌که دراز کشیده‌اید سرم شستشو را به‌آرامی داخل بینی با سرنگ تخلیه کنید. برای هر بینی یک سرنگ کافی است. حین عطسه کردن دهان خود را باز نگه‌دارید که فشار عطسه کاهش پیدا کند. درصورتی‌که بعد عمل زیاد عطسه می‌کنید می‌توانید از آنتی‌هیستامین با نظر پزشک استفاده کنید. البته این دارو می‌تواند باعث خواب‌آلودگی شما بشود.

خندیدن و صحبت کردن

بلند خندیدن یا بلند صحبت کردن بخصوص در هفته‌ی اول بعد از عمل پرهیز شود. توصیه می‌شود كه بعد از جراحی زیبایی بینی به مدت یك ماه از کارهایی كه باعث تكان خوردن زیا فك بالا می‌شود، مثل از خندیدن و گریه‌های شدید و خوردن غذاهای سفت یا نیازمند به جویدن زیاد خودداری نمایند.

فعالیت بدنی

بعد از عمل نیاز به استراحت مطلق نیست. پیشنهاد می‌کنم بعد از عمل کمتر در رختخواب باشید. ایستادن به کاهش تورم کمک می‌کند. راه رفتن و فعالیت‌های روزانه منعی ندارد. ورزش نرم از پایان هفته دوم بعد از عمل مجاز هست. ورزش‌های سنگین‌تر، شنا و دویدن بعد از ۴ هفته قابل انجام هست.

رژیم غذایی

پیشنهاد می‌کنم بعد از عمل از جویدن زیاد یا خوردن غذا‌های سفت برای ۲ هفته پرهیز کنید. گاز زدن سیب، هویج، بلال و یا خوردن ته‌دیگ از نمونه‌ غذاهای سفت هستند. در هفته‌ی اول غذا‌هایی را انتخاب کنید که نرم باشد؛ مثلاً به‌جای استیک از گوشت خورشتی یا گوشت پخته‌شده استفاده کنید. یا مثلاً به‌جای جوجه‌کباب، زرشک‌پلو با مرغ میل کنید.

بعد از عمل از مصرف زیاد نمک و الکل پرهیز کنید. مصرف الکل می‌تواند با گشاد کردن مویرگ‌ها، باعث افزایش ورم و کبودی شود. مصرف نمک هم می‌تواند باعث تشدید ورم بشود.

عینک زدن

در جراحی بینی، برای جمع‌کردن بخش بالایی بینی، برش‌های روی استخوان بینی داده می‌شود. در هفته‌ی اول برای جلوگیری از جابجا شدن استخوان‌ها یک آتل یا قالب پلاستیکی روی بینی گذاشته می‌شود. بااین‌حال تا ۱ ماه احتمال جابجا شدن استخوان‌ها با فشار وجود دارد؛ بنابراین توصیه‌ می‌شود به مدت حداقل یک ماه از هرگونه عینک طبی یا آفتابی استفاده نشود.

عینک زدن بعد عمل بینی
عینک بعد عمل رینوپلاستی

◊ اگر مجبور به استفاده از عینک هستند در ماه اول قسمت مرکزی عینک را با چسب به پیشانی بچسباند تا وزن عینک روی بینی نباشد. هدبند حامل عینک وسیله‌ی مناسبی است ولی در بازار ایران موجود نیست.
◊ اگر لنز تماسی دارید بهتر است در ۴ هفته‌ی بعد عمل از لنز تماسی استفاده کنید.

خوابیدن

هفته‌ی اول بعد از عمل از دو بالشت زیر سر برای خوابیدن استفاده کنید. بالشت‌ها باید طوری قرار داده شوند که از کمر به بالا ۳۰ درجه بالا برود. بالابردن سر و بالاتنه به کاهش ورم کمک زیادی می‌کند. اگر این کار برای شما آزاردهنده نیست آن را تا یک ماه ادامه بدهید.

خوابیدن بعد عمل بینی

بالابردن سر و تنه اگر به‌صورت اصولی انجام نشود نه‌تنها ورم را کم نمی‌کند بلکه باعث تشدید ورم هم می‌شود. باید کمر به بالا حدود ۳۰ درجه بالاتر قرار گیرد. نباید سر به‌تنهایی بالابرده شود. خم شدن گردن باعث تشدید تورم می‌شود.

استحمام کردن

بعد از عمل جراحی تا یک هفته، یک قالب پلاستیکی به نام آتل روی بینی قرار دارد که نباید خیس شود. این آتل پلاستیکی برای جلوگیری از تغییر شکل استخوان‌های بینی قرار داده‌شده است. قبل از عمل مو‌ها را خوب بشویید تا نیاز به استحمام بعد عمل کاهش پیدا کند. تا حد امکان از شستن مو‌ها پرهیز کنید تا سروصورت خیس نشود.

حمام کردن بعد عمل بینی
شستن موها بعد از عمل جراحی بینی

توصیه‌ می‌کنم سر را به جلو خم نکنید. برای شستن مو‌ها سر را به عقب خم‌کنید و مو‌ها را با کمک بشویید. اگر خیلی حساس هستید می‌توانید برای شستن موها به آرایشگاه مراجعه کنید و از سرشوی آرایشگاه استفاده کنید.

