اطلاعات عمومی مرتبط با جراحی پلاستیک

ضد افتاب

ضد آفتاب

فهرست مطالب

در این نوشته نکات کلیدی انواع ضد آفتاب گفته‌شده است. انتظار است در پایان انتظار است بدانید برای انتخاب و استفاده از ضد آفتاب چه معیارهایی مهم است.

تعریف اصطلاحات
چرا باید ضد آفتاب استفاده کنیم؟

مشخصات ضد آفتاب
نحوه استفاده از ضد آفتاب
فاکتور محافظت در برابر نور خورشید (SPF)
فیزیکی یا شیمیایی بودن ضد آفتاب
رنگی یا غیر رنگی بودن ضد آفتاب
توصیه‌های دکتر علوی
سوالات

تعریف اصطلاحات

◊ اشعه‌ی ماوراءبنفش را به اشعه‌ی UV یا اشعه‌‌ی فرابنفش می‌شناسند. این اشعه جزئی از طیف امواج نوری است که در نور خورشید وجود دارد و می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی، پیری پوست، برنزه‌ شدن و سرطان پوست بشود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل بیماری پوست یا مصرف دارو باشد. به این واکنش التهابی حساسیت به نور آفتاب (photosensitivity) گفته می‌شود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل خاصیت ذاتی پوست در واکنش به اشعه‌ی ماوراءبنفش باشد. به این التهاب آفتاب‌سوختگی (sunburn) گفته می‌شود.
◊ واکنش پوست به نور آفتاب از فردبه‌فردی متفاوت است. دکتر فیتزپاتریک بامطالعه روی رنگ مو، چشم و پوست، استعداد به آفتاب‌سوختگی، برنزه شدن و سرطان پوست را تعیین کرده است. معیار فیتزپاتریک (Fitzpatric Skin Type) تیپ پوستی فرد و این استعداد‌ها را مشخص می‌کند

خلاصه

به دلیل ایجاد آفتاب‌سوختگی، پیری پوست و حتی سرطان‌های پوستی نیاز است در مقابل نور آفتاب از پوست محافظت بشود. درواقع از هر نوع نوری که اشعه‌ی ماوراءبنفش دارد باید محافظت انجام بشود. این شامل نور لامپ مهتابی و هالوژن هم می‌شود. تیپ‌های پوستی روشن که سخت برنزه می‌شوند یا راحت آفتاب‌سوخته می‌شوند نیاز بیشتری برای محافظت از نور آفتاب دارند. شاید به نظر برسد تیپ‌های پوستی تیره‌تر نیازی به محافظت از نور خورشید ندارند. ولی رنگ پوست‌های تیره، به‌صورت ذاتی گرچه در مقابل اشعه‌ مقاومت بیشتری دارند ولی این مقاومت کافی نیست. یکی از مهم‌ترین راه‌های محافظت در مقابل نور آفتاب محصولات ضدآفتاب هستند:

مشخصات ضد آفتاب
ضد آفتاب مؤثر

فاکتور محافظتی بیشتر از ۳۰ داشته باشد.
وسیع الطیف باشد.

◊ برای ورزش و شنا یا فعالیت بدنی با تعریق ضدآب باشد.
◊ برای پوست‌های حساس و مستعد آکنه غیر روغنی و غیر ‌حساسیت‌زا باشد.
◊ ۲۰ دقیقه قبل از بیرون رفتن استفاده کنید و هر دو ساعت تکرار کنید.

چرا باید ضد آفتاب استفاده کنیم؟

بخشی از نور خورشید که قابل‌دیدن نیست اشعه‌ی ماوراءبنفش هست. این اشعه‌ گرچه برای ساختن ویتامین D در بدن استفاده می‌شود ولی مقدار بیشتر از حد آن باعث آسیب‌ پوستی می‌شود. محافظت از نور آفتاب برای جلوگیری از این آسیب‌ها ضروری است.

اشعه ماوراءبنفش

این اشعه دو نوع مهم در خود دارد:

اشعه‌ی نوع A: عمق نفوذ بیشتر این اشعه باعث آسیب به رشته‌های زیرپوست (دِرْم) و پیری پوست می‌شود.

اشعه‌ی نوع B: انرژی بیشتری دارد. باعث آفتاب‌سوختگی می‌شود. هردوی این اشعه می‌توانند با آسیب پوستی در بلندمدت زمینه‌ساز سرطان پوست شوند. اشعه‌ی نوع B انرژی بیشتری دارد و سهم بیشتری در این مورد دارد.

لک‌های پوستی یا کک‌ومک (فرکل) یکی از مشکلات شایعی است که این اشعه در پوست ایجاد می‌کند. تیپ‌های پوستی روشن که لک‌های پوستی به‌راحتی در‌ آن‌ها دیده می‌شود با این مشکل بخصوص در تابستان آشنا هستند. حتماً استفاده از چتر حین قدم زدن در قشر مرفه اروپایی را در فیلم‌ها دیده‌اید. این موضوع یک روش محافظت از نور آفتاب در دوره‌ای بوده است که استفاده از ضد آفتاب چندان شناخته‌شده نبود.

مشخصات ضد آفتاب

بخشی از نور خورشید که قابل‌دیدن نیست اشعه‌ی ماوراءبنفش هست. این اشعه‌ گرچه برای ساختن ویتامین D در بدن استفاده می‌شود ولی مقدار بیشتر از حد آن باعث آسیب‌ پوستی می‌شود. محافظت از نور آفتاب برای جلوگیری از این آسیب‌ها ضروری است.

مشخصات ضد آفتاب

برای انتخاب یک ضدآفتاب مناسب باید اطلاعات زیر را در مورد آن بدانیم:
◊ محافظت در مقابل اشعه‌ی نوع B یا فاکتور محافظت در برابر نور خورشید یا SPF
◊ محافظت در مقابل اشعه‌ی نوع A یا وسیع الطیف
◊ فیزیکی یا شیمیایی بودن ضدآفتاب
◊ ضدآب بودن
◊ رنگی یا بی‌رنگ بودن ضدآفتاب
◊ فرم ضدآفتاب (کرم، پماد، لوسیون، ژل، فلوئید و اسپری)

فاکتور محافظت در برابر نور خورشید (SPF)

به‌صورت معمول SPF پیشنهادی چقدر هست؟ ۳۰
روی همه‌ی محصولات ضد آفتاب عددی به‌عنوان SPF نوشته‌شده است. این عدد فاکتور محافظت در مقابل اشعه‌ی ماوراءبنفش نوع B هست.

معنای عدد نوشته چیست؟
فرض کنید شما به‌صورت معمول در مدت ۱۰ دقیقه زیر آفتاب دچار سوختگی می‌شوید. حالا ضدآفتابی با SPF ۲۰ را به پوست خود می‌زنید. در این حالت شما بعد از ۲۰۰ دقیقه زیر آفتاب دچار سوختگی خواهید شد؛ یعنی این ضدآفتاب زمان را ۲۰ برابر می‌کند. بااین‌حال باید بدانید که در اکثر مواقع به دلایلی مثل پاک شدن یا عرق کردن اثر ضدآفتاب زودتر خنثی می‌شود؛ بنابراین توصیه می‌شود هر ۲ ساعت ضدآفتاب را تکرار کنید.
مطلب دیگر مربوط به میزان بلوکه‌شدن اشعه‌ی ماوراءبنفش نوع B هست. ضد آفتاب با فاکتور محافظتی ۱۵، حدود ۹۳ درصد اشعه را بلوکه می‌کند. این برای ضد آفتاب‌های با فاکتور محافظتی ۳۰ و ۱۰۰ به ترتیب ۹۷ و ۹۹ درصد هست. عدد‌های خیلی بالا به معنی بهتر بودن ضدآفتاب نیست. به نظر نمی‌رسد برای فاکتور‌های بیشتر از ۳۰، تفاوت محافظت تأثیر بلندمدت بهتری داشته باشد.

وسیع الطیف (Broad Spectrum)

آیا به‌صورت معمول توصیه می‌شود ضد آفتاب وسیع الطیف باشد؟ قطعاً بله
فاکتور محافظت یا SPF مربوط به اشعه‌ی نوع B هست. ولی محافظت باید هم علیه اشعه‌ی A و هم اشعه‌ی B باشد. یک ضدآفتاب خوب باید حداقل یک‌سوم محافظتی که در مقابل اشعه‌ی نوع B دارد را برای نوع A هم داشته باشد. زمانی که این شرط محافظتی برقرار باشد روی ضدآفتاب عبارت وسیع الطیف نوشته می‌شود.

مقایسه فیزیکی و شیمیایی

ضدآفتاب فیزیکی بهتر است یا شیمیایی؟ نمی‌دانم. اگر از ته رنگ سفید ناراحت نمی‌شوید فیزیکی انتخاب کنید.

شیمیایی یا فیزیکی
فیزیکی یا شیمیایی بودن ضد آفتاب

وقتی محافظت ضدآفتاب طوری باشد که نور را از روی پوست مثل آینه منعکس کند به آن ضدآفتاب فیزیکی می‌گویند. اگر ضدآفتاب جذب پوست بشود و نور را جذب و بی‌اثر کند به آن ضدآفتاب شیمیایی گفته می‌شود.

سالم‌ترین ضدآفتاب‌ها، فیزیکی و ماده‌ی اصلی آن‌ها زینک اکساید و دی اکسید تیتانیوم هست.

ضدآفتاب‌های فیزیکی یک حالت سفیدرنگ روی پوست ایجاد می‌کنند که خیلی موردپسند نیست. نسبت به انواع شیمیایی ضخیم‌تر هستند و برای پوست‌های چرب و مستعد آکنه خیلی مناسب نیستند. به نسبت ضدآفتاب‌های شیمیایی حساسیت‌ کمتری ایجاد می‌کنند.
ضدآفتاب‌های شیمیایی جذب پوست می‌شوند و حالت سفید براق ایجاد نمی‌کنند و استفاده از آن‌ها موردپسندتر هست. ولی محتویات این ضدآفتاب‌ها نسبت به ضدآفتاب‌های فیزیکی حساسیت بیشتری ایجاد می‌کند و به مقدار کم جذب خون می‌شود. برای افرادی که زیاد عرق می‌کنند و یا فعالیت در آب‌دارند مثل شنا، ضدآفتاب‌های شیمیایی بهتر هستند.

ضد آفتاب فیزیکی یا شیمیایی
مقایسه فیزیکی و شیمیایی

فیزیکی: سالم‌تر و تحریک پوستی کمتر، ایجاد حالت سفیدی روی پوست و نامناسب برای پوست چرب و مستعد آکنه

شیمیایی: سلامت کمتر و تحریک پوستی بیشتر، سفیدی و درخشندگی ایجاد نمی‌کند و به آب و تعریق مقاوم‌تر هست.

ضدآب

آیا به‌صورت معمول ضد آفتاب ضدآب توصیه می‌شود؟ بله
ضد آفتاب ضدآب یعنی در استخر یا شرایطی که تعریق زیاد دارید تا ۴۰ دقیقه محافظت مؤثر دارد. وقتی تعریق شدید می‌کنید یا مثلاً در دریا شنا می‌کنید آب باعث شسته‌شدن ضدآفتاب می‌شود و زمان محافظت را بشدت کاهش می‌دهد. برای این شرایط محصولات ضدآب تهیه‌شده است.

رنگی یا غیر رنگی بودن ضد آفتاب

آیا ضدآفتاب‌های رنگی را توصیه می‌کنید؟ بله
یک سری از محصولات ضدآفتاب رنگی (tinted sunscreen) هستند. معمولاً رنگ‌های طیف بژ دارند که نیاز به کرم پودر را رفع کنند و یا لک‌های پوستی بپوشانند. رنگ‌های استفاده‌شده در این محصولات انواع اکسید‌های آهن، تیتانیوم رنگی و روی هستند. معمولاً در ترکیب این ضدآفتاب‌ها مرطوب‌کننده هم وجود دارد.

ضد آفتاب رنگی

بیشترین تأثیر منفی نور خورشید مربوط به اشعه‌ی ماوراءبنفش هست که دیده نمی‌شود ولی نور‌ قابل‌دیدن هم اثر خود را دارد. وقتی محصول ضد آفتاب روی پوست ایجاد رنگ‌ نمی‌کند یعنی محافظتی در مقابل نورها‌ی مرئی ایجاد نمی‌کند. ضدآفتاب‌های رنگی احتمالاً می‌توانند اثرات مفید در بهبود یا جلوگیری از لک‌های پوستی داشته باشد (مثل ملاسما و PIH). اکسید آهن به‌طور خاصی در جلوگیری از نور آبی مؤثر است. واکنش‌های حساسیتی به اکسیدهای آهن وجود دارد ولی اکثر پوست‌ها این مواد را به‌خوبی تحمل می‌کنند.

فرم ضد آفتاب

اسپری (Spray):

استفاده از آن‌ها راحت است بخصوص برای مناطقی که خیلی در دسترس نیستند. دو مشکل‌دارند یکی اینکه در اکثر موارد کمتر از حد موردنیاز استفاده می‌شوند. دوم نگرانی از استنشاق مواد اسپری شده وجود دارد. گرچه هنوز اخطاری در این مورد توسط سازمان غذا و دارو اعلام‌نشده است. اسپری‌ها پایه‌ی الکلی دارند و قابل اشتعال هستند.

لوسیون (Lotion):

انواع مختلفی دارند بعضی از لوسیون‌ها مقدار روغن بیشتر و بعضی دیگر میزان آب و یا الکل بیشتر دارند. در حقیقت لوسیون‌ ترکیبی از آب با قطرات چرب هستند که در آن معلق شده است. در مقایسه با کرم مقدار روغن در لوسیون کمتر است. به همین دلیل کمتر حالت چسبناک دارند و راحت‌تر جذب پوست می‌شوند. لوسیون‌ها حالت مایع دارند.
لوسیون‌ها برای پوست نرمال یا کمی خشک مناسب هستند. به این دلیل که لایه‌ی چرب کمی روی پوست به‌جا می‌گذارند برای استفاده در روز بخصوص روز‌های داغ تابستان مناسب هستند.

کرم (Cream):

مقدار روغن در کرم‌ها بیشتر است. فرض کنید که کرم‌ها ترکیب ۵۰-۵۰ از آب و روغن هستند. حاوی ماده نگهدارنده هستند. کرم‌ها در مقایسه با لوسیون چسبناک‌تر و ضخیم‌تر هستند. حالت نیمه جامد دارند. به خاطر روغن بالا پوست را هیدراته نگه می‌دارند.
کرم‌ها برای پوست‌های خشک و پوسته‌پوسته مناسب هستند تا بتواند آب داخل پوست را به‌خوبی حفظ کند. به همین دلیل برای استفاده در روز‌های سرد پاییزی مناسب هستند. شاید بهتر باشد از کرم‌های خیلی چرب روی دست‌وپا و نه صورت استفاده کنید. اگر خشکی پوست صورت خیلی زیاد باشد کرم‌ها برای صورت می‌تواند مفید باشد.

دکتر سید هوتن علوی

استفاده از ضد آفتاب

زمان مصرف

نیم ساعت قبل از بیرون رفتن ضدآفتاب را استفاده کنید و هر دو ساعت هم تکرار کنید. ضدآفتاب‌های شیمیایی نیاز هست که جذب پوست بشوند تا اثر محافظت‌کننده داشته باشند. ضدآفتاب‌های فیزیکی ولی همان زمانی که استفاده شدند اثر خود را شروع می‌کنند.

ضدآفتاب را هر دو ساعت تکرار کنید. ضدآفتاب‌های فیزیکی روی پوست قرار گرفتند و به این‌طرف و آن‌طرف مالیده می‌شود و از روی پوست پاک می‌شود. ضدآفتاب‌های شیمیایی در محیط خیس و پاک شدن از روی پوست بهتر دوام می‌آورند ولی در مقابل نور خورشید به‌تدریج بی‌اثر می‌شوند. فک کنید که نور خورشید ضدآفتاب شیمیایی نفوذ کرده به داخل پوست را به‌تدریج تمام می‌کند.

ضدافتاب ضداب
زمان تکرار در محیط خیس

ضد آفتاب‌ها وقتی در معرض محیط خیس یا مرطوب هستند زودتر خاصیت خود را از دست می‌دهند. برای اثر مناسب در این شرایط ترکیبات ضدآب نیاز هست و باید هر ۴۰ دقیقه تکرار شوند. وقتی آب روی محصول ضد آب ریخته می‌شود از روی پوست سر می‌خورد و بدون آنکه احساس رطوبت کنید فقط قطرات آن روی پوست باقی می‌ماند.

مقدار مصرف

یک فرد متوسط به حدود ۱ اونس یا ۲۸ گرم کرم ضدآفتاب برای پوشاندن بدن نیاز دارد. تمام نواحی بدن که پوشش مناسب ندارد باید با ضد آفتاب پوشانده بشود. بااین‌حال چون عمده‌ی اثر آفتاب روی صورت هست اکثر افراد روی صورت تمرکز دارند و پشت دست‌ها و گردن را فراموش می‌کنند. در صورت هم‌پشت گردن و گوش‌ها نواحی هستند که فراموش می‌شود.

مقدار مصرف ضد آفتاب
تعیین مقدار

اگر بدن را به نواحی مختلف تقسیم کنیم، برای هر ناحیه‌ی مشخص‌شده حدود یک قاشق چای‌خوری پر یا معادل طول کامل دو انگشت اشاره و میانی به ضد آفتاب نیاز دارد. اگر به محاسبه علاقه‌مند هستید در بخش سؤالات آن را می‌توانید پیدا کنید. برای

قانون دو انگشت زمانی هست که سر شما مو ندارد. اگر فقط نیاز به پوشش گردن و صورت و گوش‌ها هست یک طول انگشت کافی است. به عبارتی برای هر ۹ درصد از سطح بدن ۵ گرم کرم یا ۵ سی‌سی لوسیون یا ۲ طول انگشت ضد آفتاب نباز است.
پلک‌های یکی از مناطق پرخطر برای بروز سرطان پوست‌ هست و نیازمند کرم ضدآفتاب دارد. اکثر افراد پوشش این ناحیه را فراموش می‌کنند. تا نزدیک مژه‌ها ضد آفتاب بزنید. ضدآفتاب‌های شیمیایی باعث تحریک چشم می‌شود. برای این ناحیه ضد آفتاب‌های فیزیکی بهتر هستند. اگر حوصله‌ی ضدآفتاب برای پلک ها را ندارید از عینک آفتابی استفاده کنید.
لب‌ها یکی از نواحی حساس برای بدخیمی هستند. پیشنهاد می‌کنم در این موارد از رژ لب با SPF بالای ۳۰ استفاده کنید. این‌یکی از مواردی هست که معمولاً به آن توجه نمی‌شود.

دکتر سید هوتن علوی

راهنمای انتخاب ضد آفتاب

بیشتر مردم برای انتخاب ضدآفتاب به نوشته‌های بلاگرها و توصیه‌های مشاور پوست و مو داروخانه توجه می‌کنند. بیشتر افراد باپوست تیره از ضدآفتاب شیمیایی استفاده می‌کنند. افرادی که دارای لک پوستی مثل ملاسما هستند از ضدآفتاب‌های فیزیکی که محافظت مطمئن‌تری دارند استفاده می‌کنند ولی ته رنگ سفید آن آزاد دهنده هست. در این موارد ضدآفتاب‌های فیزیکی رنگی راه‌حل مناسبی هست که عده‌ای انتخاب می‌کنند.

مرجع تخصصی انتخاب ضدآفتاب متخصص پوست و مو هست. درصورتی‌که پوست حساس، مستعد آکنه و لک‌دارید و یا قبلاً به همین دلایل تحت درمان بوده‌اید قویاً توصیه می‌کنم برای انتخاب ضد آفتاب از متخصص پوست کمک بگیرید.