◊ حتماً در هفته‌ی اول از حمام با آب ولرم استفاده کنید. بخار زیاد یا گرمای حمام هم باعث تشدید سرگیجه و هم شل شدن آتل و چسب‌های شما می‌شود.
◊ به دلیل بی‌هوش و مصرف مسکن بعد عمل احتمال سرگیجه وجود دارد. سرگیجه می‌تواند باعث زمین خوردن شما بشود؛ بنابراین زمانی استحمام کنید که در منزل تنها نیستید. درب حمام را قفل نکنید. حتماً صندلی در حمام وجود داشته باشد تا در صورت بروز سرگیجه روی آن بنشینید. درب حمام را نبندید تا در صورت نیاز به کمک در دسترس باشید.

پرهیز از آفتاب

آفتاب به دلیل اشعه ماورا بنفش باعث تورم می‌شود. لامپ‌های پرنور و لامپ‌های هالوژن نیز چون اشعه ماورا بنفش دارند تورم بینی را زیاد می‌کند. علاوه بر این آفتاب می‌تواند باعث تیره شدن نواحی بخیه شده بشود. تا زمانی که روی بینی چسب می‌زنید، محافظت از آفتاب خودبه‌خود انجام می‌شود. وقتی چسب زدن را متوقف کردید ضد آفتاب استفاده کنید. پرهیز از آفتاب حداقل تا ۶ ماه بعد از عمل باید انجام بشود.

تسکین درد

درد بعد از عمل بینی نباید شدید باشد. در صورت درد شدید باید به پزشک اطلاع بدهید. درد متوسط تا خفیف طبیعی است و بهتر است برای تسکین آن از استامینوفن و یا کدئین استفاده کنید. استامینوفن ۵۰۰ میلی‌گرم هر ۶ ساعت برای ۳ تا ۵ روز معمولاً کافی است. مصرف بروفن، ژلوفن، ناپروکسن و دیکلوفناک منعی ندارد ولی با توجه به‌احتمال تشدید کبودی یا حتی بروز خونریزی خیلی توصیه نمی‌شود.

ورم بینی کی برطرف می‌شود؟

در سه هفته بعد از عمل ورم کلی بینی کاهش قابل‌توجهی پیدا می‌کند. این موضوع در مورد تمام جراحی‌های صورت صادق هست. بعد از سه هفته ورم بخش‌های مختلف بینی با سرعت متفاوتی کاهش پیدا می‌کند. به‌صورت کلی هر بخش که پوست نازک‌تری داشته‌ باشد سرعت کاهش ورم بیشتری دارد. بخش‌های بالایی بینی به نسبت نواحی پایین بینی پوست نازک‌تری دارد و زودتر ورمش کاهش می‌یابد.

نواحی بینی

به‌صورت سرانگشتی بخش استخوانی بینی، یعنی ثلث بالایی، بعد از سه ماه ورمش تقریباً از میان می‌رود. بخش غضروفی میانی، یعنی ثلث میانی بینی، بعد از ۶ ماه ورمش از بین می‌رود. بخش‌های پایین‌تر یعنی نوک بینی و ناحیه‌ی سوپراتیپ، همان بخشی که بلافاصله‌ بالای نوک بینی قرارگرفته است، برای از بین رفتن ورمش به بیش از ۹ ماه زمان نیاز دارد. اگر بینی گوشتی باشد ممکن است از بین رفتن ورم سه تا شش ماه بیشتر طول بکشد.

ورم بینی و نوع عمل

هرچه میزان دست‌کاری داربست بینی بیشتر باشد ورم بیشتر و طولانی‌تر باقی خواهد ماند؛ یعنی عمل باز ورم طولانی‌تر و بیشتری نسبت به عمل بسته خواهد داشت. در عمل‌های بازهم هرچه دست‌کاری داربست بیشتر باشد ورم طولانی‌تر باقی می‌ماند. در عمل جراحی بینی برای بار دوم، یعنی ترمیم بینی، ورم طولانی‌تری نسبت به جراحی برای بار اول انتظار می‌رود.

ورم بینی و نوع بینی

پوست بینی در همه‌ی افراد در بخش‌های بالایی نازک‌تر و در بخش‌های پایینی ضخیم‌تر است. میزان ضخامت پوست نوک بینی در افراد مختلف متفاوت است. وقتی پوست نوک بینی چرب، با منفذ‌های متعدد باز و پره‌های ضخیم داشته باشد به بینی، بینی گوشتی گفته می‌شود. وقتی ضخامت نوک بینی و پره‌ها نرمال باشد به آن بینی استخوانی گفته می‌شود. ورم در بینی گوشتی طولانی و شدید‌تر است. در عمل ورم یک بینی گوشتی می‌تواند ۳ تا ۶ ماه از یک بینی استخوانی بیشتر طول بکشد.

روش‌های کنترل ورم بینی

راه‌کارهایی کنترل ورم بعد از عمل بینی فهرست‌وار شامل موارد زیر است:
◊ کمپرس سرد در ۲ روز اول بعد عمل
◊ چسب‌زدن صحیح بینی
◊ بالابردن سر و تنه برای ۲ هفته
◊ پرهیز از نمک، شراب
◊ پرهیز از پایین انداختن سر و بلند کردن اجسام سنگین
◊ پرهیز از آفتاب
کورتون

غذای پرنمک و پایین انداختن سر ورم بینی را تشدید و یا در بهترین حالت از کاهش ورم جلوگیری می‌کند. در چند‌ هفته‌ی اول بهتر است حین خواب سر را بالاتر از تنه قرار بدهیم. چسب زدن بینی به کاهش ورم بینی کمک می‌کند. باید توجه داشته باشید که چسب زدن خیلی سفت می‌تواند تشدیدکننده‌ی ورم بینی باشد. برای بینی‌های استخوانی چسب‌زدن برای یک ماه و برای بینی‌های گوشتی چسب‌زدن بیش از یک ماه را پیشنهاد می‌کنم. کورتون داروی موثری‌ برای کاهش ورم است. در مواردی تزریق کورتون دو هفته بعد از عمل و مصرف کورتون خوراکی در ۵ روز اول بعد از عمل را توصیه‌ می‌کنم. کورتون را بخصوص در بینی‌های گوشتی و عمل‌هایی که برای بار دوم انجام می‌شود توصیه‌ می‌کنم. در بینی‌های شدیداً گوشتی گاهی بعد از پایان ماه اول از آکوتان خوراکی استفاده می‌کنم. مصرف این داروها خالی از دردسر نیست و حتی یک جراح باتجربه هم می‌تواند در استفاده از این داروها دچار اشتباه شود. در حدی که بعضی از جراحان پلاستیک هیچ‌یک از این دو دارو را تجویز نمی‌کنند.

دکتر سید هوتن علوی

ورزش

انجام ورزش‌هایی مثل پیاده‌روی از یک هفته بعد از عمل بینی بدون مشکل است. از هفته‌ی چهارم ورزش‌های سبک را انجام دهید ولی ورزش‌های سنگین را تا سه ماه به تأخیر اندازید. حداقل تا ۶ ماه از بعد از عمل از فعالیت‌های ورزشی که احتمال ضربه مستقیم به بینی دارد پرهیز شود.

◊ یک هفته پس از عمل بینی می‌توانید به‌آرامی پیاده‌روی کنید.
◊ استخر و سونا در ۴ هفته‌ی اول بعد عمل ممنوع است.
◊ پس از ۴ هفته می‌توانید پیاده‌روی سریع و ورزش‌های سبک را آغاز کنید. بدون شیرجه زدن شنا کنید. در این ۴ هفته از خم شدن و بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.
◊ بعد از ۳ ماه می‌توانید ورزش‌های سنگین مثل فوتبال، والیبال و بسکتبال انجام دهید یا حتی وزنه‌های سنگین بزنید.
◊ از کشتی گرفتن و گلاویز شدن به مدت ۶ ماه خودداری نمایید.
◊ در مورد ورزشکارانی که به کشتی، تکواندو، بوکس، فوتبال و یا بسکتبال به‌صورت حرفه‌ای مشغول هستند پیشنهاد می‌کنم تا پایان دوران بازیگری حرفه‌ای جراحی بینی به تأخیر بیندازند. توصیه‌ می‌کنم در صورت انجام عمل به مدت حداقل یک سال از وارد آمدن هرگونه ضربه به‌صورت پرهیز شود.

علت محدودیت در ورزش

برای عمل بینی از پیوند‌های غضروفی استفاده می‌شود. برای باریک کردن بخش فوقانی بینی برش‌های در استخوان داده می‌شود. حرکات شدید و یا ضربه مستقیم به بینی می‌تواند باعث تغییر محل استخوان یا غضروف‌های پیوندی بشود. در عمل بینی، تیغه‌ی بینی دست‌کاری می‌شود؛ بنابراین ایجاد فشار زیاد داخل بینی می‌تواند باعث مشکلاتی بشود. برای همین ورود پرفشار آب به بینی حین شیرجه زدن یا تنقیه‌ی بینی را محدود می‌کنیم. توجه داشته باشید هیچ زمان استخوان‌های بینی استحکام قبل عمل را پیدا نخواهند کرد. بخصوص افرادی که بینی بزرگ داشته‌اند و از حجم بینی‌شان کاسته شده، بعد از جراحی تا ۱۰ درصد استحکام بینی را از دست می‌رود؛ بنابراین پیشنهاد می‌کنم ورزشکاران حرفه‌ای که رشته‌هایی مثل بسکتبال، فوتبال، بوکس و ورزش‌های رزمی، جراحی را تا پایان دوره‌ی حرفه‌ای به تأخیر بیندازند.

کبودی بعد عمل بینی

کبودی اطراف چشم‌ها با شدت‌های مختلف رخ خواهد داد. این کبودی می‌تواند به‌صورت تغییر رنگ خفیف زرد تا کبودی شدید بنفش‌رنگ باشد. علت اصلی بروز این کبودی، برش‌های استخوانی است و جای نگرانی ندارد.