نکات کلیدی انتخاب

برای انتخاب ضدآفتاب باید موارد زیر را رعایت کنید یا مورد مناسب با خودتان را پیدا کنید:

◊ وسیع الطیف باشد و SPF حداقل ۳۰ داشته باشد
◊ فیزیکی یا شیمیایی بودن را انتخاب کنید. حداقل اینکه پارابن و اکسی‌بنزن نداشته باشد. ضدآفتاب‌های فیزیکی سالم‌تر هستند
◊ اگر در محیط خیس کار می‌کنید یا عرق زیاد می‌کنید ضدآب باشد.
◊ رنگی یا بی‌رنگ بودن به میل خودتان، اگر مستعد لک هست احتمالاً رنگی بهتر است
◊ فرم ضد آفتاب (کرم، پماد، لوسیون، ژل و اسپری) را با شرایط خود انتخاب کنید. حداقل اینکه اسپری استفاده نکنید.

◊◊ استفاده از هر نوع ضدآفتابی بهتر از استفاده نکردنش هست.
◊◊ درکل توصیه می‌کنم محصولات مختلفی را امتحان کنید. قبل از اینکه روی صورت استفاده کنید برای چند روز روی مچ دست امتحان کنید تا واکنش احتمالی آن را بررسی کنید.
◊◊ یادتان باشد یک‌چهارم افرادی که ضد آفتاب می‌زنند، مقدار کافی استفاده نمی‌کنند.
◊◊ بچه‌ها بهتر است پایه‌ی ضدآفتاب از زینک اکساید یا دی‌اکسید تیتانیوم باشد تا خیلی تحریک‌کننده نباشد. بچه‌ها اسپری را راحت‌تر قبول می‌کنند. برای صورت اول اسپری را روی دست بزنید بعد به‌صورت بمالید.
◊◊ لوسیون‌ها برای افراد حساس یا مستعد آکنه مناسب ‌هستند. محصولاتی دارای روغن زیاد مثل اکثر کرم‌ها برای این گروه احتمالاً مناسب نیست. اگر در حال استفاده از داروهای ضدآکنه هستید، ژل‌های ضدآفتاب مناسب نیستند. الکل موجود در ژل خشکی پوست را تشدید می‌کنند.
◊◊: بهتر است ضدآفتاب را زیر ۶ ماه فقط با دستور پزشک استفاده کنید. در این گروه سنی از لباس پوشاننده برای محافظت از نور آفتاب استفاده کنید.

سوالات شما

پاسخ

اول اینکه ضدافتاب را با مرطوب کننده مخلوط نکنید. اینکار می‌تواند خاصیت محافظتی ضدافتاب را کاهش دهد.
اگر ضدافتابی که استفاده می‌کنید نوع فیزیکی هست اول مرطوب کننده را استفاده کنید و کمی فرصت بدهید. حدود نیم ساعت بعد که مرطوب کننده جذب شد ضدافتاب فیزیکی را بمالید. ولی اگر ضدافتاب شیمیایی است بهتر است اول ضدافتاب را بزنید و فرصت بدهید جذب بشود بعدازآن مرطوب‌کننده را بمالید.

پایان پاسخ
پاسخ

بله مؤثر هست. مشکلی این است که در اکثر مواقع مقدار لازم از اسپری استفاده نمی‌شود. به همین دلیل توصیه اکثر پزشکان این است که اسپری استفاده نکنید. مشکل دیگر این است که ذرات ضدآفتاب نباید وارد ریه بشود؛ بنابراین:
◊ اسپری را هیچ‌وقت نزدیک شعله یا وقتی سیگار دستتان هست استفاده نکنید.
◊ اسپری را نزدیک پوست فشار بدهید. اصلاً برای صورت اسپری نکنید. ابتدا روی دست اسپری کنید بعد به‌صورت بمالید.
◊ بهتر است در روزهای بادی اسپری استفاده نکنید.
◊ مقدار مشخص کردن برای اسپری خیلی مشکل هست. آن‌قدر اسپری کنید که در نور آفتاب درخشش ایجاد شود.

پایان پاسخ
پاسخ

اگر یکنواخت پخش نشده بهتر است با دست روی پوست پخش‌کنید. برای صورت هم بهتر است کف دست اسپری کنید و روی صورت بمالید.

پایان پاسخ
پاسخ

پایه‌ی ضدآفتاب‌های اسپری الکل هست؛ بنابراین خطر آتش گرفتن و یا شعله‌ورشدن دارد. علاوه به راین ممکن است خشکی پوست را تشدید کنند. اگرچه FDA در مورد خطر بالقوه‌ی استنشاق اسپری رعایت احتیاط را ضروری دانسته ولی مشکل بالفعلی برای این موضوع گزارش نشده است.

پایان پاسخ
پاسخ

نه. در مورد ضدآفتاب‌های شیمیایی نگرانی از سمی بودن ماده‌ی مؤثر آن وجود دارد؛ بنابراین در مورد ضدآفتاب‌های شیمیایی بهتر است حد متعادل یا حتی حداقلی را رعایت کنید؛ مثلاً به دلیل سمیت زیاد ضدآفتاب Neutrogena با SPF +100 چه فرم اسپری و چه فرم لوسیون از بازار امریکا جمع‌آوری‌شده است.

پاسخ

بله تا حدودی مانع می‌شود. برنزه شدن نتیجه‌ی افزایش رنگ‌دانه‌های طبیعی پوست نسبت به نور خورشید یا لامپ‌های سولاریوم هست. ضدآفتاب مانع رسیدن این‌ نورها به پوست می‌شود بنابراین میزان برنزه شدن را کاهش می‌دهد. بهترین ضدآفتاب با دقیق‌ترین نحوه‌ی استفاده همه‌ی نورهای خورشید را بلوکه نمی‌کند.

فرض کنید ۱۰۰ واحد اشعه‌ی ماوراءبنفش نوع B را به پوست بتابانیم. این نوع اشعه مسئول اصلی برنزه شدن است. اگر ضد آفتاب با SPF=30 به پوست بزنیم ۳ واحد و اگر SPF=50 بزنیم ۲ واحد از این ۱۰۰ واحد به پوست می‌رسد. پس باوجود ضدآفتاب برنزه‌ شدن به مقدار کم اتفاق می‌افتد.

پایان پاسخ
پاسخ

تیره‌تر شدن

بعید است که ضدآفتاب باعث تیره‌تر شدن پوست شود. شاید ترکیباتی که در ضدآفتاب‌های شیمیایی وجود دارد باعث مشکلاتی در پوست و به‌ندرت باعث تیره‌گی بشود ولی تیره‌تر شدن پوست را باید به‌حساب عدم استفاده صحیح از ضدآفتاب بدانید. اگر ضدآفتاب مناسب استفاده کنید و هر دو ساعت هم استفاده کنید بازهم نباید فکر کنید ۱۰۰ درصد نور آفتاب بلوکه‌شده است. به همین دلیل است که علاوه بر ضدآفتاب توصیه می‌شود از سایر راه‌های محافظت از نور آفتاب استفاده کنید.

روشن شدن

تیپ‌های پوستی به نور آفتاب پاسخ‌های متفاوتی می‌دهند. پوست‌های روشن و بور در مقابل آفتاب دچار سوختگی و کک‌ومک می‌شوند درحالی‌که تیپ‌های گندمی و سبزه، برنزه می‌شوند و پوستشان تیره‌تر می‌شود. کک‌ومک افزایش پراکنده‌ی رنگ‌دانه‌های پوست هست و برنزه شدن افزایش یکنواخت همان رنگ‌دانه‌هاست. حالا اگر این افراد بعدازاین تغییر رنگ‌ها بلندمدت از ضدآفتاب استفاده کنند رنگ‌دانه‌های آن‌ها به مقدار اولیه بازمی‌گردد؛ یعنی در یک فرد سبزه به نظرش می‌رسد که ضدآفتاب باعث روشن‌تر شدن پوستش شده است.

پایان پاسخ
پاسخ

خیر. بسیاری از مردم فکر می‌کنند اگر SPF بالاتری را انتخاب کنند، بیشتر می‌توانند در آفتاب بمانند. این‌طور نیست و این‌یک باور غلط هست. تمام ضدآفتاب‌ها بعد از ۲ ساعت قدرت محافظت آن‌ها به مقدار زیادی کاهش پیدا می‌کند و نیاز به تکرار دارند. SPF بالاتر فقط به این معنی است که در این ۲ ساعت مقدار اشعه‌ی کمتری به پوست شما می‌رسد.

پایان پاسخ
پاسخ

 به دنبال کرم‌های ضد آفتاب بگردید که ته رنگ بژ برای خنثی کردن مواد سفیدش را دارد. اگر رنگ موردنظر خود را پیدا نمی‌کنید، از کرم ضد آفتاب به‌عنوان اولین مرحله در آرایش استفاده کنید و روی آن را با کانسلر یا انواع مواد آرایشی، بپوشانید. بعضی از محصولات ضدآفتاب فیزیکی با تکنولوژی جدیدتری ساخته‌شده‌اند و مواد مؤثر آن به ذرات کوچک‌تری تبدیل‌شده و ته رنگ سفید کمتری به‌جا می‌گذارد.

پایان پاسخ
پاسخ

ضدآفتاب‌های شیمیایی باعث تحریک چشم می‌شود. برای این موارد باید ضدآفتاب‌های فیزیکی را انتخاب کنید. در این موارد ضدآفتاب‌هایی که حاوی اکسید روی هستند گزینه‌ی مناسبی هستند.

پایان پاسخ
پاسخ

همه‌ی انواع پوست در مقابل اشعه‌ی ماوراءبنفش باید محافظت بشوند. افراد باپوست تیره شاید به دلیل رنگ‌ پوستشان و عدم بروز سوختگی زیر نور آفتاب تصور کنند که نیاز به ضدآفتاب ندارند. این تصور اشتباهی است. افراد باپوست تیره شاید در حالت طبیعی محافظتی در حد SPF ۷ تا ۱۳ داشته باشند ولی این مقدار کافی نیست. به یاد داشته باشیم غیر آفتاب‌سوختگی و برنزه‌شدن، نور خورشید عامل سرطان و پیری زودرس پوست هم هست.

پایان پاسخ
پاسخ

امولسیون (emulsion) ترکیب مایع با مایع هست بدون اینکه ذرات یکی در دیگری آمیخته شود. معمولاً دو مایع امتزاج‌ناپذیر یکی روغن و دیگری آب است منتها زمانی امولسیون گفته می‌شود که ذرات روغن در آب به‌صورت پایدار و یکنواخت پراکنده بشود. امولسیفایر ماده‌ای است که به پراکندگی یکنواخت کمک می‌کند مثل لستین. محلول (Solution) ترکیب دو ماده است که یکی در دیگری حل یا ممزوج می‌شود و یک ترکیب همگن ایجاد می‌شود. مثل محلول آب‌نمک که نمک حل شونده و آب حلال است. محلول روغنی زمانی گفته می‌شود که حلال روغن باشد و محلول آبی زمانی گفته می‌شود که حلال آب باشد.

تفاوت‌ها

◊ محلول‌های ضدآفتاب به‌صورت محلول آبی یا الکلی هستند که مواد مؤثر ضدآفتاب در آن حل‌شده است.
◊ لوسیون ضدآفتاب می‌تواند به‌صورت امولسیون یا محلول باشد. امولسیون معمولاً ضخیم‌تر از محلول‌ها و مقدار روغن آن‌ها نسبت به الکل و آب بیشتر هست. یکسری از لوسیون‌ها باید قبل از مصرف تکان داده شود.
◊ کرم ضدآفتاب به‌صورت امولسیون است و از لوسیون‌ها ضخیم‌تر هستند و حین خروج از تیوب شکل دار هستند. کرم‌ها به نگه‌دارنده نیاز دارند که معمولاً مرطوب‌کننده‌ هست. به دلیل اینکه نگه‌دارنده دارند ممکن است ایجاد آلرژی کنند.
◊ پماد‌ها نیمه‌ جامد هستند و تقریباً عمده‌ی حجم آن‌ها را روغن تشکیل داده است. چسبناک و ضخیم هستند و لایه‌ی محافظ ایجاد می‌کنند. نگه‌دارنده نیاز ندارند و به همین دلیل احتمال ایجاد آلرژی در آن‌ها ناچیز هست.
◊ ژل‌ها نیمه جامد و به‌صورت امولسیون آبی یا الکلی هستند. به ماده‌ی نگه‌دارنده نیاز دارند.

پماد و کرم

پماد (ointment) و کرم (cream) هر دو ترکیباتی چرب هستند. پماد‌ها بیش از ۸۰ درصد ترکیبشان روغنی است ولی کرم‌ها نسبت مساوی، معمولاً ۵۰-۵۰، ترکیب روغن و آب‌دارند. پماد و کرم هر دوروی پوست حالت چرب و چسبناک ایجاد می‌کنند و هر چه میزان روغن آن بیشتر باشد چرب‌تر و چسبناک‌تر خواهد بود. پماد به دلیل حجم بالای روغن روی پوست حالت انسداد ایجاد می‌کند. مواد مؤثره‌ی آن به‌راحتی جذب پوست نمی‌شود، همین‌طور که به آب پوست اجازه‌ی تبخیر نمی‌دهد. بیشتر روغنی که در پماد‌ها استفاده می‌شود وازلین و روغن‌های معدنی هست.

پایان پاسخ
پاسخ

ماده مؤثره‌ی ضدآفتاب یا مواد ارگانیک هستند مثل اکسی‌بنزوئن یا مواد غیر ارگانیک مثل روی یا تیتانیوم. مواد ارگانیک داخل پوست جذب می‌شوند و اشعه‌ی ماوراءبنفش را جذب می‌کنند و با تبدیل کردن به حرارت اثر مضر آن را از بین می‌برند. مواد غیر ارگانیک روی سطح پوست باقی‌مانده و مثل آینه اشعه‌ی ماوراءبنفش را منعکس می‌کنند.

سایر ترکیبات

◊ مرطوب‌کننده و روغن‌های طبیعی مثل روغن‌زیتون و نارگیل
◊ رنگ‌‌: معمولاً شامل رنگ‌دانه‌های آهن یا تیتانیوم باشد.
◊ ضدالتهاب: برای کاهش علائم ازادشدن هیستامین در آفتاب‌سوختگی
◊ محرک‌های برنزه‌شدن: مواد خاصی اضافه می‌شوند که در لایه‌ی شاخی پوست به رنگ قهوه‌ای درمی‌آیند مثل دی‌اکسی استون
◊ ضدآفتاب‌ ارگانیک: پابا (PABA)، سینامات، انترانیلات، سالیسیلات و بنزوفنون – PABA حساسیت تماسی ایجاد می‌کند برای همین از بنزوفنون ها بجای آن استفاده می‌شود. سینامات و سالیسیلات‌ها اثر کافی ندارند برای همین کمکی استفاده می‌شوند
◊ ضدآفتاب‌ غیر ارگانیک: روی، تیتانیوم، کائولین، آهن و ایکتیول
◊ آنتی‌اکسیدان و ویتامین C و E
◊ پایه: می‌تواند روغنی یا الکلی باشد. پایه‌های روغنی بخصوص در ضدآفتاب‌های غیر ارگانیک بکار می‌روند که برای پوست‌های چرب یا آکنه‌ای مناسب نیستند. پایه‌های الکلی باعث خشک شدن پوست می‌شوند.

پایان پاسخ
پاسخ
مصرف ضد افتاب

برای هر سانتی‌متر مربع از پوست نیاز به ۲ گرم ضد آفتاب است؛ یعنی به 20 gr/m۲ نیاز هست. یک‌بند انگشت حدود ۱ گرم کرم را در خود می‌تواند نگه دارد. برای کل بدن حدود ۱ اونس یا چیزی در حدود ۲۸ گرم ضدآفتاب نیاز هست. قانون والاس سطح بدن را به مناطق ۹ درصدی تقسیم کرده است؛ یعنی برای هر ۹ درصد از سطح بدن حدود ۲.۵ گرم کرم نیاز است. یک قاشق چای خوری حدود ۵ گرم کرم می‌شود؛ بنابراین برای هر ۹ درصد از سطح بدن به ۱ قاشق چای‌خوری کرم نیاز داریم. هر طول انگشت را می‌توانید معادل یک قاشق چای‌خوری در نظر بگیرید.

ضد افتاب

انتخاب ضد افتاب

فهرست مطالب

در این نوشته نکات کلیدی انتخاب ضد افتاب گفته شده است. انتظار است در پایان بدانید برای انتخاب ضد آفتاب چه معیارهایی مهم است.

تعریف اصطلاحات
انواع ضد آفتاب
ضد آفتاب معدنی یا فیزیکی

ضد‌ آفتاب شیمیایی
قدرت محافظت ضد افتاب
◊ کلیپ توضیحات دکتر علوی
توصیه‌های دکتر علوی
سوالات

کلیات

نور خورشید یکی از مهم‌ترین منابع انرژی برای انسان هست ولی بدون خطر نیست. اشعه‌ی ماوراءبنفش نور خورشید برای ساخت ویتامین D در بدن استفاده می‌شود. به اشعه‌ی ماورا بنفش (ultra-violet)، اشعه فرابنفش هم گفته می‌شود.

اشعه‌ی ماوراءبنفش نور خورشید با چشم دیده نمی‌شود. این اشعه به سه دسته تقسیم می‌شود. امواجی که طول‌موج کوتاه دارند توسط لایه‌ی اوزون جذب می‌شوند و به بدن ما نمی‌رسد. دو فرم اصلی امواج ماوراءبنفش که به بدن می‌رسد UVA و UVB هست. به آن‌ها اشعه‌ی ماوراءبنفش نوع A و نوع B گفته می‌شود.

اشعه ماوراءبنفش

امواج UVB فقط به سطح خارجی پوست می‌رسند درحالی‌که که امواج UVA به لایه‌های عمقی پوست نفوذ می‌کند. UVB باعث التهاب و آسیب سلولی می‌شود و به‌صورت آفتاب‌سوختگی ظاهر می‌شود درحالی‌که UVA تا لایه‌های عمقی نفوذ می‌کند و با آسیب به رشته‌های زیرپوست باعث پیری پوست می‌شود.

هردوی این نورها باعث آسیب به ماده‌ی ژنتیکی سلول‌های پوست می‌شوند و می‌توانند زمینه‌ساز سرطان پوست شوند. این اشعه در مناطق جغرافیایی مختلف با مقادیر متفاوتی به بدن می‌رسد که با شاخص اشعه ماورا بنفش مشخص می‌شود.

انواع ضد آفتاب

مواد مؤثر در ضد‌ افتاب باعث می‌شود پوست از اثرات مضر اشعه‌ی ماوراءبنفش خورشید محافظت شود. ضد‌ آفتاب‌ها علاوه بر ماده‌ی مؤثر ضد‌ آفتاب دارای ترکیبات دیگری هم هستند ولی نوع ضد افتاب را ماده‌ی مؤثران مشخص می‌کند. سایر ترکیبات البته فرم ضد‌ آفتاب مثل کرم یا لوسیون و یا مرطوب‌کنندگی یا رنگی بودن ضد‌ آفتاب را تعیین می‌کنند. دودسته‌ی اصلی این مواد وجود دارند: ضد‌ آفتاب‌های معدنی یا فیزیکی و ضد‌ آفتاب‌های شیمیایی

شیمیایی یا فیزیکی

وقتی محافظت ضد افتاب طوری باشد که نور را از روی پوست مثل آینه منعکس کند به آن ضد آفتاب فیزیکی می‌گویند. اگر ضد‌ افتاب جذب پوست بشود و نور را جذب و بی‌اثر کند به آن ضد آفتاب شیمیایی گفته می‌شود.

سالم‌ترین ضد‌ آفتاب‌ها، انواع فیزیکی هستند و ماده‌ی اصلی آن‌ها زینک اکساید و دی‌اکسید تیتانیوم هست.