کبودی بعد عمل بینی
علت کبودی اطراف چشم‌ها

برای باریک کردن بخش فوقانی بینی برش‌هایی روی استخوان داده می‌شود. علت اصلی کبودی نشت خون‌ خارج‌شده از این ناحیه است. بسته به اینکه چه میزان دست‌کاری روی استخوان‌های بینی و صورت، نوع تکنیک عمل بینی و قدرت بدن برای انعقاد خون، شدت کبودی متفاوت است.

روش‌های کاهش کبودی

به‌صورت فهرست‌وار روش‌های زیر را برای کاهش کبودی توصیه می‌کنم:

◊ کمپرس سرد متناوب در ۴۸ ساعت اول سپس کمپرس گرم برای ۴۸ ساعت بعدی
◊ بالابردن سر و تنه حین خوابیدن برای ۲ هفته
◊ استفاده از استامینوفن و یا کدئین برای کنترل درد و پرهیز از بروفن، ژلوفن و دیکلوفناک

◊ کمپرس سرد

سرما باعث تنگ شدن رگ‌ها می‌شود. تنگ شدن رگ‌ها ورم و کبودی را کاهش می‌دهد. برای این منظور از یخ خردشده داخل کیسه نایلونی یا عینک یخی استفاده کنید. کمپرس سرد باید متناوب استفاده شود و سرمای آن نباید باعث درد شود. هر ساعت ۴۵ دقیقه روی پیشانی و بینی بگذارید. سرمای مداوم باعث درد و تشدید ورم می‌شود. برای همین استفاده از کمپرس سرد در زمان خواب و یا استفاده‌ی مدام را توصیه نمی‌کنم.

◊ کمپرس گرم

بعد از چند روز رگ‌ها بسته‌شده و خونریزی متوقف‌شده است. در این زمان با کمپرس گرم می‌توانید خونرسانی ناحیه‌ را افزایش بدهید. افزایش خونرسانی باعث کاسته شدن ورم و جذب شدن خون‌مردگی‌ها می‌شود.
برای این موضوع می‌توانید از حوله‌ی گرم استفاده کنید. حوله‌ی گرم را روی ناحیه‌ی کبود قرار دهید تا گرمای حوله از بین برود. ۲۰ دقیقه بعد مجدد همین کار را تکرار کنید. توجه کنید ورم و دست‌کاری جراحی حس ناحیه را کاهش داده است. درنتیجه حتماً گرمی حوله را با پشت دست کنترل کنید.

◊ بالابردن سر و تنه حین خواب

بالابردن سر و گردن جریان بازگشت خون در سیاهرگ‌ها را افزایش می‌دهد؛ بنابراین سعی نکنید بیش‌ازحد دراز بکشید. حین خواب بالاتنه، از کمر به بالا را تا ۳۰ درجه بالاتر قرار دهید.

مسکن‌ بعد عمل: استامینوفن و کدئین

ایبوبروفن، ژلوفن، ایندومتاسین و آسپرین داروهایی هستند که باعث ضعیف شدن کارکرد پلاکت‌های خون می‌شوند. این پلاکت‌ها جلوی خونریزی را می‌گیرند. استفاده از این مسکن‌ها بعد عمل ممنوع نیست ولی با ضعیف کردن پلاکت‌ها باعث افزایش کبودی می‌توانند باشند. شخصاً برای روز اول در صورت درد زیاد، شیاف ایندومتاسین را تجویز می‌کنم. ولی این نوع کنترل درد می‌تواند باعث افزایش کبودی بشود. پیشنهاد می‌کنم استفاده از دم‌نوش‌ها و ویتامین ای تا یک هفته بعد عمل پرهیز کنید.

◊ داروها و خوراکی‌های ضد کبودی

آرنیکا، برومولین و پمادهای متنوعی مثل دمو لافارِر در بازار برای کاهش ورم و کبودی مجوز استفاده دارند. آرنیکا و پماد دمولافارر عصاره‌ی گل همیشه‌بهار کوهی را در خوددارند. برومولین عصاره‌ی آناناس را در خود دارد و به‌صورت کپسول آناهیل در دسترس هستند. درمان‌های خانگی متعددی هم برای این موضوع وجود دارد. عده‌ای مصرف سبزیجات حاوی ویتامین K را برای کاهش کبودی پیشنهاد می‌کنند. ویتامین K یک عنصر حیاتی برای بند آمدن خونریزی است. هویج، کدوتنبل، شلغم و اسفناج سبزیجات غنی از ویتامین K هستند.

مصرف مواد غذایی سرشار از ویتامین K پیشنهاد مفیدی است. ولی برای کسی که ازنظر ویتامین K کمبودی ندارد بعید است مصرف این مواد کمکی به کاهش کبودی کند. مصرف آب آناناس و کرفس هم پیشنهاد مفیدی است. مطالعاتی که روی عصاره‌ی آناناس و آرنیکا شده تأثیر معنی‌دار آن را روی کاهش کبودی تائید نکرده است. گرچه در مورد افرادی که به این کبودی خیلی حساس هستند پماد یا قرص تجویز می‌کنم ولی شخصاً به نظرم نمی‌رسد هیچ دارویی یا ماده‌ی غذایی باعث کاهش کبودی بشود.

روند بهبود کبودی‌ها

کبودی بلافاصله بعد عمل تا ۴۸ ساعت بعد عمل می‌تواند رخ بدهد و حتی تشدید شود. در عمل بینی ممکن است حتی خون‌مردگی داخل چشم هم رخ بدهد. معمولاً در مدت یک هفته این کبودی کاهش قابل‌توجهی پیدا می‌کند. در اکثر اوقات بعد برداشتن آتل تنها یک ته رنگ زردرنگ وجود دارد. ۳ هفته مدت‌زمانی است که با احتمال خیلی زیاد آثاری از کبودی باقی نخواهد ماند.

چسب زدن بینی

چسب‌زدن و ماساژ دادن قطعاً روی شکل‌گیری بینی مؤثر هست. با چسب‌زدن پشت بینی ورم بینی به‌صورت مؤثری کاسته می‌شود. چسبی که به‌صورت <U> شکل زده می‌شود برای حمایت از اصلاح افتادگی بینی است.

مدت چسب‌زدن

چسب زدن بینی حداقل برای یک ماه بعد از عمل توصیه‌ ‌می‌شود. بر اساس نظر جراح چسب‌زدن می‌تواند چندین هفته بعد هم ادامه پیدا کند. در مورد بینی‌های گوشتی چسب‌زدن طولانی‌تری، حتی تا ۲ ماه پیشنهاد می‌شود. بعد از ماه اول ممکن‌ است تغییراتی در نحوه‌ی چسب زدن با نظر پزشک اعمال خواهد شد.

تعویض چسب‌زدن

چسب‌ها بعد از دو روز یا زمانی که شل شدند تعویض کنید. حین برداشتن چسب دقت کنید که پوست از داربست غضروفی – استخوانی زیرین جدا نشود. قبل از چسباندن چسب‌های جدید حتماً پوست بینی را با آب و صابون بشویید. اگر پوست بینی چرب است، تمیز کردن پوست بینی با پنبه‌ی الکلی هم پیشنهاد خوبی است.

چسب بینی
نحوه‌ی چسب‌زدن بینی

چسب‌زدن را از ریشه‌ی بینی شروع کنید. چسب به طول کافی حدود ۵ سانتی‌متر جدا کنید. با فشار سبک آن را از وسط روی بینی بچسبانید. این فشار در حدی باشد که کمی پوست مثل شکل روبرو به داخل فشرده شود. چسب‌ بعدی را طوری بچسبانید که نیمی از چسب قبلی را بپوشاند. چسب‌زدن پشت بینی را تا نزدیکی نوک بینی مطابق شکل ادامه بدهید. ۳ تا ۵ عدد چسب برای پوشاندن پشت بینی معمولاً نیاز می‌شود. سپس دو عدد چسب ۱۰ سانتی‌متری جدا کنید. به‌صورت قرینه به دو طرف بینی بچسبانید و در پایین آن‌ها را به هم بچسبانید. فشار نباید زیاد باشد. این فشار نباید پره‌های بینی را به داخل بکشد. پس از چسباندن این دو چسب، اضافه‌ی آن را قیچی کنید. می‌توانید برای اطمینان چسب ۵ سانتی‌متر ‌دیگری پشت بینی بزنید ولی ضروری نیست.
توصیه می‌کنم از چسب مارک 3M یا KBM برای چسب‌زدن استفاده کنید.

کلیپ نمایش نحوه‌ی چسب‌زدن

ماساژ بعد عمل بینی

توجه: در مورد ماساژ بعد عمل بینی اختلاف‌نظر زیادی وجود دارد. در شرایطی می‌تواند مفید باشد و در شرایط دیگری می‌تواند مشکل‌ساز شود. نکته‌ی مهم این است که ماساژ بعد عمل یک توصیه‌ عمومی برای همه نیست؛ یعنی مثل چسب زدن که برای همه توصیه می‌شود، ماساژ فقط برای عده‌ی کمی ممکن است مفید باشد. توجه کنید که ماساژ را باید حتماً طبق نظر پزشک انجام بدهید.

کی ماساژ بینی بدهیم؟

بینی‌های گوشتی: در بینی گوشتی ورم بینی معمولاً زمان زیادی طول می‌کشد. درصورتی‌که بعد عمل تصور کنم ورم بینی می‌تواند روی نتیجه نهایی اثر نامطلوب بگذارد ماساژ و تزریق کورتون را توصیه می‌کنم.

◊ پهنی بخش استخوانی: گاهی بعد هفته‌ی اول بخش استخوانی بینی به نظر پهن می‌رسد. در تعدادی از این افراد استخوان‌ها جابجا شده و باعث پهنی شدن ثلث فوقانی شده است. در این موارد ماساژ بخش استخوانی می‌تواند مشکل را برطرف کند. منتها بازهم تأکید می‌کنم این موضوع خیلی به تشخیص پزشک مربوط می‌شود. چون پهن بودن بخش استخوانی می‌تواند به دلیل اشکال دربرش استخوانی باشد. در این موارد با ماساژ مشکل حل نمی‌شود و حتی ممکن است باعث تشدید عدم تقارن هم بشود.