دکتر سید هوتن علوی

ضد آفتاب معدنی یا فیزیکی

ضد‌ آفتاب‌ فیزیکی روی سطح پوست باقی می‌ماند و نور آفتاب را از روی پوست برمی‌گرداند. در حقیقت به‌صورت فیزیکی از رسیدن اشعه‌ی ماوراءبنفش به پوست جلوگیری می‌کند. این ضد‌ آفتاب‌ها به دلیل خاصیت فیزیکی انعکاس نور، هم در مقابل UVA و هم UVB محافظت کافی ایجاد می‌کنند و در حقیقت وسیع الطیف هستند. همین‌که ضد‌ افتاب روی پوست قرار گرفت محافظت شروع می‌شود و نیاز نیست برای شروع اثر منتظر بمانید.

این ضد‌ آفتاب‌ها ته رنگ سفیدروی پوست ایجاد می‌کنند و حالت چرب و چسبنده دارند که خیلی موردپسند نیست. مشکل دیگری که این ضد‌ آفتاب‌ها دارند پاک شدن آن‌هاست؛ یعنی با دست‌کشیدن، عرق کردن و شسته‌شدن از روی پوست پاک می‌شوند و قدرت محافظتی‌شان بشدت کاسته می‌شود. به همین دلیل نیاز دارند که مرتب تکرار شوند.

ذرات مؤثر این ضد‌ آفتاب‌ها نباید وارد ریه شود برای همین استفاده از این ضد‌ آفتاب‌ها به فرم اسپری یا پودری مناسب نیست. ضد‌ آفتاب‌های معدنی یا شامل اکسید روی یا اکسید تیتانیوم یا ترکیبی از این دو هستند.

نکات مثبت و منفی

◊ نکات مثبت: وسیع الطیف هستند و محافظت کافی در مقابل UVA و UVB دارند، اثرشان بلافاصله شروع می‌شود و منافذ پوستی را مسدود نمی‌کند
◊ نکات منفی: ضخیم هستند، نیاز به تکرار دارند، ته رنگ سفیدروی پوست ایجاد می‌کنند و از مدل‌ اسپری آن باید پرهیز کرد.

ضد‌ آفتاب شیمیایی

ضد آفتاب‌های شیمیایی جذب پوست می‌شوند و در لایه‌های عمقی‌تر قرار می‌گیرند. اشعه‌ی ماوراءبنفش توسط این مواد جذب‌شده و به حرارت تبدیل می‌شود. اشعه باید از لایه‌ای از پوست عبور کند تا به این محافظ برسد به همین دلیل محافظت در مقابل UVA در این ضد‌ افتاب‌ها کامل نیست. برای اینکه ماده‌ی مؤثره نقش محافظتی پیدا کند ۲۰ دقیقه زمان نیاز است تا فعال شود. در نور مستقیم این ضد‌ افتاب‌ها به‌تدریج کم اثر می‌شوند و نیاز است که تکرار شوند.

این ضد‌ آفتاب‌ها اشعه‌ را به گرما تبدیل می‌کنند و برای افراد حساس، بخصوص مستعد روزاسه و لک پوستی می‌تواند مشکل‌ساز شود. احتمال دارد در افراد مستعد لک‌های پوستی بیشتر شود. منافذ پوستی را مسدود می‌کند و در افرادی که مستعد آکنه‌ هستند می‌تواند باعث تشدید آکنه بشود.

مشکل ضد‌ آفتاب‌های شیمیایی

مقداری از این ضد افتاب‌ از پوست جذب خون می‌شوند. همه‌ی ضد آفتاب‌ها درجاتی جذب خون می‌شوند. جذب ضد آفتاب‌ فیزیکی ناچیز است و ایمن هستند ولی ضد افتاب شیمیایی جذب خونی بیشتری دارند. حقیقتش این است که جذب خونی آن‌ها بیش از مقدار ایمن هست. اگرچه عارضه‌ا‌ی از جذب این مواد دیده نشده است. در مورد اکسی بنزن (oxybenzone) البته ممکن است سطح هورمون‌ها را تغییر بدهد یا اینکه باعث آلرژی شود. ماده‌ی دیگری به نام پارابن (paraben) به‌عنوان نگه‌دارنده در ضد‌ افتاب‌ها و سایر محصولات آرایشی وجود دارد. این ماده هم مثل اکسی بنزن باعث تغییر در سطح هورمون استروژن می‌شود و می‌تواند باعث آلرژی شود. هردوی این مواد روی می‌توانند اثرات نامطلوب داشته باشند. بااین‌حال، سازمان غذا و داروی امریکا (FDA) استفاده از این مواد را در ضد‌ افتاب یا سایر محصولات آرایشی ممنوع نکرده است ولی جلوی ایمن و سالم بودن آن علامت سؤال گذاشته است.

نکات مثبت و منفی

◊ نکات مثبت: به مقدار حجم ضد‌ افتاب کمتری برای پوشش نیاز است، ضخیم نیستند و چربی کمتری دارند. ته رنگ سفیدروی پوست ایجاد نمی‌کنند.

◊ نکات منفی: پوشش کافی ممکن است ایجاد نکند و اکثراً در ترکیب با ضد‌ آفتاب فیزیکی استفاده می‌شوند. می‌تواند آکنه، روزاسه و لک‌های پوستی را تشدید کند. در نور مستقیم آفتاب بخصوص به تکرار نیازمند است. این ضد‌ افتاب‌ها جذب خونی دارند و می‌بایست در نظر گرفته شود.

دکتر سید هوتن علوی

قدرت محافظت ضد افتاب

وقتی در مورد میزان محافظت یک ضد آفتاب می‌خواهید بررسی انجام بدید دو فاکتور را باید ببینید. یکی SPF و دیگری وسیع الطیف بودن است:

فاکتور محافظت در مقابل نور خورشید یا SPF

روی همه‌ی محصولات ضد آفتاب عددی به‌عنوان SPF نوشته‌شده است. این عدد فاکتور محافظت در مقابل UVB هست. فرض کنید شما در مدت ۱۰ دقیقه زیر آفتاب، دچار سوختگی می‌شوید. حالا ضد‌ آفتابی که SPF معادل ۳۰ دارد را به پوست خود می‌زنید. در این حالت شما بعد از ۳۰۰ دقیقه یا ۵ ساعت زیر آفتاب دچار سوختگی خواهید شد. نکته‌ی دیگر اینکه SPF نشان می‌دهد چه مقدار از UVB بلوکه می‌شود. ضد‌ آفتاب با فاکتور محافظتی ۱۵، حدود ۹۳ درصد اشعه را بلوکه می‌کند. این برای ضد آفتاب‌های با فاکتور محافظتی ۳۰ و ۱۰۰ به ترتیب ۹۷ و ۹۹ درصد هست. عدد‌های خیلی بالا به معنی بهتر بودن ضد آفتاب نیست. به نظر نمی‌رسد برای فاکتور‌های بیشتر از ۳۰، تفاوت محافظت تأثیر بلندمدت بهتری داشته باشد.

وسیع الطیف

فاکتور محافظت یا SPF مربوط به محافظت در مقابل UVB هست. محافظت باید هم شامل طیف UVA و هم‌طیف UVB باشد. یک ضد‌ آفتاب وسیع الطیف باید حداقل یک‌سوم محافظتی که در مقابل UVB دارد را برای UVA هم داشته باشد.

انتخاب ضد‌ آفتاب

مشخصات ضد آفتاب

فاکتورهای مختلفی برای انتخاب ضد آفتاب باید در نظر گرفته بشود. مهم‌ترین فاکتورها برای انتخاب و استفاده از ضد آفتاب شامل‌اند بر:
◊ محافظت در مقابل اشعه‌ی نوع B یا فاکتور محافظت در برابر نور خورشید یا SPF
◊ محافظت در مقابل اشعه‌ی نوع A یا وسیع الطیف
◊ فیزیکی یا شیمیایی بودن ضد آفتاب
◊ ضدآب بودن
◊ رنگی یا بی‌رنگ بودن ضد آفتاب
◊ فرم ضد آفتاب (کرم، پماد، لوسیون، ژل و اسپری)

◊ میزان محافظت را نگاه کنید

یک ضد آفتاب خوب می‌بایست SPF حداقل ۳۰ داشته باشد و وسیع الطیف باشد. در صورت تعریق زیاد و یا استفاده برای شنا باید ضد آب هم باشد. در این موارد یا باید ضد آفتاب فیزیکی ضد آب را هر ۴۰ دقیقه تکرار کنید یا ضد آفتاب شیمیایی که به عمق پوست می‌رود را انتخاب کنید.

◊ به ترکیب توجه کنید

سالم‌ترین ضد آفتاب‌ها انواع فیزیکی هستند که دارای اکسید تیتانیوم و زینک اکساید هستند. اگر ضد آفتاب شیمیایی انتخاب می‌کنید تا حد امکان فاقد اکسی بنزن باشد. سعی کنید ضد‌ آفتابی انتخاب کنید که فاقد پارابن باشد.

اگر برای ساعت‌های طولانی در معرض مستقیم نور خورشید هستید ضد افتاب فیزیکی انتخاب مناسبی است. درصورتی‌که مبتلابه آکنه، روزاسه و یا دارای پوست حساس هستید هم انتخاب مناسب ضد آفتاب فیزیکی است.

◊ به فرم آن دقت کنید

کرم ضد آفتاب برای پوست خشک مناسب هست. درصورتی‌که پوست معمولی دارید از فرم لوسیون استفاده کنید. تا حد امکان از فرم اسپری استفاده نکنید.

◊ نحوه مصرف و تکرار آن را در نظر بگیرید

تمام محصولات نیاز به تکرار دوساعته دارند. انواع شیمیایی نیاز است که ۲۰ دقیقه قبل از ورد به فضای باز استفاده شوند.

◊◊ قطعاً ضد‌ آفتاب‌های فیزیکی سالم‌ترین هستند.
◊◊ سعی کنید محصولی را انتخاب کنید که اکسی بنزن و پارابن نداشته باشد.
◊◊ استفاده از اسپری شاید راحت‌ترین فرم باشد ولی قطعاً سالم‌ترین راه نیست.
 ◊◊ خیلی روی SPF فوکوس نکنید، همین‌که بالای ۳۰ باشد کافی است. مطمئن باشید استفاده صحیح و تکرار به‌موقع محصول با SPF پایین، مؤثرتر از یک محصول با SPF بالا ولی با روش نامناسب است.
◊◊  محصولات رنگی احتمالاً می‌توانند اثرات مفید در بهبود یا جلوگیری از لک‌های پوستی داشته باشد. ترکیبات رنگی معمولاً ایمن هستند ولی می‌توانند باعث حساسیت بشوند.
◊◊ قبل استفاده، محصول را روی مچ دست خود امتحان کنید.
◊◊ اگر حوصله دارید مقاله‌ی مفصل‌تری هم تهیه شده که می‌توانید مطالعه کنید

مشخصات ضد آفتاب
ضد آفتاب مؤثر

◊ فاکتور محافظتی بیشتر از ۳۰ داشته باشد.
◊ وسیع الطیف باشد.
◊ برای ورزش و شنا یا فعالیت بدنی با تعریق ضدآب باشد.
◊ برای پوست‌های حساس و مستعد آکنه غیر روغنی و غیر ‌حساسیت‌زا باشد.
◊ ۲۰ دقیقه قبل از بیرون رفتن استفاده کنید و هر دو ساعت تکرار کنید.

اشعه ماوراءبنفش

اشعه‌ی ماوراءبنفش

فهرست مطالب

در این نوشته در مورد منابع اشعه‌ی ماوراءبنفش در اطرافمان توضیح داده‌شده است. در انتها انتظار است در مورد نحوه اطلاع از میزان این اشعه در محیطتان و نحوه‌ی محافظت از آن اطلاع پیدا کنید.

تعریف اصطلاحات
اشعه‌ ماوراءبنفش
منابع اشعه ماورا بنفش
شاخص اشعه‌ ماوراءبنفش
تولید اشعه توسط لامپ‌ها
محافظت در مقابل اشعه
توصیه‌های دکتر علوی
سوالات

تعریف اصطلاحات

◊ اشعه‌ی ماوراءبنفش را به اشعه‌ی UV یا اشعه‌‌ی فرابنفش می‌شناسند. این اشعه جزئی از طیف امواج نوری است که در نور خورشید وجود دارد و می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی، پیری پوست، برنزه شدن و سرطان پوست بشود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل بیماری پوست یا مصرف دارو باشد. به این واکنش التهابی حساسیت به نور آفتاب (photosensitivity) گفته می‌شود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل خاصیت ذاتی پوست در واکنش به اشعه‌ی ماوراءبنفش باشد. به این التهاب آفتاب‌سوختگی (sunburn) گفته می‌شود.
◊ واکنش پوست به نور آفتاب از فردبه‌فردی متفاوت است. دکتر فیتزپاتریک بامطالعه روی رنگ مو، چشم و پوست، استعداد به آفتاب‌سوختگی، برنزه شدن و سرطان پوست را تعیین کرده است. معیار فیتزپاتریک (Fitzpatric Skin Type) تیپ پوستی فرد و این استعداد‌ها را مشخص می‌کند.

اهمیت

اشعه‌ی ماوراءبنفش یک قاتل نامرئی است. نه می‌توانید آن را ببینید و نه اینکه حسش کنید. این اشعه به مقدار زیاد در نور خورشید وجود دارد. این اشعه حتی در روزهایی که هوا خنک هست یا اسمان ابری است به‌اندازه‌ی کافی وجود دارد که به شما اسیب وارد کند.

ولی چرا قاتل نامرئی؟

از قدیم یادمان می‌آید که برای به دست آوردن ویتامین د باید آفتاب بگیریم. این اشعه در پوست برای ساختن این ویتامین استفاده می‌شود. درعین‌حال باعث اسیب سلول‌های پوست هم می‌شود. این اسیب عامل اصلی ایجاد سرطان‌های پوستی است. فرقی ندارد منبع این اشعه خورشید باشد یا لامپ‌های سولاریوم. اسیب بلندمدت اشعه‌ی ماورا بنفش در سلول، مهم‌ترین عامل ایجاد سرطان‌های پوستی است. علاوه بر این، پیری زودرس پوست هم یکی از هنرهای این اشعه در بلندمدت هست. علاوه بر پوست، چشم و سیستم ایمنی بدن هم توسط این اشعه دچار اسیب می‌شوند.

اشعه‌ ماوراءبنفش

تجزیه نور خورشید

این اشعه یکی از طیف‌های نوری هست. اگر نور خورشید را با منشور از هم جدا کنیم هفت‌رنگ قابل‌دیدن رنگین‌کمان شکل می‌گیرد. این‌ نورهای رنگی به‌صورت طبیعی حین هوای بارانی به‌صورت رنگین‌کمان از هم جدا می‌شوند و قابل‌رؤیت هستند. ولی دو اشعه دیگر هم وجود دارد که قابل‌رؤیت نیستند. یکی بالای نور بنفش که اشعه ماوراءبنفش و دیگری زیر قرمز که به اشعه زیر قرمز نامیده می‌شود. به دلیل اهمیت آن در آفتاب‌سوختگی، پیری پوست و سرطان پوست اشعه‌ی ماوراءبنفش اهمیت زیادی دارد.

اشعه ماوراءبنفش
انواع اشعه‌ی ماوراءبنفش

خود اشعه‌ی فرابنفش به سه گروه تقسیم می‌شود که همگی در نور آفتاب وجود دارد:
◊ نوع A (UVA): عامل اصلی آفتاب‌سوختگی
◊ نوع ‌B (UVB): عامل اصلی سرطان پوست
◊ نوع C (UVC): خطرناک‌ترین اشعه ماوراءبنفش

منابع اشعه فرابنفش

منابع اشعه ماورا بنفش

◊ نور خورشید
◊ لامپ‌ها که به‌صورت عمده شامل لامپ‌های فلورسنت، لامپ‌های هالوژن و بخار جیوه می‌شوند. لامپ‌های ضدعفونی فرابنفش به‌صورت اختصاصی برای تولید این اشعه طراحی‌شده‌اند.
◊ جوش‌کاری
◊ تله‌های نوری

سرنوشت اشعه‌‌ی ماوراءبنفش خورشید

لایه‌ی ازون تقریباً همه‌ی اشعه‌ی نوع C و ۹۰ درصد از اشعه‌ی نوع B را جذب می‌کند و مانع رسیدن آن‌ها به زمین می‌شوند. ابرها هم تا حدودی مانع رسیدن اشعه‌ به زمین می‌شوند. هوا هم تا حدی این اشعه را بی‌اثر می‌کند. به‌عنوان‌مثال افرادی که در ارتفاعات هستند مثل کوهنوردان یا خلبان‌ها این اثر محافظتی ارتفاع هوا را از دست می‌دهند. در این افراد محافظت از چشم با عینک آفتابی قویاً توصیه می‌شود چون چشم محافظ طبیعی ندارد.

 در بدن رنگ‌دانه‌ای وجود دارد که باعث رنگ پوست و مو می‌شود. بر اساس تیپ پوستی مقدار این رنگ‌دانه متفاوت است. این رنگ‌دانه مثل چتر پوست را تا حدی از اثرات مضر اشعه محافظت می‌کند. به عبارتی پوست یک محافظ طبیعی دارد. هر چه پوست تیره‌تر باشد میزان محافظت بیشتر خواهد بود. بااین‌حال مقدار اشعه‌ای که به سلول‌های بدن می‌رسد بیش‌ازحد است و برای محافظت ضد آفتاب و لباس‌های پوشاننده برای همه‌ی انواع پوستی توصیه‌ می‌شود.

بااین‌حال چه اسمان صاف باشد یا ابری، هوا سرد باشد یا گرم مقدار اشعه‌ای که به زمین می‌رسد به حدی هست که آن را به یک قاتل نامرئی تبدیل کند.

دکتر سید هوتن علوی

شاخص اشعه‌ ماوراءبنفش

چقدر اشعه‌ی ماوراءبنفش به بدن ما به دلیل نور خورشید می‌رسد؟ اینکه شما در چه فاصله‌ای از استوا هستید، در چه ارتفاعی زندگی می‌کنید، در چه ساعتی از روز و درجه فصلی در معرض نور آفتاب هستید تعیین می‌کند که چقدر اشعه به شما می‌رسد.

شاخص اشعه ماوراءبنفش
پیدا کردن شاخص

وب‌سایت‌ها و نرم‌افزارهای مختلفی وجود دارند که متوسط اشعه‌ ماوراءبنفش را به‌صورت عدد به شما نشان می‌دهند. بر اساس جدول می‌توانید از میزان خطر آگاه شوید:

WeatherOnline وب‌سایت انگلیسی‌زبان برای بررسی شاخص بر اساس شهر و کشور با پیش‌بینی روز‌های آینده
Weather App برنامه‌ی مناسب آندروید برای تعیین شاخص بر اساس موقعیت جغرافیایی خودکار موبایل

تفسیر شاخص اشعه ماوراءبنفش
تفسیر شاخص

مقدار شدت اشعه را از منابع مختلف می‌شود پیدا کرد که در مورد آن توضیح داده شد. حالا بر اساس جدول روبرو، می‌توانید از میزان خطر آن در محلی که زندگی می‌کنید آگاه شوید. هرچه میزان خطر بیشتر باشد برای محافظت اقدامات بیشتری نیاز است.

لامپ‌ها و اشعه‌ ماوراءبنفش

انواع لامپ

در این قسمت در مورد تولید اشعه‌ی ماوراءبنفش در لامپ‌های رشته‌ای، فلورسنت، هالوژن و انواع لامپ‌های ال ای دی صحبت می‌شود. در خیلی از لامپ‌ها گازی داخل حباب وجود دارد که با برق تحریک می‌شود و باعث ایجاد نور مرئی یا نامرئی می‌شود.

تولید ماوراء بنفش در لامپ‌ها

ازنظر تولید اشعه ماوراءبنفش، لامپ‌های رشته‌ای قدیمی و لامپ‌های ال ای دی (LED) از هر مدلی که موجود باشد امن‌ترین لامپ‌ها هستند.
لامپ‌های هالوژن، مهتابی و کم‌مصرف تولید اشعه دارند. بهتر است برای مطالعه استفاده نشوند؛ یعنی حداقل کار این است که فاصله‌ی مناسب با شما داشته باشند. اگر مدت زیادی در اتاق هستید از این لامپ‌ها برای روشنایی استفاده نکنید و آن را برای بخش‌هایی که تنها از آن عبور می‌کنید مثل راه‌پله یا گاراژ استفاده کنید.
در مورد به‌کارگیری لامپ‌ها بهترین مشاوره را از افراد متخصص بهداشت محیط‌زیست می‌توانید بگیرید.

لامپ رشته‌ای

لامپ‌های رشته‌ای قدیمی از طریق داغ شدن یک‌رشته تنگستن نور ایجاد می‌کنند. رشته‌ی تنگستن برای اینکه عمر بیشتری داشته باشد در یک حباب خالی از اکسیژن قرارگرفته است. این لامپ کیفیت نوری بسیار خوبی دارند و اشعه‌ی ماوراءبنفش بسیار ناچیزی تولید می‌کنند. تولید اشعه‌ی آن‌ها حتی از لامپ‌های ال ای دی (LED) کمتر است.
مشکل اصلی این لامپ‌ها مصرف زیاد برق است. تقریباً ۹۰ درصد برق در این لامپ‌ها به‌صورت حرارت از دست می‌رود. مشکل دیگر آن‌ها این است که طول عمر کوتاهی دارد و با خاموش و روشن کردن زیاد زودتر خراب می‌شوند.

لامپ‌های فلورسنت (مهتابی و کم‌مصرف)

در لامپ‌های کم‌مصرف و مهتابی تولید نور با تحریک بخار جیوه انجام می‌گیرد. با جریان برق بخار جیوه تحریک‌شده و نور ماوراءبنفش تولید می‌شود. این اشعه مرئی نیست و به همین دلیل لایه‌ای از فسفر داخل شیشه‌ی لامپ زده‌‌شده تا این اشعه را به نور مرئی تبدیل کند. باید توجه کنیم در حالت عادی مقداری از این اشعه بدون تبدیل خارج می‌شود. درصورتی‌که لامپ پوشش مناسبی از فسفر در جدارش نداشته باشد یا به دلیل ضربه بریزد میزان اشعه ماوراءبنفش بیشتر خواهد بود. بخارات سمی جیوه در زمان شکستن لامپ و اشعه‌ی ماوراءبنفش خارج‌شده دو مسئله‌ی مهم بهداشتی مربوط به این نوع لامپ‌هاست.
توصیه می‌شود به دلیل اشعه‌، این لامپ‌ها حداقل ۶۰ سانتی‌متر با ما فاصله داشته باشند. سعی کنید از برند‌های معتبر که کنترل کیفی مناسب دارند استفاده کنید.

لامپ هالوژن

اساس این لامپ‌های مثل لامپ‌های رشته‌ای است. داخل محفظه از گاز هالوژن پرشده است. این گاز با جریان برق داغ می‌شود. گرما ایجادشده با داغ کردن رشته‌ی تنگستن باعث ایجاد نور می‌شود. لامپ‌های هالوژن مقدار خیلی کمی اشعه‌ تولید می‌کنند و کیفیت نوری خوبی برای تشخیص رنگ دارند. جدار این لامپ‌ها طوری طراحی‌شده که همان مقدار اشعه را هم به‌صورت مؤثری کاهش دهد. از این لامپ‌ها برای دکوراسیون، لامپ‌های جلوی خودرو و لامپ‌هایی که فوکوس زیاد دارند استفاده می‌شود.
لامپ‌های هالوژن با لامپ‌هایی که گازی هستند متفاوت کار می‌کنند. اساس کار در لامپ‌های گازی تحریک کردن گاز داخل حباب است. بعضی گازها نور مرئی ایجاد می‌کنند مثل بخار سدیم و بعضی دیگر اشعه‌ی ماوراءبنفش ایجاد می‌کنند مثل بخار جیوه.

لامپ ال ای دی (LED)

در ساخت این لامپ‌ها از دیود‌های ال ای دی (LED) استفاده‌شده است. این دیود‌ها نوعی نیمه‌هادی هستند که وقتی جریان برق از آن‌ها عبور می‌کند نور تولید می‌کنند. چیپ‌های اس ام دی (SMD) یا سی او بی (COB) در آن‌ها استفاده‌شده است و به همین نام‌ها خوانده می‌شود. این‌ لامپ‌ها در مقایسه با لامپ‌های هالوژن و رشته‌ای، با مصرف برق کمتر روشنایی بیشتری ایجاد می‌کنند ولی کیفیت نور آن‌ها برای تشخیص رنگ‌ کمتر است.
لامپ‌های ال ای دی فاقد ماده‌ی سمی جیوه هستند و میزان تولید اشعه‌ی ماوراءبنفش آن‌ها نسبت به لامپ‌های هالوژن و فلورسنت خیلی کمتر است. لامپ‌های ال ای دی با نور سفید به نسبت زرد اشعه‌ی ماوراءبنفش کمتری ایجاد می‌کنند.

دکتر سید هوتن علوی

محافظت در مقابل اشعه

محافظت در مقابل اشعه ماوراء بنفش

پنج توصیه
لباس‌های پوشیده‌تر بپوشید و عینک آفتابی بزنید. ضد آفتاب را بیست دقیقه قبل از بیرون رفتن روی نواحی پوشیده نشده‌ی پوست بمالید و هر دو ساعت تکرار کنید. کلاه لبه‌دار بگذارید. سعی کنید در سایه قرار بگیرید و در اوج روز سعی کنید بیرون نروید.

ضد آفتاب

ضد آفتاب باقدرت بیش از ۳۰ (SPF>30) کافی است. بیست دقیقه قبل از بیرون رفتن ضد آفتاب را استفاده کنید و تا زمانی که بیرون هستید هر ۲ ساعت آن را تکرار کنید. اگر شنا یا ورزش با تعریق زیاد انجام دادید هر ساعت ضد آفتاب را تکرار کنید و از محصولات ضدآب استفاده کنید. به ضد آفتاب به‌تنهایی تکیه نکنید و سایر روش‌های پنج‌گانه استفاده کنید. از راهنمای انتخاب ضد آفتاب و انواع ضد آفتاب قبل از خرید استفاده کنید.

شیشه

اشعه‌ی ماوراءبنفش از سه جزء تشکیل‌شده است. هر جزء طول‌موج متفاوتی دارد. هرچه طول‌موج کمتر باشد خطرش برای پوست بیشتر است چون مقدار بیشتری به پوست نفوذ می‌کند. خوشبختانه شیشه‌های پنجره‌های معمولی طول‌موج‌های پایین را عبور نمی‌دهد ولی اشعه‌ی نوع A از آن به‌راحتی عبور می‌کند. برای همین موضوع است که پشت شیشه‌ی ماشین به‌راحتی آفتاب‌سوختگی رخ می‌دهد. بااین‌حال اگر پشت پنجره در معرض نور آفتاب هستید بازهم توصیه می‌شود از ضد آفتاب استفاده کنید.

عینک آفتابی

عینک آفتابی بخش کوچکی از پوست صورت را محافظت می‌کند. ولی چرا از آن به‌عنوان یکی از ۵ روش اصلی محافظت نام‌برده می‌شود؟ علتش ایجاد آب‌مروارید به دلیل اشعه‌ی ماوراءبنفش هست. این اشعه سرعت ایجاد آب‌مروارید را زیاد می‌کند. چه منبع آن نور خورشید باشد چه لامپ‌های فلورسنت.

◊◊ ضد آفتاب، پوشش کافی و عینک آفتابی اساس مراقبت از اشعه ماورا بنفش هست.
◊◊ از اپ‌های آب‌وهوا برای بررسی شاخص اشعه‌ ماوراءبنفش ناحیه‌ی خود مطلع شوید.
◊◊ ساعت ۱۰ تا ۳ حداکثر تابش نور آفتاب وجود دارد. برای فعالیت یا تفریح در فضای باز زمان مناسب را انتخاب کنید.
◊◊ سعی کنید برای تفریح یا کار میانه‌ی روز را انتخاب نکنید.
◊◊ از لامپ‌های ال ای دی و رشته‌ای که کمترین میزان اشعه رادارند برای لامپ‌های پرمصرف منزل استفاده کنید.
◊◊ لامپ‌های هالوژن، لامپ‌های کم‌مصرف و مهتابی اشعه‌ی ماوراءبنفش دارند، ضد آفتاب و رعایت فاصله‌ی حداقل ۶۰ سانتی‌متری را در منزل در نظر بگیرید.
◊◊ برای مطالعه لامپ ال ای دی و یا رشته‌ای استفاده کنید.
◊◊ مراقبت باشید ولی وحشت نکنید. عمده‌ی اشعه‌ی ماوراءبنفش در جو زمین از بین می‌رود.

تیپ پوستی

رنگ پوست

فهرست مطالب

در این نوشته در مورد رنگ پوست خواهید دانست. انتظار است در پایان بدانید تیپ پوستی شما چیست و واکنش آن در مقابل نور آفتاب چگونه خواهد بود. علاوه بر این اطلاعاتی در مورد جای زخم جراحی و خطر سرطان پوستی مرتبط بارنگ پوستتان خواهید داشت.

در این نوشته در مورد رنگ پوست خواهید دانست. انتظار است در پایان بدانید تیپ پوستی شما چیست و واکنش آن در مقابل نور آفتاب چگونه خواهد بود. علاوه بر این اطلاعاتی در مورد جای زخم جراحی و خطر سرطان پوستی مرتبط بارنگ پوستتان خواهید داشت.

تعریف اصطلاحات
چرا تیپ پوستی مهم است؟
طبقه‌بندی بر اساس رنگ پوست

تیپ پوستی در ایران
تیپ پوستی و اثر درازمدت نور آفتاب
تیپ پوستی و لیزر
تیپ پوستی و ضد آفتاب
تیپ پوستی و سرطان پوست
سوالات

تعریف اصطلاحات

◊ اشعه‌ی ماوراءبنفش را به اشعه‌ی UV یا اشعه‌‌ی فرابنفش می‌شناسند. این اشعه جزی از طیف امواج نوری است که در نور خورشید وجود دارد و می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی، پیری پوست، برنزه‌شدن و سرطان پوست بشود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل بیماری پوست یا مصرف دارو باشد. به این واکنش التهابی حساسیت به نور آفتاب (photosensitivity) گفته می‌شود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل خاصیت ذاتی پوست در واکنش به اشعه‌ی ماوراءبنفش باشد. به این التهاب آفتاب‌سوختگی (sunburn) گفته می‌شود.
◊ واکنش پوست به نور آفتاب از فردبه‌فردی متفاوت است. دکتر فیتزپاتریک بامطالعه روی رنگ مو، چشم و پوست، استعداد به آفتاب‌سوختگی، برنزه شدن و سرطان پوست را تعیین کرده است. معیار فیتزپاتریک (Fitzpatrick Skin Type) تیپ پوستی فرد و این استعداد‌ها را مشخص می‌کند.

چرا تیپ پوستی مهم است؟

نوع پوست برای جراح پلاستیک اهمیت زیادی دارد. با فرض اجرای یک جراحی بی‌نقص، کیفیت و نوع پوست تأثیر قابل‌توجهی روی نتیجه‌ی نهایی می‌گذارد. شاید این موضوع در جراحی زیبایی بینی برای مراجعه‌کننده‌ها بیشتر ملموس باشد. دو مساله‌ی مهمی که پوست درنتیجه‌ی نهایی اثر می‌گذارد پاسخ به سؤال‌های زیر هست:

◊ آیا محل برش پوست به‌خوبی ترمیم خواهد شد؟
◊ آیا پوست ناحیه‌ی عمل به‌خوبی جمع خواهد شد؟

تیپ و کیفیت کشسانی پوست تعیین‌کننده‌ی پاسخ این دو سؤال است. در این مقاله تیپ پوستی را بر اساس رنگ پوست، رنگ مو و چشم توضیح خواهیم داد و مشخص می‌کنیم در کدام پوست انتظار ایده‌آل از ترمیم زخم را نباید داشت.

طبقه‌بندی بر اساس رنگ پوست

سؤالی مطرح بود که چرا بعضی افراد در مقابل آفتاب برنزه و بعضی دیگر دچار آفتاب‌سوختگی می‌شوند. دکتر فیتزپاتریک برای این سؤال جوابی نسبتاً شسته‌ورفته داد.

تبپ‌های پوستی

پوست طبیعی در نژادهای مختلف سفید، گندمی یا قهوه‌ای و سیاه است (بژ یعنی کرم روشن یا نخودی رنگ است).
ملاک ایشان مقدار رنگ‌دانه‌ی ذاتی پوست و مو بود. فیتزپاتریک پوست افراد را بر اساس رنگ پوست، رنگ مو و رنگ چشم به ۶ گروه تقسیم کرد. منظور از رنگ نواحی از پوست هست که به‌صورت معمول نور آفتاب به آن نمی‌رسد. واکنش پوست هر گروه به نور آفتاب قابل پیش‌بینی بود.

طبقه‌بندی فیتزپاتریک

جدول رنگ پوست

بر اساس رنگ ذاتی پوست و مو فیتزپاتریک پاسخ پوست را وقتی در معرض نور خورشید قرار می‌گیرد پیش‌بینی کرد.
نژاد‌های اروپایی که خیلی علاقه دارند برنزه‌کنند به‌سختی برنزه می‌شوند و بیشتر آفتاب‌سوختگی پیدا می‌کنند و در گروه تیپ ۱ و ۲ هستند. نژادهای ایرانی کمتر آفتاب‌سوختگی پیدا می‌کنند و بیشتر برنزه می‌شوند و در گروه ۳ و ۴ هستند. پوست‌های روشن ترمیم زخم بسیار خوبی دارند و هرچه پوست تیره‌تر می‌شود جوشگاه زخم بعدترمیم بیشتر می‌شود.

چطور رنگ پوست را بررسی کنیم؟

خیلی خلاصه زیر نور لامپ رشته‌ای رنگ ناحیه‌ای از پوست که نور آفتاب نخورده بررسی کنید. اگر در تشخیص نوع رنگ مشکل‌دارید از جدول رنگ فون لوشان استفاده کنید.
در لامپ‌ها شاخصی به نام نمود رنگ داریم. این شاخص عددی است بین ۰ تا ۱۰۰. این شاخص به ما می‌گوید نور لامپ چقدر برای تشخیص رنگ مناسب است. شاخص وقتی ۱۰۰ است یعنی نوری که لامپ ایجاد می‌کند با نور استاندارد روز برای تشخیص رنگ یکی است. لامپ رشته‌ای ۱۰۰ وات شاخصی برابر ۱۰۰ دارد. لامپ‌های ال ای دی و فلورسنت معمولاً شاخص کمتری دارند. پس بهتر است زیر نور مهتابی یا ال ای دی رنگ پوست را بررسی نکنید. بهترین نور برای تشخیص رنگ پوست مربوط به لامپ‌های هالوژن و یا رشته‌ای است.

دکتر سید هوتن علوی

تیپ پوستی در ایران

تیپ پوستی در ایران

غالب مردم ایران تیپ پوستی ۳ و ۴ دارند. به عبارتی اکثر ایرانی‌ها مثل مردم امریکای لاتین سبزه یا گندمگون هستند. به سمت شمال و شمال شرق ایران تیپ‌های پوستی ۲ بیشتر می‌شوند. به سمت جنوب تیپ‌های پوستی ۴ بیشتر هستند.

تیپ پوستی و اثر درازمدت نور آفتاب

نور آفتاب اشعه‌ی ماوراءبنفش دارد. این اشعه ‌می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی و برنزه‌شدن در کوتاه‌مدت و پیری پوست و سرطان پوست در درازمدت بشود. رنگ‌دانه‌های پوست محافظ طبیعی بدن در مقابل این اشعه‌ هستند. چه اثرات کوتاه‌مدت و چه بلندمدت توسط این رنگ‌دانه‌ها که ملانین نامیده می‌شدن کم می‌شود. تیپ پوستی تعیین می‌کند که تغییرات پوستی در درازمدت کدام مسیر را با شدتی طی می‌کند.

اشعه ماوراءبنفش

نور آفتاب اشعه‌ی ماوراءبنفش دارد. این اشعه ‌می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی و برنزه‌شدن در کوتاه‌مدت و پیری پوست و سرطان پوست در درازمدت بشود. رنگ‌دانه‌های پوست محافظ طبیعی بدن در مقابل این اشعه‌ هستند. چه اثرات کوتاه‌مدت و چه بلندمدت توسط این رنگ‌دانه‌ها که ملانین نامیده می‌شدن کم می‌شود. تیپ پوستی تعیین می‌کند که تغییرات پوستی در درازمدت کدام مسیر را با شدتی طی می‌کند.

ضد آفتاب

برای اینکه درک بهتری داشته باشید از فاکتور محافظت کننده یا SPF کرم ضد‌ آفتاب مثال می‌آورم. برای محافظت در مقابل نور خورشید ما به محافظتی معادل SPF=30 نیاز داریم؛ یعنی ضد آفتاب مناسب باید حداقل فاکتوری معادل ۳۰ داشته باشد. رنگ‌دانه‌های طبیعی تیپ‌های تیره در بهترین شرایط محافظتی معادل ۷ تا ۱۳ ایجاد می‌کند؛ بنابراین تیپ پوستی روی اثرات درازمدت مؤثر هستند و افراد باپوست سفید در مقابل باپوست‌های سبزه حساس‌تر هستند.

◊ افراد باپوست روشن یعنی تیپ پوستی ۱ و ۲ و ۳ در مقابل پوست‌های تیره‌ یعنی ۴ و ۵ و ۶ در بلند‌مدت علائم پیری پوست پیشرفته‌تری خواهند داشت.
◊ تیپ‌های پوستی روشن یعنی ۱ و ۲ وقتی در طولانی‌مدت بیشتر دچار تحلیل پوستی می‌شوند. درحالی‌که افراد تیره‌تر یعنی تیپ پوستی ۳ و گاهی ۴ افزایش ضخامت را تجربه می‌کنند.

برای اگاهی از مشخصات ضد آفتاب‌ها و انتخاب آن مقالات جداگانه‌ای نوشته شده که می‌توانید مطالعه کنید.

دکتر سید هوتن علوی

تیپ پوستی و لیزر

برای اینکه درکی از اهمیت تیپ پوستی در لیزر داشته باشید عملکرد لیزر را باید بدانید. آب موجود در بافت و رنگ‌دانه‌ها هدف بسیاری از لیزر‌ها هستند؛ بنابراین طبیعی است که حین لیزر پوست به هر دلیل احتمال آسیب به رنگ‌دانه‌های پوست وجود دارد.

لیزر موی زائد

در اکثر موارد همین رنگ‌دانه‌های ملانین است که هدف لیزر‌های موی زائد قرار می‌گیرد. درنتیجه اگر لیزر مناسبی انتخاب نشود احتمال آسیب به رنگ‌دانه‌های پوست بجای مو وجود دارد. انتخاب لیزر اشتباه یا بکاری گیری انرژی زیاد علت سوختگی و لک‌شدن پوست بعد لیزر موی زائد هست. برای رفع موهای زاید از دستگاه‌های الکساندریت، آن دی یَگ (nd-YAG)، دایود و آی پی اِل (IPL) استفاده می‌شود. دستگاه‌ آی پی اِل به‌جز روی پوست خیلی تیره در سایر تیپ‌های پوستی عملکرد یکسانی دارد ولی به دلیل نیاز به جلسات بیشتر و درد از اقبال کمتری برخوردارند.