◊ بینی کج: یکی از مشکل‌ترین موارد عمل بینی، بینی کج هست. در جراحی بینی، اقدامات اصلاحی روی داربست غضروفی – استخوانی انجام می‌شود. پوست و عضلات بینی و اطراف بینی حافظه‌ی این کجی را در خود نگه می‌دارند. درنتیجه بعد عمل و یا حین خندیدن مقداری از این کجی باقی می‌ماند و می‌تواند داربستی که حین عمل صاف‌شده را مجدد کج کند. در این موارد هم بعد هفته‌ی دوم یا چهارم ماساژ بینی را پیشنهاد می‌کنم.

ماساژ بینی
چگونه ماساژ بدهیم؟

روش‌های مختلفی برای ماساژ وجود دارد. دریکی از این روش‌ها دست‌ها را به هم قفل کرده و انگشت اشاره را روی دو طرف بینی قرار می‌دهیم. درروش دیگر دو شست در دو طرف بینی قرار داده می‌شود. ماساژ را ۳ بار در روز معمولاً توصیه می‌کنم.

◊ در بینی گوشتی یا ورم طول کشیده با انگشت اشاره به مدت ۱۰ تا ۲۰ ثانیه رو به پایین و عقب است به دو طرف بینی فشار وارد می‌کنید. پوست بینی در این حرکت باید خوب‌روی پشت استخوانی بینی بنشیند.
◊ درصورتی‌که پهن بودن بخش استخوانی هدف باشد به‌صورت یکنواخت به بخش استخوانی فشار بیاورید و استخوان‌ها را به خط وسط هدایت کنید. این کار دردناک است.
◊ اگر کجی وجود داشته باشد فشار یک سمت بیشتر باید وارد بشود. انگشت را از بالا به پایین با فشار سبکی حرکت بدهید درحالی‌که فشار یک سمت بیشتر از سمت مقابل است.

تزریق کورتون

دو دلیل اصلی برای تزریق کورتون به بینی وجود دارد. کاهش تورم و پیشگیری از فیبروز. نتیجه‌ی هردوی آن‌ها در بلندمدت ایجاد تغییرات ناخواسته و غیرقابل‌پیش‌بینی بخصوص در نوک بینی است. به‌صورت معمول تزریق کورتون به بینی انجام نمی‌دهم. مواردی که تزریق کورتون را پیشنهاد می‌دهم شامل هست بر:

◊ به هر دلیل ورم بینی کاهش مطلوب مدنظر من را نداشته باشد.
◊ عمل بینی گوشتی
◊ راینوپلاستی ثانوی یا ترمیم بینی

محل تزریق کورتون در بینی

محل معمول تزریق، ناحیه‌ای چسبیده به نوک بینی است که سوپراتیپ نامیده می‌شود. شروع تزریق ۴ تا ۶ هفته بعد از عمل بینی است و به فاصله‌ی ۴ هفته قابل تکرار است. برای اطلاعات بیشتر می‌تواند مقاله‌ی تزریق کورتون به بینی را مطالعه کنید.

جای زخم

در دو هفته‌ی اول بعد از عمل تنها نیاز است محل بخیه‌ها تمیز و چرب شود. برای تمیز کردن می‌توانید از یک گاز یا پنبه‌ی مرطوب کوچک استفاده کنید. دقت کنید اگر از پنبه یا گوش پاک‌کن استفاده می‌کنید پرز آن روی زخم باقی نماند. بعد از تمیز کردن محل را با پماد آنتی‌بیوتیک که پزشک به شما می‌دهد استفاده کنید. این کار را روزی ۱ تا ۲ بار انجام بدهید.

بعد از هفته‌ی دوم می‌توانید از پماد‌های ترمیم‌کننده استفاده کنید. نحوه‌ی مصرف آن‌ها هر ۱۲ ساعت بعد از تمیز کردن ناحیه‌ی است. تا شش ماه می‌بایست مراقبت از نور آفتاب، بخصوص برای نواحی بخیه انجام شود. زمانی که چسب می‌زنید نیاز به استفاده از ضد آفتاب برای پشت بینی وجود ندارد ولی اگر محل بخیه‌ها با چسب پوشیده نمی‌شود حتماً باید ضد آفتاب استفاده کنید.

به صلاح‌دید جراح برای برش‌های ناحیه‌ی پره‌ی بینی ممکن است لیزر پیشنهاد بشود. ناحیه‌ی زیر بینی معمولاً نیاز به لیزر ندارد.

مشکل تنفسی بعد عمل بینی

بعد از عمل ۱ تا ۲ ماه مشکل تنفسی به دلیل تورم بعد عمل طبیعی است. برای تخفیف این وضعیت راه‌کار اصلی شستشوی بینی است. درصورتی‌که پولیپ یا آلرژی باعث مشکل تنفسی شما باشد، با عمل جراحی مشکل تنفسی شما رفع نخواهد شد. در این موارد ۱ تا ۲ ماه بعد عمل به دلیل تشدید آلرژی، مشکلات تنفسی شدیدتری را باید انتظار داشته باشیم.