◊ دستگاه دایود: به‌جز برای تیپ ۱ برای بقیه‌ی پوست‌ها مناسب است. برای ایرانی‌ها این دستگاه مناسبی است و درد کمی دارد.
◊ دستگاه الکساندریت: برای تیپ ۱ و ۲ بخصوص با موهای تیره خیلی مناسب است. برای همین از این دستگاه در اروپا و امریکا که تیپ پوستی بیشتر ۱ و ۲ است زیاد استفاده می‌شود.
◊ دستگاه آن دی یَگ (nd-YAG): این دستگاه برای پوست‌های تیره مناسب است؛ یعنی تیپ‌های ۴ تا ۶ از این دستگاه معمولاً استفاده می‌کنند.
◊ برای تیپ پوستی ۳، در حالت عادی می‌توان از لیزر الکساندریت استفاده کنند. درصورتی‌که بعد از آفتاب گرفتن کمی برنزه می‌شوند پیشنهاد می‌شود از لیزر nd-YAG استفاده شود.
◊ آی پی اِل (IPL): به‌جز برای پوست‌های خیلی تیره برای اکثر تیپ‌های پوستی مناسب است. درصورتی‌که مایل نیستید هزینه‌ی زیادی کنید استفاده کنید.

لک‌شدن بعد از لیزر

پوست خاصیتی دارد به این شکل که اگر آسیب یا التهابی پیدا کند آن محل بعد بهبود تیره می‌شود. به این وضعیت PIH می‌گویند. این در همه نوع پوست ممکن است رخ بدهد ولی در تیپ‌های تیره‌تر بیشتر اتفاق می‌افتد. به عبارت ساده، اگر تیپ پوستی ۳ تا ۵ را عمل یا لیزر می‌کنیم باید احتمال تیره شدن محل برش یا لیزر را در نظر بگیریم. این خطر برای افراد سبزه‌ی خاورمیانه و تیپ‌های پوستی ۴ و ۵ قابل‌توجه هست.

تیپ پوستی و ضد آفتاب

همه‌ی تیپ‌های پوستی برای محافظت از نور خورشید به ضد آفتاب نیاز دارند. این محافظت شامل نور لامپ مهتابی و هالوژن هم می‌شود. قطعاً نیاز در افراد باپوست روشن یا تیپ‌های ۱ و ۲ بیشتر است ولی افراد باپوست تیره نباید تصور کنند رنگ تیره‌ی پوستشان یک محافظ کافی است.

انتخاب ضد آفتاب

ضد آفتاب باید وسیع الطیف باشد و فاکتور محافظت در برابر نور خورشید (SPF) باید بالای ۳۰ باشد. این فاکتور میزان محافظت در مقابل اشعه‌ی ماوراءبنفش است. فاکتور بالاتر ضرورتاً به معنی ضد آفتاب بهتر نیست.

ترکیب ضد آفتاب مناسب انتخاب کنید. ضد‌ آفتاب‌ها دو نوع فیزیکی و شیمیایی دارند. نوع فیزیکی روی پوست قرارگرفته و بلافاصله محافظت کننده است. ضد آفتاب‌های شیمیایی حدود ۲۰ دقیقه زمان می‌برد تا به پوست نفوذ کند و اثر محافظتی‌اش شروع شود. احتمال آلرژی در ترکیبات شیمیایی بیشتر است. بهتر است اگر شیمیایی انتخاب می‌کنید فاقد پارابن و اکسی‌بنزن باشد.

فرم مناسب پوستتان را انتخاب کنید. بهترین پیشنهاد در این مورد، انتخاب ضد‌ آفتاب بعد از چند روز استفاده بر مچ دست هست. اگر پوست خشک دارید بهتر است کرم انتخاب کنید و اگر پوست معمولی یا چرب دارید احتمالاً لوسیون فرم مناسب‌تری برای شماست. اگر پوست شما به لک شدن مستعد است از ضد آفتاب رنگی استفاده کنید. اگر در محیط باز ورزش یا فعالیتی می‌کنید که با خیس شدن یا تعریق همراه هست ضد ‌آفتاب‌های ضدآب انتخاب کنید.

تیپ پوستی و سرطان پوست

آیا بین تیپ پوستی فیتزپاتریک و ریسک سرطان پوست ارتباطی دارد؟ بله

تیپ پوستی و سرطان

هرچه میزان رنگ‌دانه‌های طبیعی پوست بیشتر باشد خطر ابتلا به سرطان پوست کمتر است. غیر از وراثت عامل اصلی سرطان پوست اشعه‌ی ماوراءبنفش هست. رنگ‌دانه‌های طبیعی محافظ پوست در مقابل این اشعه هستند و خطر ابتلا را کاهش می‌دهند.

سوالات

پاسخ

رنگ‌دانه‌های طبیعی بدن رنگ پوست را ایجاد می‌کند. واضح است که ژنتیک تعیین‌کننده‌ای اصلی تعداد و رنگ این رنگ‌دانه‌ها هست ولی آفتاب و تغذیه هم‌روی آن تأثیر می‌گذارد. رنگ پوست آن چیزی است که در نواحی مثل کشاله‌ی ران یا زیر بغل دیده می‌شود. در این نواحی پوست ضخیم و در معرض نور خورشید نبوده است. سه رنگ‌دانه‌ی اصلی شامل‌اند بر:

◊ ملانین: رنگی بین قهوه‌ای و مشکی دارد و در سیاه‌پوست‌ها تیره و خیلی زیاد است. این رنگ‌دانه در روپوست یعنی خارجی‌ترین لایه‌ی پوست قرارگرفته است. وظیفه‌ی اصلی آن مراقبت از سلول‌ها از آسیب‌های ناشی از اشعه‌ی ماوراءبنفش نور خورشید است.
◊ کاروتن: رنگی بین زرد و نارنجی دارد. این رنگ‌دانه در چربی زیرپوست قرارگرفته است. این ماده به‌عنوان پیش ساز ویتامین A در بدن هست.
◊ هموگلوبین: رنگ‌دانه‌ی قرمزرنگ گلبول‌های قرمز خون است. یک پروتئین آهن‌دار هست که وظیفه نقل‌وانتقال اکسیژن و دی‌اکسید کربن را به عهده دارد.

پایان پاسخ
پاسخ
فون لوشان

در تصویر مقابل حدود ۳۶ نمونه رنگ قرار داده‌شده است. این الگویی بود که قبل از معرفی تیپ‌های پوستی توسط دکتر فیتزپاتریک استفاده می‌شد و به الگوی فون لوشان معروف بوده است. برای هر گروه فیتزپاتریک محدوده‌ی رنگی شامل شماره‌های زیر می‌شود:
تیپ ۱: شماره ۱ تا ۵
تیپ ۲: شماره ۶ تا ۱۳
تیپ ۳: شماره ۱۴ تا ۲۰
تیپ ۴: شماره ۲۱ تا ۲۷
تیپ ۵: شماره ۲۸ تا ۳۴
تیپ ۶: شماره ۳۵ و ۳۶
توجه باید داشته باشید این رنگ‌ها را باید باپوست ناحیه‌ای از بدن مقایسه کنید که در معرض نور آفتاب نبوده‌اند. مثل زیر بغل یا کشاله‌ی ران

پایان پاسخ
پاسخ
سبزه، بژ، زیتونی و گندمی

در لغتنامه سبزه (swarthy, dark) کسی که چهره‌اش اندکی تیره و به رنگ گندم باشد؛ معادل گندمگون معنی شده است. طیف خاصی از رنگ سبزه – گندمگون موردعلاقه‌ی سلبرتی‌هاست.
شاید برای رنگ‌ پوست تیپ ۳ تا ۵ سبزه را بکار می‌برند. گاهی برای پوست تیپ ۳، رنگ زیتونی یا “oriental olive” را بکار برده‌اند. گاهی آن‌ را به تیپ ۴ هم نسبت داده‌اند. اینکه ته رنگ سبز سبزه یا زیتونی را به چه دلیل برای تیپ‌های رنگی تیره بکار می‌برند برایم مشخص نشد.
◊ در الگوی فون لوشان رنگ‌های شماره ۱۶ تا ۲۱ را گاهی زیتونی مدیترانه‌ای می‌نامند.

سبزه، بژ، زیتونی و گندمی
رنگ‌ها


رنگ‌ها
دارای طیف گسترده‌ای هستند و از انجایی که نام آن به‌سختی در طیف قابل‌تشخیص هست آن‌ها را به‌صورت کدشناسایی می‌کنند.

◊ زیتونی (Olive): گونه‌ای رنگ سبز مایل به زرد است که معمولاً بر روی پوست زیتون‌ها دیده می‌شود. برای به دست آوردن رنگ زیتونی می‌بایست اندکی رنگ سیاه به رنگ زرد افزود

◊ رنگ بژ (Beige): قهوه‌ای مایل به زردی که مقداری هم خاکستری درون خود دارد و یا ماسه‌ای شناخته می‌شود. اسم رنگ بژ منشأ فرانسوی دارد و به معنای پشم طبیعی است که نه سفید بوده و نه رنگ‌شده است.

پایان پاسخ
پاسخ

در سال ۱۹۷۰ که به‌تدریج گرافیک رایانه‌ای پا گرفت. برای اینکه بتوانند رنگ‌های درک شده را نشان ‌بدهند سه ویژگی برای هر رنگ تعریف کردند. هر رنگ ترکیبی از سه نور قرمز، سبز و آبی تعریف کردند و بر اساس اینکه چه مقدار از این رنگ‌ها برای ساخت رنگ موردنظر نیاز سیستم RGB را تعریف کردند. در این سیستم به هر رنگ از ۰ تا ۲۵۵ نمره می‌دهند. این سیستم شاید برای ماشین قابل‌درک باشد ولی برای انسان مشکل هست. برای همین سیستم HSL و یا HSV را تعریف کردند که با سه خصیصه یعنی چه رنگی، چه مقدار از آن رنگ و با چه مقدار روشنایی مشخص می‌شد.

مفهوم HSL

سه ویژگی اصلی رنگ را این‌طور ببینید: چه رنگی (Hue)، چقدر رنگ (Saturation) و تار یا روشن (Lightness). به این سه ویژگی HSL می‌گویند و به‌صورت درصد نشان داده می‌شود.

سبکی:
سبکی صفر یعنی سیاه و سبکی ۱۰۰ یعنی سفید، یعنی دورنگ دیگر هم‌زمان کم یا زیاد می‌شود. مقدار رنگ اصلی ثابت هست.
در مورد مقدار (value) یا روشنایی (brightness):
در سبکی حداکثر، رنگ سفید می‌شود در سبکی حداقل، رنگ سیاه است. سبکی میزان خاکستری اضافه‌شده را نشان می‌دهد که در حداکثر سبکی کاملاً سفید می‌شود.

فام (Hue)

Hue یا ته رنگ یا فام مقدار شباهت یا تفاوتی است که یکرنگ نسبت به رنگ‌های اصلی (زرد، قرمز و آبی یا RGB) دارد. این چیزی هست که در دنیای واقعی به رنگ می‌شناسیم؛ یعنی فام دقیقاً اسم همان رنگ است که ما در صحبت‌ها استفاده می‌کنیم. رنگ‌های هم پرده (که Hue یکسانی دارند) با شدت روشنایی و اشباع از هم افتراق داده می‌شوند.

اشباع (Saturation)

اشباع به میزان خالص بودن رنگ مربوط می‌شود. شاید به‌نوعی به میزان غلظت رنگ هم بشود تعبیر کرد یعنی اینکه چقدر رنگ داشته باشیم. اضافه‌‌کردن رنگ‌های دیگر باعث کاهش خلوص رنگ می‌شود؛ مثلاً رنگ خالص آبی را در نظر بگیرید. با تغییر اشباع این رنگ می‌شود آبی دود‌گرفته‌ی شهر و یا آبی اسمانی کنار دریا را ساخت. در هردو مورد فام (Hue) یکی است ولی اشباع آن متفاوت است.

اشباع رنگ

مثال
رنگ خالص قرمز در سیستم RGB (۲۵۵.۰.۰) است. حداقل به دو شکل می‌شود اشباع یا خلوص رنگ را کاهش داد. یا اینکه خودرنگ قرمز را کم کنیم یا اینکه دورنگ سبز و آبی را به‌صورت یکنواخت افزایش بدهیم. در نوار بالا اشباع رنگ قرمز خالص با کاهش خلوص آن کاهش داده‌شده است؛ یعنی از (۲۵۵.۰.۰) به (۰.۰.۰) که سفید است رسیده است. در نوار پایین اشباع با اضافه کردن یکنواخت سبز و آبی کاهش داده سده است؛ یعنی از قرمز خالص (۲۵۵.۰.۰) به (۲۵۵.۲۵۵.۲۵۵) یعنی سیاه رسیده است.

سیستم CMYK

ساختن رنگ با نور با ساختن رنگ، با مواد رنگی تفاوت دارد. برای مثال وقتی سه نور قرمز، آبی و سبز را باهم مخلوط می‌کنید سفید می‌شود ولی اگر قوطی رنگ قرمز، آبی و سبز را مخلوط‌کنید رنگی خاکستری تا سیاه ایجاد می‌شود؛ یعنی برای چاپ کردن رنگی که در مونیتور کامپیوتر یا موبایل می‌بینید، قوانین کمی متفاوت است.

RGB و CMYK

رنگ‌های اصلی برای چاپ CMYK است؛ یعنی مواد رنگی که برای ساخت رنگ روی کاغذ استفاده می‌شود فیروزه‌ای (سایان)، ارغوانی (ماجنتا)، زرد و سیاه هست درحالی‌که در مونیتور یا موبایل ایجاد رنگ با نور بر اساس سه رنگ قرمز، سبز و آبی است.

پایان پاسخ
پاسخ

به این وضعیت پیگمانتاسیون بعد از التهاب می‌گویند. بعضی وقت‌ها بعد از التهاب پوست به هر دلیلی که باشد، بعد از خوب شدن لک تیره‌ای ایجاد می‌شود. علل خیلی زیادی برای این شرایط وجود دارد مثل لیزر، عفونت‌های پوستی، آکنه، پسوریازیس، لیکن پلان، اگزمای تماسی و حتی گزش حشرات. یکی از دلایلی که به کار جراح پلاستیک مربوط می‌شود همین برش‌های پوستی است.

پیگمانتاسیون بعد التهاب

علت ایجاد این لک‌ها افزایش رنگ‌دانه‌های پوست در پاسخ به التهاب است. گاهی این افزایش فقط در جلد رخ می‌دهد که به‌صورت قهوه‌ای تیره یا روشن ظاهر می‌شود. گاهی فرایند التهابی به لایه‌ی جلد آسیب جدی وارد می‌کند و باعث می‌شود رنگ‌دانه‌ها به لایه‌ی زیرین ریخته‌ شود. به این لایه دِرْم گفته می‌شود. در این موارد لک به‌صورت خاکستری-قهوه‌ای ظاهر می‌شود و درمان مشکل‌تری دارد.

پاسخ

رنگ پوست (Skin tone) در حقیقت رنگی است که شما در نواحی ضخیم پوست که در معرض نور آفتاب نبوده، می‌بینید. در صنعت مد موضوع دیگری هم به نام تناژ یا ته رنگ پوست (skin undertone) وجود دارد. کارگزاران این صنعت معتقدند ممکن رنگ پوست دو نفر در نگاه یکسان باشد ولی زمینه‌ی رنگی آن‌ها متفاوت باشد. در حقیقت می‌گویند که رنگ زمینه‌، مستقل از رنگ پوست است. تناژ پوست را به سه گروه گرم، سرد و خنثی تقسیم می‌کنند و ملاک انتخاب رنگ‌ مو و لباس و نوع زیورآلات قرار می‌دهند. ادعا می‌کنند تناژ پوست گرم با طلا هماهنگی دارد و تناژ پوست سرد با نقره هماهنگ است.

تعیین تناژ پوست در صنعت مد

اگر پوست، چشم‌ها و صورت شما بارنگ‌های سفید و مشکی زیباتر دیده می‌شود پوست تناژ سرد دارد؛ اما درصورتی‌که با کرم و قهوه‌ای زیباتر دیده می‌شود پوست گرم است. اگر با هر دو نوع رنگ مناسب است پوست شما خنثی است.

تناژ پوست

زیر نور کافی به رنگ رگ‌های انتهای ساعد نگاه کنید. اگر رگ‌های روی مچ دست، به نظر آبی می‌رسند، تناژ سرد است. اگر رگ‌ها به نظر سبز هستند تناژ گرم است. اگر نمی‌توانید تشخیص دهید که رنگ رگ‌های روی مچ شما آبی یا سبز است، تناژ پوست خنثی است.

در حقیقت ته رنگ زردِ پوست، روی رنگ آبی رگ باعث می‌شود رنگ رگ‌های شما سبز دیده شود.

از دیدگاه یک جراح پلاستیک مرد این موضوع برایم کمی غریب است. اول اینکه رنگ تعریف مشخصی دارد که با توضیحات تناژ سازگاری ندارد. دوم معتقدند این تناژ به رنگ زیرپوست و میزان آفتاب خوردن پوست مرتبط هست. نور خورشید باعث برنزه شدن می‌شود و این مرتبط با میزان رنگ‌دانه‌های پوست به نام ملانین است. رنگ‌دانه‌ای که زیرپوست وجود دارد و اتفاقاً زردرنگ‌ هم هست به رژیم غذایی و وراثت ارتباط دارد. رنگ پوست مجموع رنگ‌دانه‌های پوست و زیرپوست و میزان جذب نور در پوست و خون هست و موضوع ته رنگ یا undertone برای من قابل‌فهم نیست.

سیگار جراحی زیبایی, سیگار لیپوماتیک

سیگار در جراحی زیبایی

فهرست

در این نوشته در مورد مشکلات و خطرات مصرف سیگار در جراحی زیبایی خواهید دانست. انتظار است در پایان بدانید چرا مصرف سیگار برای جراح پلاستیک بسیار مهم است.

علت نگرانی از سیگار
تبعات کاهش خونرسانی پوست
جراحی بینی و سیگار
پیکرتراشی، زیبایی شکم و سیگار
سیگار و تزریق چربی
سیگار و لیفت سینه
◊ توصیه‌ی دکتر سیدهوتن علوی
◊سوالات

سیگار و جراحی زیبایی

نیکوتین باعث تنگ شدن رگ‌های خونرسان پوست می‌شود. تنگ شدن رگ باعث می‌شود اکسیژن و مواد غذایی کمتری به بافت برسد. در پوست این اثر با تأخیر و اختلال در ترمیم زخم همراه می‌شود. زخم‌ها دیرتر جوش می‌خورد. احتمال عفونت بیشتر می‌شود. علاوه بر‌ این، برش‌ها و مداخلاتی که در جراحی زیبایی انجام ‌می‌شود به‌خودی‌خود با کاهش جریان خون همراه هست. سیگار می‌تواند با تشدید این کاهش جریان خون باعث تحدید حیات پوست بشود. این بزرگ‌ترین خطر سیگار در جراحی زیبایی است.
از طرف دیگر عروق ریه، مغز و قلب همگی به دلیل سیگار آسیب‌دیده‌اند. آسیب این عروق می‌تواند روند بی‌هوشی را دچار اشکال کند. شما باید بدانید بی‌هوشی کارکرد بدن را مثل ورزش کردن به چالش می‌کشد. وقتی ارگان‌های اساسی به دلیل تنگی رگ‌ها شرایط ایده‌آل ندارند، می‌تواند بی‌هوشی را مخاطره‌آمیز کند.

مشکلات سیگار در جراحی زیبایی

دخانیات

مشکلات سیگار در جراحی زیبایی را باید از دو جنبه ببینید، یکی مربوط به روند بی‌هوشی است. این مورد در تمام اعمال جراحی، چه زیبایی و چه غیر زیبایی یکسان است. دیگری مربوط به ماهیت جراحی زیبایی است. این خطر تقریباً منحصر به جراحی پلاستیک است. این خطر تحدید حیات پوست به دلیل کاهش خونرسانی است.