تنفس بلافاصله بعد عمل

مشکل تنفسی تا ۲ ماه بعد عمل طبیعی است. دست‌کاری حین عمل باعث تورم مخاط داخل بینی می‌شود. بعلاوه زخم‌هایی داخل بینی با ایجاد دلمه باعث مشکل تنفسی می‌شود. استفاده از آنتی‌هیستامین در هفته‌ی بعد عمل و شستشوی داخل بینی به کاهش تورم و رفع لخته‌ها و دلمه‌ها کمک می‌کند. آنتی‌هیستامین و شستشو را برای همه توصیه می‌کنم. بعضی از جراحان پلاستیک بعد عمل دوره‌ی کوتاهی از کورتون خوراکی تجویز می‌کنند تا این تورم سریع‌تر رفع شود. در مواردی که سابقه‌ی آلرژی وجود دارد درمان آلرژی قبل و بعد عمل می‌تواند در تخفیف مشکلات تنفسی کمک زیادی بکند.

چرا مشکل تنفسی ایجادشده است؟

اگر قبل عمل مشکل تنفسی وجود داشته باشد این مشکل می‌تواند بعد عمل هم باقی بماند. درصورتی‌که مشکل تنفسی مرتبط با انحراف تیغۀ میانی بینی یا اشکال از دریچه‌های داخل بینی باشد، هم‌زمان با عمل جراحی زیبایی قابل‌رفع هستند. تداوم مشکل تنفسی درصورتی‌که این مسائل مسبب باشد به معنی عدم‌اصلاح کافی است؛ اما درصورتی‌که مشکل تنفسی به علت آلرژی و پولیپ باشد، جراحی بینی روی تنفس تأثیری نخواهد داشت و مشکل تنفسی بعد از عمل هم باقی خواهد ماند.
یکی از نگرانی‌های متقاضیان عمل بینی که نه مشکل تنفسی و نه آلرژی دارند، ایجاد مشکل تنفسی است. آن‌ها دیده‌اند که افرادی که سابقه‌ی آلرژی یا مشکل تنفسی قبل عمل نداشته‌اند بعد عمل دچار مشکل تنفسی شده‌اند. این گروه از بیماران یا قبلاً دچار آلرژی بوده‌اند و اطلاع نداشته‌اند و یا جراح را مجبور به کوچک کردن نامتناسب بینی کرده‌اند.
در جریان رینوپلاستی، ترمیم تیغه‌ی بینی، تقویت و اصلاح دریچه‌های بینی و رفع مشکل شاخک‌ها به‌صورت معمول انجام می‌شود. این اقدامات مانع کوچک کردن آزادانه‌ی بینی هستند. وقتی جراح به کوچک کردن بی‌رویه‌ی بینی به دلیل فشار متقاضی تن می‌دهد در حقیقت بخشی از این اقدامات اصلاحی راندید می‌گیرد و باعث ایجاد مشکل تنفسی بعد عمل می‌شود.

علایم خطر بعد عمل بینی

درصورتی‌که هر یک از علایم زیر را بعد عمل بینی پیدا کردید فوراً به پزشک اطلاع بدید. درصورتی‌که پزشک در دسترس نبود به نزدیک‌ترین اورژانس مراجعه کنید.

◊ خونريزى از بينى به‌صورت خون روشن و غير خونابه‌ای
◊ تب بالاى ۳۸.۵ درجه
◊ تهوّع و استفراغ مكرر
◊ اسهال شدید
◊ درد شديد در ناحيه بينى
◊ تنگى نفس
◊ ضربان بالاى قلب يا تنفس سريع
◊ جوش‌هاى پوستى ريز فراوان در بدن

مراجل جراحی زیبایی بینی

مراحل جراحی زیبایی بینی

فهرست مطالب

در این نوشته در مورد مراحل عمل جراحی زیبایی بینی آشنا خواهید شد. در پایان مطالعه‌ی این مقاله انتظار است ساختار بینی، تفاوت جراحی باز و بسته و تفاوت بینی استخوانی و گوشتی را متوجه خواهید شد.

ساختار بینی
بینی گوشتی یا استخوانی
نازیبایی‌های بینی
کجی بینی یا تیغه‌ی بینی
راینوپلاستی باز یا بسته
برش پره‌های بینی
روش باز یا بسته کدام بهتر است؟
مراحل جراحی زیبایی بینی
کلیپ توضیحات دکتر سید هوتن علوی
توصیه‌های دکتر علوی
سوالات

خلاصه

در این مقاله کلیپ حاوی انیمیشن جراحی زیبایی بینی یا راینوپلاستی وجود دارد. ابتدا نازیبایی‌های بینی و داربست بینی را نشان خواهیم داد. نازیبایی‌ها شامل قوز بینی و افتادگی نوک بینی است. داربست بینی شامل استخوان بینی در بال و غضروف‌های بالایی و پایینی است. در جریان راینودلاستی قوز بینی در بخش استخوانی و غضروفی برداشته می‌شود. پیوند‌های لازم برای غضروف‌هایی بالایی گذاشته می‌شود. تیغه‌ی بینی تا حد امکان در خط وسط قرار داده می‌شود. غضروف‌های پایینی با پیوند‌ غضروفی و نیز بخیه‌ به شکل دلخواه در اورده‌ می‌شود.

ساختار بینی

بینی از یک پوشش و یک داربست شکل‌گرفته است. پوشش بینی شامل پوست و لایه‌ی زیرین آن هست. در هر بینی، پوست بینی در نواحی مختلف ضخامت و کیفیت متفاوتی دارد. در همه‌ی بینی‌ها پوست دوسوم بالایی بینی نازک و در بخش پایینی که نوک بینی و پره‌ها را تشکیل می‌دهد ضخیم است. پوشش بینی روی یک داربست قرارگرفته است. این داربست از غضروف و استخوان تشکیل‌شده است.

ساختار بینی

داربست بینی شامل استخوان بینی در ثلث بالایی و دو غضروف در بخش‌های پایین‌تر است.

غضروف بالایی ثلث میانی بینی را می‌سازد و غضروف پایینی نوک بینی و تا حدودی شکل پره و سوراخ‌های بینی را تعیین می‌کند. تیغه بینی در وسط بینی و در عمق قرارگرفته است.

بینی گوشتی یا استخوانی

این دو اصطلاح بر اساس ضخامت پوست بینی در ناحیه‌ی نوک بینی تعریف می‌شود. همان‌طور که گفته شد در همه‌ی بینی‌ها، پوست دو ثلث بالایی بینی نسبت به نوک بینی نازک‌تر است. این در مورد بینی‌ همه‌ی افراد صدق می‌کند. بین افراد مختلف، ضخامت پوشش نوک بینی و پره‌ها تفاوت می‌کند. در افرادی که پوشش این ناحیه‌ی خیلی ضخیم باشد به بینی، گوشتی گفته می‌شود. درحالی‌که اگر پوشش نوک بینی ضخامت طبیعی داشته باشد به آن بینی، بینی استخوانی گفته می‌شود.

بینی گوشتی و استخوانی برای عمل چه تفاوتی دارند؟

در جراحی زیبایی بینی، دست‌کاری روی پوشش بینی بسیار کم هست؛ یعنی شما در نظر بگیرید که تمام عمل، تغییراتی هست که روی داربست انجام می‌شود. استخوان و غضروف کوتاه یا کوچک می‌شود یا بخش‌هایی از آن با پیوند تقویت می‌شود. بخش‌هایی با بخیه شکل جدید داده می‌شود.
برای شکل‌گیری جدید بینی باید پوشش بینی شکل داربست جدید را به خود بگیرد. هر چه بینی پوشش ضخیم‌تر داشته باشد، شکل‌گیری جدید ناکامل‌تر خواهد بود. در بینی گوشتی، پوست نوک بینی تبعیت کمتری از شکل داربست تغییریافته دارد. درحالی‌که پوشش نازک و نرمال به‌خوبی شکل داربست تغییر شکل داده‌شده را به خود می‌گیرد. به همین دلیل انتظار نتایج خوب با ضخیم شدن پوشش بینی کمتر می‌شود.

دکتر سید هوتن علوی

نازیبایی‌های بینی

برای بررسی اشکالات ظاهری بینی ابتدا عکس تمام‌رخ، نیم‌رخ و نمای از پایین و بالای بینی آنالیز می‌شود. در هر نما مشکلات مشخص‌شده و بر اساس تناسب با سایر نواحی صورت و خود بینی برنامه‌ی اصلاحی گذاشته می‌شود.

نازیبایی‌های بینی

در جراحی زیبایی بینی، قوز بینی، افتادگی نوک بینی، کجی یا ناصافی پشت بینی و اندازه یا عدم تقارن سوراخ‌های بینی هدف اصلی برای زیباتر کردن بینی هستند.

کجی بینی یا تیغه‌ی بینی

تیغه‌ی بینی در عمق داربست قرارگرفته است. در هیچ فردی تیغه‌ی بینی دقیقاً در خط وسط قرار نگرفته است. حتی با جراحی هم این تیغه‌ فقط به‌صورت نسبی صاف می‌شود و هرگز به‌صورت کامل صاف و عمودی قرار نخواهد گرفت. تیغه‌ی بینی یکی از اجزاء داربست بینی است که صاف بودن بینی را تعیین می‌کند. زمانی که کجی تیغه‌ی بینی با کجی‌ قابل‌رؤیت پشت بینی و یا مشکل در تنفس همراه باشد نیاز است حتماً ترمیم شود.

در جریان جراحی زیبایی بینی (راینوپلاستی)، همیشه‌ترمیم تیغه‌ی بینی انجام می‌شود. به سه هدف این کار انجام می‌شود: یکی به دست آوردن غضروف برای پیوند در سایر نواحی، دوم هر چه صاف‌تر شدن تیغه و سوم رفع مشکل تنفسی احتمالی. به ترمیم تیغه‌ی بینی در اصطلاح سپتوپلاستی گفته می‌شود.

راینوپلاستی باز یا بسته

جراحی زیبایی بینی معمولاً با بیهوشی عمومی انجام می‌شود. در شرایطی، ممکن است عمل با بی‌حسی موضعی همراه با خواب عمیق انجام شود. برای جراحی، باید داربست بینی در دسترس باشد تا شکل مناسب داده شود. برای دسترسی به داربست از داخل یا بیرون بینی برش‌هایی داده می‌شود. &#