نگرانی جراح پلاستیک از سیگار

نگرانی جراح پلاستیک به دلیل کاهش خونرسانی پوست است. نیکوتین سیگار باعث تنگ شدن رگ‌های پوست می‌شود. این اثر در مدت ۲ هفته تا حدود زیادی برطرف می‌شود. مجموع اثر دود سیگار در طولانی‌مدت باعث آسیب دائمی رگ‌ها می‌شود. این آسیب با کاهش خونرسانی می‌شود. هرچه مدت و مقدار مصرف سیگار یا قلیان بیشتر باشد این آسیب بیشتر است. هم دیواره‌ی عروق بزرگ و هم عروق بسیار ظریف آسیب می‌بیند.

ساختار خونرسانی پوست

ساختار خونرسانی پوست

زیر سطح پوست یک فرش یا شبکه‌ی بزرگ از رگ‌های ظریف وجود دارد. این عروق ظریف خونرسانی پوست را به عهده‌دارند. این شبکه‌ توسط پل‌های عروقی از عمق، خونرسانی‌می‌شود. این ساختار شبکه‌ی پوست این امکان را می‌دهد که تعدادی از این پل‌های خونرسان را قطع شود. فرش یا شبکه‌ی عروقی زیرپوست، رساندن خون به همه‌ی بخش‌های پوست را تضمین می‌کند؛ یعنی جراح پلاستیک با تکیه‌بر این فرش وسیع، مهندسی بافت را با ایمنی انجام می‌دهد. با برش‌ها یا قطع پل‌های عروقی شکل و فرم بافت‌ها را تغییر می‌دهد.

با لیفت یا لیپوساکشن، تعدادی از این پل‌های خونرسانی عمقی قطع می‌شود. به دلیل قطع این پل‌ها، جریان خون در فرش عروقی کاهش می‌یابد. در صورتِ سلامت شبکه‌ و سایر پل‌های عروقی، جریان خون کافی در این شبکه تضمین می‌شود؛ یعنی باوجود قطع شدن پل‌های عروقی، خون به‌اندازه‌ای که پوست و چربی‌ زیران زنده بمانند جریان خواهد داشت. به اتکای سلامت این شبکه است که لیفت یا کشیدن پوست یا لیپوساکشن در جراحی زیبایی انجام می‌شود.
زمانی که این شبکه بزرگ عروق ریز به دلیل سیگار آسیب می‌بیند، خونرسانی به تعداد پل‌های خونرسان وابستگی زیادی پیدا می‌کند. با قطع شدن پل‌های عروقی حین ساکشن و یا لیفت، خون کافی به همه‌ی پوست نمی‌رسد. این بزرگ‌ترین خطر سیگار در جراحی زیبایی است. برحسب اینکه چقدر این خونرسانی کاهش پیدا کند مشکلات متفاوتی ظاهر می‌شود.

تبعات کاهش خونرسانی پوست

برای درک تبعات کاهش خونرسانی پوست این شرایط را ابتدا برای قلب شرح می‌دهیم. پس از درک کلیات آن برای ماهیچه‌ی قلب توضیحات برای پوست داده می‌شود.

قلب

برای روشن شدن جواب بهتر است شرایط را در مورد قلب بحث کنیم. این شرایط شبیه سکته‌ی قلبی است. در این وضعیت به بخشی از ماهیچه‌ی قلب خون به‌اندازه‌ی کافی نرسیده است. کاهش خونرسانی به‌قدری شدید بوده که باعث مرگ بخشی از ماهیچه‌ی قلب شده است. به این وضعیت سکته‌ی قلبی یا انفارکتوس می‌گویند. در علم پزشکی به مرگ این سلول‌ها نکروز گفته می‌شود. این تمام داستان نیست. بخش‌های اطراف ناحیه‌ی دچار مرگ، خونرسانی کاهش پیداکرده ولی نه به‌اندازه‌ای که باعث مرگشان شده باشد. این ناحیه از ماهیچه که از خون کافی محروم شده، آسیب‌دیده ولی هنوز زنده است. درمان بیماری که سکته‌ی قلبی کرده است برای نجات این ناحیه‌ی آسیب‌دیده است. این ناحیه در بعضی مواقع به ماهیچه‌ی طبیعی تبدیل می‌شود ولی گاهی با صدمه‌ی دائمی بهبود می‌یابد. ماهیچه‌ی آسیب‌دیده هیچ‌گاه کارکرد طبیعی نخواهد داشت. برای درک تبعات کاهش خونرسانی پوست، تک‌تک این شرایط را در پوست باید ببینیم.

پوست

حالا فرض کنید بجای قلب، کاهش خونرسانی پوست اتفاق افتاده است. تبعات آن، به‌شدتِ کاهشِ خونرسانی بستگی دارد. وقتی کاهش خونرسانی خیلی شدید باشد سلول‌های پوست و چربی می‌میرند (نکروز پوستی یا سیاه شدن پوست). وقتی کاهش خونرسانی زیاد باشد ولی نه در حدی که سلول‌ها دچار مرگ بشوند، آسیب سلولی ایجاد می‌شود.
آسیب سلولی معمولاً بدون علامت خاصی بهبود می‌یابد. پوست عضوی است که به کم‌خونی مقاومت زیادی دارد. در مواردی این آسیب با تغییر رنگ پوست و تغییر کیفیت پوست همراه می‌شود.
کاهش شدید خونرسانی باعث از بین رفتن پوست و حتی چربی زیرین می‌شود. در این حالت بعد از عمل لیفت یا لیپو، ظاهر پوست تیره و شبیه سوختگی‌ می‌شود. به‌تدریج لایه‌‌ی سیاه شده دچار ریزش می‌شود و زخم ایجاد می‌شود. اگر سطح زخم کوچک باشد معمولاً خودبه‌خود از اطراف‌ترمیم می‌شود. البته آثار ترمیم باقی می‌ماند. ولی اگر سطح زخم زیاد باشد نیاز به اقدامات اضافه‌تری برای بهبود وجود دارد.

مشکلات ناشی از کاهش خونرسانی پوست

مشکلات ناشی از کاهش خونرسانی پوست

در صورت بروز عارضه به دلیل کاهش خونرسانی به پوست، سیاه شدن پوست (نکروز)، تغییر رنگ پوست و تغییر کیفیت پوست طیف مشکلاتی است که ممکن است بروز کند.

امکان برگشت جریان خون به پوست

سؤالی که در ذهن ایجاد می‌شود این است که چرا جریان خون را دوباره برقرار نمی‌کنیم. پاسخ در ماهیت جراحی پلاستیک است. هدف جراح پلاستیک، شکل دادن یا جابجا کردن پوست و چربی به دست می‌آید. چه این هدف زیباتر کردن باشد چه ترمیم. برای این هدف پوست برش داده و از لایه‌های عمقی جدا می‌شود. در مواردی هم چربی و لایه‌های عمقی خارج می‌شود. درهرصورت تعدادی از رگ‌های خونرسان به پوست قطع می‌شود. بعد از قطع شدن این عروق راه‌حلی برای برگرداندن جریان خون عملاً وجود نخواهد داشت.
اقدام کمکی البته وجود دارد. باز کردن بخیه، آزاد کردن گن یا پانسمان فشاری، استفاده از آسپرین و رقیق‌کننده‌های خون یا شل کننده‌های موضعی رگ اقداماتی‌ هستند که برای جلوگیری از پیشرفت ضایعه بکار می‌روند. ولی هیچ‌کدام جریان خون کاهش‌یافته به دلیل سیگار یا جراحی را افزایش نخواهند داد.

آیا اثر مضر سیگار با نوع عمل زیبایی ارتباط دارد؟

بله. به‌صورت استاندارد قطع مصرف سیگار برای ۲ هفته‌ قبل عمل تا ۴ هفته بعد عمل زیبایی به همه توصیه می‌شود. ولی حقیقت این است خطر سیگار با نوع عمل تفاوت قابل‌توجهی می‌کند. لیپوساکشن و انواع جراحی لیفت بیشترین خطر آسیب خونرسانی پوست رادارند. بخصوص اگر لیپوساکشن با ابدومینوپلاستی همراه باشد این خطر چندین برابر می‌شود. در مقابل، نوبت اول زیبایی بینی، جراحی چانه، تزریق چربی، زیبایی پلک‌ها، ساکشن غبغب، لیفت اندوسکوپیک پیشانی، لیفت شقیقه و پروتز سینه و صورت جراحی‌هایی هستند که کمتر از مصرف سیگار متأثر می‌شوند.

اثر شدید سیگار در جراحی زیبایی

مصرف سیگار احتمال عوارض در جراحی زیبایی را افزایش می‌دهد. در موارد روبرو، مصرف سیگار می‌تواند باعث آسیب‌های بسیار شدید و غیرقابل‌جبران بشود.

مدت مصرف سیگار

علاوه بر اینکه مصرف سیگار و نوع عمل زیبایی مهم است طول مدت مصرف سیگار هم اهمیت زیادی دارد. آگاه باشید که در مصرف طولانی‌مدت سیگار اثرات در تنگی رگ‌ها دائمی است. بر این اساس وقتی برای جراحی زیبایی یک فرد سیگاری که مثلاً ۱۵ سال سیگار کشیده، حتی اگر ۲ هفته قبل و ۴ هفته بعد عمل سیگار مصرف نکند باید ملاحظاتی را در نظر داشت.
به‌عنوان‌مثال زمانی که برای یک فرد سیگار اقدام به لیپو و ابدومینوپلاستی می‌کنیم سعی می‌کنیم لیپوساکشن را محدودتر و با حجم کمتر انجام دهیم. در لیفت صورت سعی می‌کنیم از برش‌های کوتاه‌تر و جراحی محدودتر برای لیفت استفاده کنیم.

جراحی بینی و سیگار

در افرادی که برای بار اول جراحی بینی انجام می‌دهند، اشکال و تأخیر در ترمیم زخم می‌تواند نتیجه‌ی نهایی را متأثر کند. احتمال دارد مشکلات تنفسی دوره‌ی نقاهت را هم بیشتر کند. در ترمیم بینی، یعنی افرادی که قبلاً جراحی بینی انجام داده‌اند، علاوه بر نتیجه‌ی نهایی، خونرسانی پوست هم می‌تواند مشکل‌ساز شود. به‌صورت معمول آسیب خونرسانی در بینی مشکل جبران‌ناپذیری می‌تواند به زیبایی وارد کند.
اکیداً توصیه می‌کنم سیگار ۲ هفته قبل و تا ۴ هفته بعد از عمل‌ترمیم بینی قطع شود. حتی توصیه می‌کنم در محیط‌هایی که دیگران دخانیات مصرف می‌کنند (سیگاری منفعل) هم حضور پیدا نکنید.

پیکرتراشی، زیبایی شکم و سیگار

سیگار بخصوص در لیپوساکشن شکم با یا بدون ابدومینوپلاستی نقش بسیار حساسی دارد. در صورت آگاهی جراح از مصرف سیگار در دو هفته‌ی قبل از عمل، می‌بایست عمل جراحی به تعویق انداخته شود. سیاه شدن پوست و تغییر رنگ مشکلاتی هستند که در صورت مصرف سیگار نگرانی جدی ایجاد می‌کنند.
اکیداً توصیه می‌کنم سیگار ۲ هفته قبل و تا ۴ هفته بعد از عمل قطع شود. حتی توصیه می‌کنم در محیط‌هایی که دیگران دخانیات مصرف می‌کنند هم حضور پیدا نکنید.

سیگار و تزریق چربی

تزریق چربی در حقیقت یک پیوند سلولی است. سلول‌های چربی از یک ناحیه برداشته شده و در ناحیه‌ی دیگری پیوند می‌شوند. یکی از دلایل مهم جذب چربی آسیبی است که حین برداشت و آماده‌سازی به سلول وارد می‌شود. سلول‌های زنده با روندی که شباهت زیادی به ترمیم دارد با محل گیرنده یکی می‌شود؛ بنابراین سیگار با اختلالی که درروندترمیم ایجاد می‌کند به‌صورت معنی‌داری امکان گرفتن سلول را در محل گیرنده کم می‌کند.
منطقی است برای بهره‌مند شدن حداکثری از تزریق چربی سیگار ۲ هفته قبل و تا ۴ هفته بعد از تزریق قطع شود.

سیگار و لیفت سینه

سیگار بخصوص در عوارض زخم لیفت سینه و حیات هاله‌ی پستان نقش کلیدی دارد. در حالت طبیعی هر چه مقدار لیفت سینه بیشتر باشد خونرسانی هاله‌ی سینه کمتر می‌شود. در حدی که درصورتی‌که نیاز به بیش از ۳۸ سانتی‌متر لیفت باشد احتمال سیاه شدن هاله‌ی پستان باید به بیمار گوشزد شود. با این توضیح خطر جدی سیگار برای لیفت سینه کاملاً واضح است. عوارض زخم سینه معمولاً سیر خوبی دارد و با جوشگاه قابل قبولی بهبود می‌یابد. ولی سیاه شدن هاله‌ی پستان آسیب جدی به روان و زیبایی مراجعه‌کننده وارد می‌کند.
اکیداً توصیه می‌کنم سیگار ۲ هفته قبل و تا ۴ هفته بعد از عمل لیفت سینه با برش عمودی قطع شود. حتی توصیه می‌کنم در محیط‌هایی که دیگران دخانیات مصرف می‌کنند هم حضور پیدا نکنید.

مشکلات ریوی و سیگاری

کاهش حجم ریه: سیگار در طی سال‌ها باعث از دست رفتن بخش‌های ریه برای اکسیژن‌رسانی می‌شود. معمولاً وقتی حجم قابل‌توجهی ازدست‌رفته باشد فرد از اسپری استفاده می‌کنند. این مشکل برای بی‌هوشی عمومی حین عمل خطرساز می‌تواند باشد.
مشکل خروج خلط: سیگار باعث اشکال در تخلیه خلط می‌شود. درصورتی‌که خلط مؤثر خارج نشود زمینه را برای عفونت ریوی مساعد می‌کند. جراحی اطراف قفسه سینه مثل ماموپلاستی، ژنیکوماستی، ساکشن بغل و پشت قفسه‌ی سینه باعث درد حین تنفس، بخصوص حین سرفه کردن می‌شود درنتیجه فرد سیگاری درخطر عفونت ریه قرار می‌گیرد. قطع مصرف سیگار در یک یا دو روز قبل عمل وضعیت را با غلیظ کردن ترشحات بدتر می‌کند. سیگار باید حداقل ۲ هفته قبل قطع‌شده باشد.

آیا نیکوتین را می‌توان جایگزین سیگار کرد؟

خیر. به شما گفته‌شده برای جراحی سیگار را قطع کنید. ممکن است فکر کنید به‌جای آن از پچ‌های یا آدامس‌های نیکوتینی یا حتی از سیگار‌های الکترونیک استفاده کنید. این جایگزین‌ها، با شمایل جدید سعی می‌کنند ذهن شمارا از مضرات سیگار دور کنند. اشتباه نکنید. همه‌ی این جایگزین‌ها نیکوتین دارند. نیکوتین عامل اصلی مشکلات در جراحی پلاستیک است. پچ‌های یا آدامس‌های نیکوتینی، سیگار الکترونیک، قلیان و تنباکوی جویدنی همه خطرات مشابهی برای جراحی زیبایی دارند.

تأثیر سیگار در ظاهر پوست

سیگار باعث پیری زودرس پوست می‌شود. عمده‌ی اثر در تخریب کلاژن پوست و کاهش خونرسانی پوست است. این اثرات حتی تا سال‌ها بعد ترک سیگار باقی می‌ماند. جایگزین کردن سیگار با آدامس یا پچ نیکوتین، پیری پوست را با تأخیر می‌اندازد ولی کاهش خونرسانی اتفاق می‌افتد.

چین‌وچروک‌های پوست سریع‌تر و عمیق‌تر ظاهر می‌شود. چین‌های عمیق اطراف دهان، خطوط پنجه کلاغی عمیق و خطوط عمودی گوش در افراد سیگاری زیاد دیده ‌می‌شود. پوست شفافیت خود را از دست می‌دهد و ته رنگ خاکستری یا زرد پیدا می‌کند. عروق عنکبوتی در سطح پوست زیاد می‌شود. پف چشم و افتادگی در خط فک از دیگر آثار پوستی مصرف سیگار است.

تأثیر سیگار در ظاهر پوست

سیگار در زیبایی صورت

سیگار باعث تخریب کلاژن می‌شود. کلاژن عنصر کلیدی در زیبایی و کیفیت پوست است. کلاژن بازسازی‌شده بعد تخریب، هرگز ساختار اولیه را پیدا نمی‌کند.

سیگار با تسریع افتادگی پوست و چین‌وچروک باعث پیری زودرس می‌شود. پوست فرد سیگاری کدر با ته رنگ خاکستری است. غیر از پوست، مو هم از مضرات سیگار در امان نمی‌ماند

توصیه‌های دکتر سیدهوتن علوی – فوق تخصص جراحی پلاستیک و زیبایی

◊◊ اگر نمی‌توانید ۱ هفته سیگار نکشید قید جراحی لیفت یا لیپوساکشن را بزنید.
◊◊ سیگار را ۲ هفته قبل عمل تا ۴ هفته بعد عمل قطع کنید. اگر باوجود سیگار اقدام به ترمیم بینی، لیفت باز پیشانی، لیفت صورت، پیکرتراشی یا لیپوساکشن، جراحی سینه یا جراحی شکم، لیفت بازو یا ران کردید انتظار عارضه را داشته باشید.
◊◊ هر نوع نیکوتینی معادل سیگار است. خودتان را گول نزنید. آدامس یا پچ نیکوتینی و قلیان همان اثر را دارد، آن را قطع کنید. حتی اگر هم‌اتاقی شما سیگاری است از او دور شوید.
◊◊ سیگار بعید است باعث عوارض خونرسانی پوست در نوبت اول زیبایی بینی، زیبایی پلک‌ها، ساکشن غبغب، لیفت اندوسکوپیک پیشانی و لیفت شقیقه بشود. مشکلات موضعی زخم البته اگر سیگار مصرف می‌کنید را باید بپذیرید. ولی با سایر عمل‌ها شوخی نکنید.
◊◊ شاید جراحی کیسه‌ی صفرا انجام داده‌اید و هم قبل عمل و شب بعد عمل سیگارتان را دود کرده باشید و مشکلی هم پیش نیامده باشد. جراحی زیبایی، لیفت یا لیپوساکش داستان متفاوتی است. جدی بگیرید.
◊◊ اگر در مدت قبل عمل سیگار کشیده‌اید با پزشکتان صادق باشید. تأخیر در زمان عمل خیلی بهتر از عارضه‌ی غیرقابل‌جبران است.

سوالات شما

پاسخ

سیاه شدن پوست در حقیقت مرگ سلول است. مراجعه‌کنندگان آن را به سوختگی می‌شناسند. وقتی خونرسانی پوست به حدی کم شود که سلول نتواند حیات خود را حفظ کند نکروز اتفاق می‌افتد. در جریان جراحی زیبایی این نکروز به‌صورت سیاه شدن پوست ظاهر می‌شود. اطراف ناحیه‌ی سیاه شده معمولاً قرمز و ملتهب است. ممکن است تاول‌های تیره‌رنگی روی این ناحیه یا اطراف آن ظاهر بشود. ناحیه سیاه یا تیره شده اوایل ممکن است شبیه خونمردگی باشد.

پایان پاسخ
پاسخ

ناحیه‌ی سیاه یا کبود ‌شده همراه با یک حاشیه‌ را باید در یک قاب ببینید. ناحیه‌ی سیاه شده ناحیه‌ای است که دچار مرگ سلولی شده است. این ناحیه‌ معمولاً با یک ناحیه‌ی آسیب‌دیده محصورشده است.
ناحیه‌ی سیاه شده چه عمقی دارد؟ جواب این سؤال خیلی کلیدی است. معمولاً راهی به‌جز انتظار برای پاسخ به این سؤال وجود ندارد. این ناحیه‌ی سیاه شده دچار ریزش می‌شود و بعد آن می‌شود عمق را تشخیص داد. این ناحیه می‌تواند خیلی سطحی باشد و باکمی تغییر رنگ یا تغییر کیفیت پوست بهبود بیابد. می‌تواند عمقی باشد و با تغییر رنگ جوشگاه و ناصافی بهبود بیابد. گاهی گستره‌ی آسیب زیاد است و حتی نیاز به عمل جراحی برای ترمیم ناحیه‌ی آسیب‌دیده باشد.
ناحیه‌ی اطراف اکثراً بهبود کامل پیدا می‌کند و ممکن است تنها تغییر رنگ مختصری به وجود بیاید.

پایان پاسخ
پاسخ

بله. برای جراحی نوبت اول زیبایی بینی، جراحی چانه، تزریق چربی، زیبایی پلک‌ها، ساکشن غبغب، لیفت اندوسکوپیک پیشانی، لیفت شقیقه و پروتز سینه و صورت شخصاً خیلی نگرانی از مصرف سیگار ندارم. جریان خون سرو گردن زیاد است و مشکلی در این زمینه نخواهد بود. حقیقت این است که ارزیابی اثر سیگار روی ظاهر زخم بسیار مشکل است. آنچه قابل ارزیابی است مشکلات ناشی از خونرسانی پوست و مخاطرات بی‌هوشی است. این دو موضوع در محدوده‌ی نگرانی من قرار دارد. تفاوت درروندترمیم غیر از سیگار به عوامل زیادی مربوط است. به همین دلیل با دقت قابل ارزیابی نیست. آنچه به لحاظ علمی واضح است، اثر سوء سیگار بر روندترمیم است. ولی اینکه این اثر سوء به چه نوع نتیجه‌ای درظاهر ختم می‌شود برای من شفاف نیست.

پایان پاسخ
پاسخ

خیر. در ماری‌جوانا ماده‌ی نیکوتین وجود ندارد. نیکوتین باعث تنگ شدن عروق پوست و قلب می‌شود و اثرات منفی را به بار می‌آورد. این ماده در انواع جایگزین‌های سیگار مثل قلیان، سیگار الکترونیک، تنباکوی جویدنی و پچ‌های ترک سیگار وجود دارد ولی در ماری‌جوانا وجود ندارد. مصرف ماری‌جوانا می‌تواند باعث اختلال در عملکرد ریوی مثل سیگار بشود. همچنین می‌تواند با داروهای بی‌هوشی تداخل عملکرد داشته باشد ولی خطر مشکل خونرسانی برای پوست را ندارد.

پایان پاسخ
پاسخ

احتمالاً خیر. در تنباکو مواد شیمیایی متنوعی وجود دارد. مهم‌ترین آن‌ها نیکوتین (nicotine) و تار (tar) است. تار ماده‌ی سرطان‌زای اصلی سیگار است. نیکوتین عامل مستقیم سرطان نیست ولی اثرات آن برای ایجاد سرطان می‌تواند کمک‌کننده باشد.
عمده‌ی اثرات سیگار از طریق نیکوتین اعمال می‌شود. این ماده باعث تحریک سیستم عصبی خودکار می‌شود و در مغز دوپامین آزاد می‌کند. تحریک سیستم عصبی خودکار (پاراسمپاتیک) باعث تنگ شدن عروق پوست و قلب و گشادشدن عروق ماهیچه‌ها می‌شود. عامل وابستگی و اعتیاد به سیگار همین نیکوتین است.

پایان پاسخ
پاسخ

تنباکو دارای بیشترین مقدار نیکوتین است. مقدار کمی در سیب‌زمینی، فلفل سبز و گوجه‌فرنگی وجود دارد. در سیگار‌های الکترونیکی، چسب‌های ترک اعتیاد به سیگار و آدامس‌های خاص به مقدار زیاد وجود دارد.

پایان پاسخ
شاخص توده بدنی

شاخص توده بدنی

فهرست

در این نوشته معنی و نحوه‌ی محاسبه شاخص توده بدنی را خواهید دانست. انتظار است در پایان بدانید در چه شاخصی برای جراحی زیبایی می‌توانید اقدام کنید.
محاسبه شاخص توده‌ی بدنی
تفسیر شاخص توده‌ی بدنی
عوارض چاقی
نقش لیپو در بهبود شاخص توده بدنی
اهمیت شاخص توده بدن برای عمل زیبایی
◊ توصیه‌ی دکتر سیدهوتن علوی
◊سوالات

تیتر اول – ۱۰

شاخص توده بدنی چیست؟

شاخص توده بدنی (BMI) عددی است که بر اساس قد و وزن محاسبه می‌شود. این شاخص با وضعیت سلامت شما ارتباط مستقیم دارد. استخوان، عضلات و چربی عمده‌ی توده‌ بدن را می‌سازند. شاخص توده بدنی ارتباط مستقیم با وضعیت تغذیه، میزان تحرک و وراثت دارد. تغذیه و تَحرک ارتباط تنگاتنگ با سلامتی دارد. سوءتغذیه با تحلیل عضلانی باعث لاغری و کاهش شاخص می‌شود. کاهش تحرک یا تغذیه‌ی پرکالری باعث چاقی و افزایش شاخص می‌شود.

تیتر اول – ۲۰

شاخص توده بدنی را چطور محاسبه کنیم؟

برای محاسبه این شاخص، وزن به کیلوگرم بر مجذور قد به متر تقسیم می‌شود. توجه کنید قد باید به متر باشد؛ یعنی اگر قد شما ۱۷۳ سانتیمتر است، عددی که وزن به آن تقسیم می‌شود، ۱.۷۳ خواهد بود. ابتدا وزن به کیلوگرم را بر عدد قد به متر تقسیم می‌کنیم. سپس، عدد حاصل را مجدد به قد به متر تقسیم می‌کنیم.

محاسبه شاخص توده بدن

فردی را با قد ۱۷۳ سانتی‌متر و وزن ۷۳ کیلوگرم در نظر بگیرید. قد ابن فرد ۱.۷۳ متر است. حال ۷۳ را بر ۱.۷۳ تقسیم کنید. عدد حاصل، ۴۲.۱۹ می‌شود. مجدد این عدد را بر ۱.۷۳ تقسیم کنید. عدد حاصل، ۲۴.۴۱، شاخص توده‌‌ی بدنی این فرد می‌شود.

تیتر اول – ۳۰

معنی عددِ شاخص توده بدنی چیست؟

این عدد یک محدوده‌ی طبیعی دارد. کمتر یا بیشتر آن غیرطبیعی و برحسب شدت متفاوت است. اعدادی که در اینجا ذکر می‌شود برای افراد بالای ۲۰ سال است. برای افراد سالمند و کودکان می‌بایست از جداول مخصوص استفاده کنیم.

شاخص پایین‌تر از طبیعی

وقتی عدد زیر ۱۸.۵ است، یعنی دچار کمبود وزن هستید. سوءتغذیه یا وراثت می‌تواند عامل باشد. یکی از معانی مهم شاخص پایین دریافت ناکافی پروتئین و کالری است. در این شرایط عضلات تحلیل می‌رود و سیستم ایمنی ضعیف می‌شود.

شاخص بیشتر‌ از طبیعی

زمانی که عدد بیشتر از ۳۰ باشد یعنی چاق هستید. در افراد ورزش‌کار به دلیل افزایش حجم عضلات شاخص ممکن است بالاتر از ۳۰ باشد. ولی در حال عادی بالا رفتن شاخص به معنی افزایش غیرطبیعی بافت چربی است. در این شرایط فرد در معرض تنگ شدن رگ‌ها (تصلب شرایین)، فشارخون و دیابت قرار می‌گیرد.

معنی و تفسیر شاخص توده بدنی

این تفسیر فقط برای افراد غیر سالمند بیش از ۲۰ سال قابل‌استفاده است. برای افراد زیر ۲۰ سال باید از جدول‌های خاصی استفاده کنید که در تارنمای سازمان بهداشت جهانی و مرکز کنترل بیماری‌های امریکا در دسترس هستند.

تیتر اول – 40

عوارض شاخص توده بدنی بالا

افرادی که شاخص توده بدن ۲۵ یا بیشتر دارند با خطرات چاقی برای سلامت، روبرو هستند. هر چه میزان شاخص بیشتر باشد این خطرات بیشتر می‌شود. به‌عنوان‌مثال چاقی مفرط به‌طور متوسط تا ۱۰ سال از عمر یک فرد کم می‌کند.
خطرات ناشی از شاخص توده بدنی بالا شامل بیماری‌های قلبی، پُرفشاری خون، دیابت، سكته مغزی، بیماری كیسه صفرا، آرتروز، آپنه خواب، بیماری‌های تنفسی، سرطان‌های رحم، سینه، پروستات و سرطان روده بزرگ می‌باشد.

عوارض چاقی

خطرات همراه با شاخص توده بدنی بیشتر از ۲۵

◊ بیماری عروق قلب
◊ سکته‌ی قلبی یا مغزی
◊ فشارخون
◊ دیابت
◊ چربی خون
◊ سنگ کیسه صفرا
◊ آرتروز
◊ سرطان

تیتر اول – 50

نقش لیپو در بهبود شاخص توده بدنی

عده‌ای این انواع جراحی‌ها را، به جراحی لاغری می‌شناسند. باید بدانید جراحی زیبایی راهی برای کاهش وزن نیست. میزان کاهش وزن در این دست جراحی‌ها کم و در حدود ۴ تا ۶ کیلوگرم است.
 در افرادی که شاخص توده‌ بدن زیر ۳۴ است، جراحی زیبایی شکم و یا سینه، لیپوساکشن و پیکرتراشی می‌تواند به بهبود ظاهر کمک کند. بهترین کاندید، فردی است که شاخص توده‌ بدنی کمتر از ۳۲ دارد. نقش جراحی زیبایی در کنترل چاقی غیرمستقیم است. به این معنی که حفظ ظاهر زیباتر شده، انگیزه‌ای بیشتری برای حفظ رژیم غذایی می‌شود. کم شدن افتادگی شکم و یا سینه، شرایط بهتری برای ورزش فراهم می‌کند.
جراحی پلاستیک و زیبایی نقشِ مستقیمی در اصلاح شاخص توده بدنی ندارد. جملاتی مثل بهترین روش کاهش وزن با لیپوماتیک، لاغری مدرن با لیپوماتیک و وزن مناسب با لیپوماتیک همگی جنبه‌ی تبلیغاتی دارند. لیپوماتیک، لیپوساکش، جراحی زیبایی شکم، کرایولیپولیز، اسکالپشور و سایر روش‌های مشابه، همگی برای بهبود ظاهر و کاهش سایر هستند.

تیتر اول – 60

روش‌های لاغر شدن بر اساس شاخص توده بدن

چاقی یک بیماری متابولیک است. تأکید می‌کنم چاقی یک بیماری است. عامل اصلی این بیماری شیوه‌ی زندگی است. ارث تنها در ۳۵٪ موارد نقش دارد. ورزش نکردن و پرخوری نقش کلیدی دارند. تنها راه درمان، اصلاح شیوه‌ی زندگی (ورزش و رژیم غذایی) و جراحی چاقی یا باریاتریک است. در مواردی از درمان دارویی هم استفاده می‌شود.

جراحی چاقی یا باریاتریک

جراحی باریاتریک

جراحی چاقی یا جراحی باریاتریک به گروهی از جراحی گفته می‌شود که روی معده و روده انجام می‌شود. در این روش‌ها باکم کردن حجم معده و یا میزان جذب مواد غذایی، کاهش وزن رخ می‌دهد.

برای تمام افراد با شاخص بیشتر از ۲۵ اصلاح شیوه‌ی زندگی باید انجام شود؛ یعنی ورزش کنید و پرخوری نکنید. برای شاخص بالای ۴۰، جراحی چاقی یا باریاتریک توصیه ‌می‌شود. جراحی باریاتریک برای شاخص بالای ۳۵ درصورتی‌که همراه با عارضه‌ی چاقی، مثل دیابت، توصیه می‌شود. در افراد با شاخص توده‌ی بدن زیر ۳۴ جراحی زیبایی، مثل لیپوماتیک، جراحی زیبایی شکم و سینه قابل انجام است ولی باعث کاهش وزن نمی‌شود. به‌صورت کلی روش‌های جراحی پلاستیک و زیبایی راه‌حل کاهش وزن نیست.

راهنمای کلی برای کاهش وزن

خلاصه راه‌کار درمان چاقی

اصلاح شیوه‌ی زندگی: رژیم غذایی و برنامه ورزشی منظم، خواب کافی و کنترل استرس
شرایط خاص: وجود بیماری مرتبط با چاقی مثل دیابت

تیتر اول – 70

علت شیوع جراحی پلاستیک در افراد چاق

افراد اغلب تمایلی به ورزش و رژیم غذایی ندارد و روش‌های راحت‌تر و سریع‌تر را ترجیح می‌دهند. گذشته‌ از این، کاهش وزن همیشه باعث ایجاد ظاهر مطلوب نمی‌شود. به دو دلیل:
اول اینکه چاق یا لاغری بودن، در اندازه شکم، باسن و ران دیده می‌شود. به عبارت ساده اگر سایز شکم و باسن مناسب باشد، حتی فردی با شاخص توده بدنی بالا، چاق دیده نمی‌شود؛ بنابراین کاهش سایز شکم و باریک کردن کمر با لیپو باعث می‌شود فرد لاغرتر دیده شود.

چاقی سیب شکل و گلابی شکل

چاقی سیب و گلابی‌شکل

هر دو نفر شاخص توده بدنی بالا و یکسانی دارند ولی چاقی فرد سمت چپ به‌وضوح دیده می‌شود. جراحی زیبایی با تبدیل چاقی سیب شکل به گلابی‌شکل ظاهر لاغرتری برای شما می‌سازد.

دوم اینکه کاهش بافت چربی در همه جای بدن به‌صورت یکنواخت اتفاق نمی‌افتد. بعضی از چربی‌ها به لحاظ متابولیک فعالیت کمی‌ دارند درنتیجه در شرایط ورزش و یا رژیم غذایی کمتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند. به عبارتی این چربی‌ها به رژیم و ورزش مقاوم هستند. اغلب، چربی ناحیه‌ی شکم و پهلو، به رژیم غذایی مقاومت بیشتری دارند. درنتیجه فرد باوجود کاهش وزن، ممکن است تغییر سایز محسوسی در قسمت شکم، کمر و باسن نداشته باشد. درحالی‌که به دلیل از دست دادن چربی صورت ظاهری پیرتر پیدا کند. در عوض، باوجود کاهش وزن جزئی، تخلیه چربی‌های موضعی شکم و پهلو با جراحی زیبایی، تغییر سایز محسوسی ایجاد می‌کند.
این دو دلیل در کنار سخت بودن راه‌حل اصولی، یعنی ورزش و رژیم، علت اصلی شیوع روش‌های زیبایی برای کاهش وزن هستند.

تیتر اول – 80

اهمیت شاخص توده بدن برای عمل زیبایی

شاخص توده بدنی هم با نتیجه‌ی نهایی عمل زیبایی و هم عوارض احتمالی ارتباط مستقیم دارد.
شاخص توده‌ بدن بالای ۴۰ برای هر نوع جراحی زیبایی با بی‌هوشی منع دارد. شاخص توده‌ی بدنی بالای ۳۵، برای جراحی زیبایی با بی‌هوشی عمومی مناسب نیست. بهتر است جراحی زیبایی تا کاهش شاخص توده‌ی بدنی به تأخیر انداخته شود. آمبولی و عفونت زخم مهم‌ترین عوارضی هستند که در افراد چاق نگران آن هستیم.
نتیجه‌ی عمل جراحی زیبایی سینه، شکم و یا پیکرتراشی با شاخص توده‌ی بدنی ارتباط مستقیم دارد. هرچقدر شاخص هنگام اقدام به جراحی پایین‌تر باشد انتظار نتیجه‌ی بهتری می‌رود. بعلاوه در صورت کاهش وزن بعد از عمل جراحی زیبایی، نتیجه‌‌ی عمل کمرنگ‌تر خواهد شد. به این معنی که افتادگی در شکم یا سینه در صورت کاهش وزن زیاد بعد عمل زیبایی باعث از بین رفتن نتیجه خواهد شد.

توصیه‌های دکتر سیدهوتن علوی – فوق تخصص جراحی پلاستیک و زیبایی

◊◊ شاخص توده بدنی درنتیجه‌ی عمل، عوارض بعد عمل و هم سیر بی‌هوشی کاملاً مؤثر است. آن را جدی بگیرید.
◊◊ هرچه شاخص کمتر باشد نتیجه‌ی عمل پیکرتراشی یا زیبایی سینه شما بهتر می‌شود.
◊◊ برای اقدام به جراحی زیبایی سینه یا شکم، شاخص توده‌ بدنی زیر ۳۲ را پیشنهاد می‌کنم. برای این موارد مراجعه‌کننده با شاخص بالای ۳۴ را نمی‌پذیرم.
◊◊ جراحی زیبایی یا لیپوماتیک برای شاخص توده‌ بدن بالای ۴۰ ممنوع است. خودتان را به کشتن ندهید.
◊◊ جراحی زیبایی نقش مستقیمی برای کنترل وزن شما ندارد.

سوالات شما

اگر شاخص توده‌ بدن یک جامعه را در نظر بگیرید معمولاً ۱۰٪ جامعه شاخصِ غیرطبیعی دارند. مقدار عددی که ۵٪ افراد جامعه، شاخصی کمتر از آن دارند را صدک پنجم می‌گویند. مقدار عددی که ۵٪ افراد جامعه، شاخصی بیشتر از آن دارند را صدک نود و پنجم می‌گویند. جدول‌هایی برای هر جامعه تهیه شده که مقدار عددی شاخص توده بدن برای صدک‌های مختلف مشخص‌شده است. در تارنمای سازمان بهداشت جهانی یا مرکز کنترل بیماری‌های امریکا جدول‌ها قابل‌دسترسی هستند.

تفسیر شاخص توده بدن کودکان

صدک‌ها

 

در اکثر موارد صدک ۹۵ و صدک ۵ مبنای تفسیر شاخص است. در بعضی کشورها صدک ۹۷ و صدک ۳ مبنا قرارگرفته است. در جداول صدک سازمان بهداشت جهانی صدک ۹۷ و ۳ مبنا قرار دارد؛ یعنی شاخص کمتر از صدک سوم کمبود وزن و شاخص بیش از صدک نودوهفت چاق محسوب می‌شود.

شاخص توده بدنی پسرها زیر ۱۷ سال

مثال

پسربچه‌ی ۱۱ ساله‌ای را با شاخص توده بدن ۲۵ در نظر بگیرد. جدول مربوط شاخص در پسر‌ها بر اساس سن را نگاه کنید. محور افقی مربوط به سن است. محور عمودی شاخص را نشان می‌دهد. نمودار برای هر صدک نشان داده‌شده است. در این نمودار صدک ۹۶ و صدک حدود ۵ به ترتیب بارنگ قرمز و سبز مشخص‌شده است. خط قرمز برای سن ۱۱ سال رسم شده است. با مراجعه به جدول مربوط می‌بینیم که مقدار شاخص برای عدد صدک ۹۵ در حدود ۲۴ و برای صدک ۵ حدود ۱۴.۸ است. چون مقدار عددی شاخص در این کودک از صدک ۹۵ بیشتر است تفسیر ما این است که پسر دچار چاقی است.

برای بررسی وضعیت شاخص‌های مرتبط با وزن، چربی و توده عضلانی دستگاه‌هایی وجود دارد که با مراجعه به کلینیک تغذیه در دسترس شما قرار می‌گیرید. درصورتی‌که به زبان انگلیسی آشنایی دارید می‌تواند از صفحات هوشمند زیر استفاده کنید.

BMI For Adults Widget

در این بخش ابتدا باید سیستم متریک (Metric) را انتخاب کنید. سپس قد خود را به متر و وزن خود را به کیلوگرم وارد کنید. سپس دکمه محاسبه (Calculate) را بزنید. مقدار شاخص و تفسیر آن را برای شما گزارش خواهد کرد. منبع این صفحه را می‌توانید ببینید.

از این بخش می‌توانید برای محاسبه شاخص اطفال و نوجوانان استفاده کنید. ابتدا سیستم متریک (Metric) را انتخاب کنید. در بخش بعدی یا می‌توانید تاریخ تولد میلادی را وارد کنید یا سن کودک را به سال و ماه وارد کنید. سپس جنس کودک، وزن و قد او را وارد کنید. سپس دکمه محاسبه (Calculate) را بزنید. منبع این صفحه را می‌توانید ببینید.

برای چهار گروه شاخص توده‌ی بدنی دقت کافی ندارد:
◊ شاخص و تفسیر آن برای سن 2 سال مناسب است. برای کودکان زیر ۲ سال کاربرد ندارد.
◊ در افراد ورزشکار، بخصوص ورزشکار حرفه‌ای، حجم عضلات بیشتر است و میزان چربی بدن بسیار کم است. شاخص در این افراد اغلب بالاتر از حد سلامت است و تفسیر آن دقت کافی ندارد.
◊ استفاده از این شاخص برای سالمندان محدودیت‌هایی وجود دارد زیرا اضافه‌وزن این افراد را ممکن است کمتر از حد واقعی نشان دهد.
◊ شاخص برای زنان باردار کاربردی نیست.

پایان پاسخ

در چاقی سیب، شکل چربی داخل شکم که به چربی احشایی هم شناخته می‌شود افزایش بیشتری پیداکرده است و نسبت دور کمر به دور باسن بیشتر از یک می‌شود. این چربی داخل شکم و اطراف روده‌ها است. در چاقی گلابی‌شکل تجمع چربی بیشتر در باسن و ران رخ می‌دهد. وقتی شاخص توده‌ بدن چاقی را نشان داد با کمک اندازه‌ی دور کمر یا نسبت دور کمر به دور باسن می‌توانیم چاقی شکمی یا سیب شکل را تشخیص بدهیم. نسبت دور کمر به دور باسن، برای مردان باید زیر ۹/۰ و برای خانم‌ها زیر ۸۵/۰ باشد. نسبت بالای ۱ قطعاً غیرطبیعی است. اندازه‌ی دور كمر در مردها از ۱۰۲ سانتی‌متر به بالا و در زن‌‌ها از ۸۸ به بالا غیرطبیعی محسوب می‌شود. چاقی سیب شکل با عوارض چاقی در ارتباط است. چاقی شکمی (چاقی سیب شکل) خطرات قلبی عروقی بیشتری نسبت به چاقی باسن و ران (چاقی گلابی‌شکل) دارد؛ بنابراین بهتر است گلابی‌شکل باشید. یک چاق سیب شکل نمی‌تواند خود را به چاق گلابی‌شکل تبدیل کند. بااین‌حال می‌تواند به یک سیب شکل سالم‌تر تبدیل شود.

پایان پاسخ

شاخص توده بدنی شاخص پذیرفته‌شده‌ی بین‌المللی برای چاقی است. علاوه بر این شاخص، از اندازه دور كمر، نسبت دور کمر به دور باسن و اندازه دور مچ به‌عنوان شاخص استفاده می‌شود. دور کمر و نسبت دور کمر به دور باسن (WHR) یک شاخص چاقی شکمی است. این دو در افراد با شاخص توده بدن بیش از ۳۵ و یا قد کمتر از ۱۵۲ کاربردی ندارند. شاخص دور مچ بیشتر در کودکان استفاده می‌شود.

پایان پاسخ
پایان پاسخ
توضیحات دکترعلوی

وزن مناسب جراحی زیبایی

تیتر اول – ۱۰

وزن مناسب جراحی زیبایی

یکی از مسایل مهم در جراحی زیبایی شکم یا جراحی زیبایی سینه، شاخص توده‌ بدنی است. شاخص توده بدنی علاوه براینکه نتیجه‌ی نهایی عمل را متاثر می‌کند در عوارض و سیر بی‌هوشی هم اثرگذار است. شاخص توده‌ بدنی از تقسیم وزن به مجذور قد به متر بدست می‌آید. به عنوان مثال وزن ۸۵ کیلوگرم و قد ۱۷۵ سانتی‌متر را درنظر بگیرید. اول قد باید به متر باشد یعنی ۱.۷۵. وزن را بر ۱.۷۵ تقسیم می‌کنیم که جواب ۴۸.۵ می‌شود. مجدد ۴۸.۵ را بر ۱.۷۵ تقسیم می‌کنیم. جواب حاصله ۲۷.۷ می‌شود که شاخص توده بدنی است.

تیتر اول – ۲۰

معنی شاخص توده بدنی

وقتی شاخص توده بدنی بین ۱۸.۵ تا ۲۵ است یعنی وزن درشرایط ایده‌آل قرار دارد. وقتی عدد از ۳۰ فراتر می‌رود یعنی فرد دچار چاقی است. وقتی عدد از ۴۰ بیشتر می‌شود یعنی فرد مبتلا به چاقی مفرط است.

تیتر اول – ۳۰

وزن مناسب برای جراحی زیبایی چقدر است؟

وزن ایده‌آل برای جراحی زیبایی وزنی است که هیچ درجه‌ای از چاقی وجود نداشته باشد؛ یعنی زمانیکه شاخص توده بدنی زیر ۳۰ باشد بهترین وزن برای اقدام به جراحی زیبایی است. ولی اکثر مراجعه‌کنندگان شاخص بیشتری از ۳۰ دارند. انجام جراحی زیبایی برای افرادی که شاخص توده بدنی بیش از ۴۰ دارند ممنوع است.

تیتر اول – 40

توضیحات دکتر علوی

اهمیت وزن مناسب برای جراحی زیبایی و تعیین وزن مناسب براساس شاخص توده بدنی

توصیه‌های دکتر سیدهوتن علوی – فوق تخصص جراحی پلاستیک و زیبایی

  • تا زمانیکه شاخص توده بدنی زیر ۳۴ نشده است اقدام به جراحی زیبایی نکنید.
  • جراحی زیبایی شکم یا سینه، لیپوساکشن ویا لیپوی ۳۶۰ را ابزاری برای کاهش وزن انتخاب نکنید.
  • شاخص توده بدنی در نتیجه‌ی عمل، عوارض بعد عمل و هم سیر بی‌هوشی کاملا موثر است. انرا جدی بگیرید.
  • هرچه شاخص شاخص توده بدنی کمتر باشد نتیجه‌ی عمل شما بهتر است.
  • جراحی زیبایی یا لیپوماتیک یا ابدومینوپلاستی برای شاخص توده‌ بدن بالای ۴۰ ممنوع است. خودتان را به کشتن ندهید.

اگر شاخص توده بدنی شما بیش از ۳۵ است از لیپوساکشن و ابدومینوپلاستی جدا پرهیز کنید.

سوالات شما

اگر از قد خودتان به سانتی‌متر، مقدار ۱۰۰ را کم کنید عدد حاصله به وزن ایده‌آل شما بسیار نزدیک است. فرض کنید قد شما ۱۷۵ سانتی‌متر است. اگر وزن شما به ۷۵ کیلوگرم نزدیک باشد برای جراحی زیبایی بسیار ایده‌آل است.

شاخص برای شما ۳۴.۴ است. اگر شرایط ایده‌آل را درنظر بگیرید شما باید وزنتان را تا ۸۱ کاهش بدهید؛ یعنی ۱۴ کیلوگرم وزنتان را کم کنید. برای این محاسبه شاخص هدف ۳۰ می‌باشد که باید دوبار در قد شما به متر، ۱.۶۵، ضرب شود. اگر این مقدار کاهش وزن دردسترس شما نیست حداقل شاخص را به ۳۲ برسانید. وزن مناسب برای شاخص ۳۲ برای یک فرد با قد ۱.۶۵ متر ۸۷ کیلوگرم است (۱.۶۵×۱.۶۵×۳۲). اگر مقدار ۳۴ را ملاک قرار دهیم میزان کاهش وزن مد نظر ۳ کیلوگرم خواهدبود. من شما را در وزن ۹۲ کیلوگرم عمل خواهم کرد ولی این وزن بهینه برای عمل محسوب نمی‌شود.

شاخص شما ۴۱.۵ است. برای شما جراحی باریاتریک را پیشنهاد می‌کنم. اگر با رژیم و ورزش توانستید وزن خودتان را به ۹۸ کیلوگرم برسانید برای شما جراحی زیبایی را انجام خواهم‌داد.

بله قطعا مهم است. بافت بینی چربی بسیار ناچیزی دارد و افزایش یا کاهش وزن روی نتیجه‌ی نهایی بینی تاثیری ندارد. ولی چاقی می‌تواند روی سیر بی‌هوشی شما تاثیر داشته باشد. جراحی زیبایی بینی برای شاخص توده بدنی بالای ۴۰ ممنوع است. بهتر است شاخص را به زیر ۳۴ برسانید. نکته‌ای که باید در نظر داشته باشید این است که تغییر وزن روی حجم چربی گونه و غبغب تاثیر می‌گذارد. اگرچه اندازه‌ی بینی تغییر نمی‌کند ولی تغییر اندازه‌ی سایر اجزا صورت روی نمای کلی بینی اثر می‌گذارد.

چاقی مفرط

چاقی مفرط

تیتر اول – ۱۰

چاقی مفرط چیست؟

چاقی مفرط یا چاقی مرضی (morbid obesity) یک بیماری است. وقتی میزان چاقی شدید باشد مسیر‌های سوخت و ساز بدن دچار اشکال می‌شود. این اشکال باعث ایجاد خطراتی جدی برای سلامت می‌شود. وقتی شاخص توده بدنی از ۴۰ بیشتر شد، فرد مبتلا به چاقی مفرط شده‌است. شاخص توده‌ بدنی براساس وزن و قد محاسبه می‌شود. وزن را به کیلوگرم دو بار بر قد به متر تقسیم کنید. عدد حاصله شاخص توده‌ی بدنی شماست (بیشتر بدانم).

چاقی مرضی

چاقی مفرط را بصورت وزن زیاد نبینید. چاقی مفرط یک بیماری مزمن جدی است.

تیتر اول – ۲۰

چاقی مفرط چه مشکلی ایجاد می‌کند؟

عوارض چاقی مفرط

تصلب شرایین (گرفتگى عروق قلبى و مغز): درچاقی سخت و باریک شدن رگ‌ها تسریع می‌شود. این حالت را تصلب شرایین می‌نامند. چربی در جدار رگ رسوب می‌کند و انرا تنگ می‌کند. علاوه براین، چربی رسوب کرده می‌تواند زخمی در جدار رگ ایجاد کند. این زخم می‌تواند باعث لخته شدن خون در محل زخم ‌شود. ایجاد لخته به معنی بروز سکته است.

دیابت : اضافه وزن باعث تغییر سلول ها شود و باعث می شود در مقابل هورمون انسولین مقاوم شوند. انسولین قند را از خون به سلولها منتقل می کند ، جایی که انرژی مصرف می شود. هنگامی که یک فرد به انسولین مقاوم است ، قند خون توسط سلول ها قابل جذب نیست و منجر به قند خون بالا می شود. بالا بودن قند خون باعث سخت و باریک شدن رگ‌ها می‌شود.

آپنه تنفسى: آپنه خواب شرایطی است که فرد در طول خواب یک یا چند وقفه در تنفس پیدا می‌کند. اکثر این افراد خروپف شبانه دارند. میزان دی‌اکسید خون به اندازه‌ی کافی دفع نمی‌شود. فرد مبتلا ممکن است از خواب الودگی در طی روز، مشکل در تمرکز و حتی نارسایی قلبی و فشار خون رنج ببرد.

خطر ابتلا به سرطان: بخصوص در رحم، پستان، تخمدان، مثانه، پروستات و روده بزرگ

درد کمر،و دیسک کمر: چاقی با افزایش گودی کمر و فشار زیاد به ستون مهره‌ها زمینه ساز اسیب دیسک ستون مهره‌ّها می‌شود.

تیتر اول – ۳۰

برای چاقی مفرط چه کنم؟

چاقی مفرط یک بیماری است و نیاز به درمان دارد. انجمن جهانى جراحى چاقى تمام افراد با شاخص توده بدنی بالاى ٤٠جراحی چاقی را توصیه کرده‌است. تنها درصورتیکه نارسایی شدید قلب، ریه یا کبد وجود داشته باشد عمل جراحی چاقی توصیه نمی‌شود.

مام افراد با شاخص توده بدنی بالاى ٤٠ و افرادى که شاخص توده بدنی بالاى ٣٥ همراه با یکى از عوارض چاقى دارند کاندید یکى از اعمال جراحى چاقى مفرط (جراحی باریاتریک) هستند.  وجود دیابت، فشار خون، چربی خون، اپنه‌ی خواب، کبدچرب، ارتروز شدید، بی‌اختیاری ادراری و اسم درکنار شاخص توده بدنی بالای ۳۵ چراغ سبزی برای عمل باریاتریک هستند.

جراحی چاقی برروی معده یا روده انجام می‌شود. این جراحی علاوه بر افزایش طول عمر، کیفیت زندگی را نیز افزایش می‌دهد.

تیتر اول – 40

چرا برای چاقی مفرط باید عمل کنم؟ آیا رژیم چاره ساز نیست؟

تحقیقات نشان‌داده روش‌های غیر‌جراحی کاهش وزن برای بیماران مبتلا به چاقی مفرط به مدت طولانی موثر نیستند. در موارد نادر دارو‌ و رژیم موثر بوده است. با اینحال در اکثر موارد افراد وزن کاهش یافته خود را در کمتر از 5 سال دوباره به دست آورده اند. یعنی به نظر می رسد که درمان طبی طولانی مدت در کنترل چاقی مرضی نقشی ندارد.

نکته‌ی دوم دید کلان در جامعه ‌است. بی‌شک جراحی در این افراد خطراتی دارد. در دید کلان خطرات این عمل درمقابل افزایش عمر بعد درمان چاقی مرضی ناچیز است. خطر مرگ به دلیل جراحی چاقی کمتر از ۱ درصد است. میزان افزایش طول عمری که انتظار می‌رود حدود ۷ سال است. فرض کنید ۱۰۰ نفر مبتلا به چاقی مرضی تحت جراحی چاقی قرار گرفته‌اند. فرض کنیم متوسط سن انها ۴۵ سال است. یک نفر به دلیل جراحی از دست می‌رود ولی ۹۹ نفر از عمل موفق سود می‌برند. یعنی حدود ۴۰ سال از عمر جامعه به دلیل مرگ یک نفر از دست می‌رود. درمقابل ۹۹ نفر هر کدام ۷ سال بیشتر عمر می‌کنند. یعنی  ۶۹۳ سال به عمر جامعه اضافه ‌می‌شود.

تیتر اول – 50

جراحی چاقی دقیقا چیست؟

جراحی چاقی به گروهی از اعمال جراحی گفته می‌شود که روی معده و روده انجام‌ می‌شود. در این جراحی‌ها مسیر جذب مواد غذایی ویا حجم معده تغییر داده می‌شود. این جراحی‌ها عمدتا با اندوسکوپ انجام می‌شود. از طریق چندسوراخ کوچک دوربین و ابزار‌های جراحی وارد شکم می‌شود و جراحی انجام می‌شود. به این گروه جراحی‌ها، جراحی باریاتریک می‌گویند. در این جراحی‌ها علاوه بر سطح جذب مواد غذایی هورمون‌های موثر بر اشتها هم تغییر می‌کند.

باند معده، اسلیو و بای‌پس سه عمل شایع جراحی چاقی یا باریاتریک است.

 باند معده (LAGB) : جزو اعمال جراحى محدود کننده حجم معده می باشند. در این روش معده بوسیله یک حلقه که در دور معده قرار داده می شود به دو قسمت فوقانى و تحتانى تقسیم می شود. باند معده یک عمل جراحى قابل برگشت می باشد. باند معده باعث کاهش وزن قابل توجهى در بیماران می شود ولى این کاهش وزن در مقایسه با اعمال جراحى دیگر مانند باى پس معده و اسلیو کمتر است.

اسلیو (Sleeve Gastrectomy) : در این نوع عمل جراحى با عمده معده حذف می‌شود. با خارج کردن معده ترشح هورمونها و در نتیجه اشتها به غذا نیز کاهش پیدا می کند.

بای‌پس (Roux- en-Y gastric Bypass) : معمولا در افرادى که بسیار چاق هستند بکار می‌رود. کاهش وزن در این روش هم نسبت به حلقه معده و هم نسبت به اسلیو بیشتر است. یکى از عوارض مهم جراحى باى‌پس کاهش جذب مواد غذایى مختلف می باشد. این کمبود در بلند مدت می‌تواند مشکل‌ساز شود. لازم است کمبود این مواد بصورت قرص و یا آمپول جبران شود. بعد باى‌پس مقدار بیرون روى و دفع مدفوع بیشتر از حد معمول می‌شود. مدفوع این افراد چرب و بدبو می باشد.

تیتر اول – 60

نقش جراح پلاستیک در چاقی مفرط

جراحی پلاستیک در چاقی مفرط جز بصورت پانیکولکتومی جایی ندارد. انجام لیپوساکشن یا جراحی شکم برای افراد مبتلا به چاقی مفرط ممنوع است. در این افراد تنها زمانی میتوان اقدام به جراحی پلاستیک کرد که شاخص توده بدنی زیر ۳۵ باشد.

گاهی در چاقی مفرط حجم زیادی از پوست  و چربی شکم آویزان می‌شود. در این موارد بخشی از شکم بصورت پیشبند جلوی شکم فرد آویزان می‌شود. حتی تا روی ران‌ این بخش می‌تواند پایین بیاید. به این بخش پانوس گفته می‌شود. رعایت بهداشت برای این افراد بشدت مشکل می‌شود. زیر چین پوستی عفونت‌های قارچی رخ می‌دهد. حتی این بخش روی دستگاه تناسلی را می‌پوشاند و ادرار کردن را دچار مشکل می‌کند. گذشته از این مسایل بهداشتی، این حجم سنگین و اویزان امکان تحرک را از بیمار می‌گیرد. محدود شدن تحرک به اضافه شدن وزن می‌انجامد.

پانیکولکتومی

در پانیکولتومی این بخش حذف می‌شود. لیپوماتیک و یا جراحی زیبایی شکم انجام نمی‌شود. پانیکولکتومی یک جراحی زیبایی نیست. در حقیقت پانیکولکتومی یک روش درمانی است و درهر شاخص توده بدنی انجام ان مجاز است.

تیتر اول – 70

چه بیمارانی نباید عمل جراحی چاقی انجام دهند؟

درصورتیکه خطر قابل توجهی برای بيهوشی عمومی وجود داشته باشد نباید جراحی چاقی انجام شود. مثلا بيماری‌های پيشرفته قلبی، ريوی و كبدی مانع انجام جراحی چاقی هستند. علت این ممنوع بودن سنگین شدن کفه‌ی عوارض عمل از منافع بلند مدت جراحی چاقی است.

درصورتیکه چاقی علت هورمونی واضحی داشته باشد تا درمان ان عمل چاقی معمولا انجام نمی‌شود. مثل کم کاری غدد که تا اصلاح کم کاری نباید عمل انجام شود. ناتوانایی در هماهنگی با پزشک و پذيرش تغيير روش تغذيه جزء مواردی هستند که انجام عمل را سخت می‌کند.

تیتر اول – 80

آیا بعد از عمل چاقی نیاز به عمل جراحی پلاستیک هست؟

اغلب بیماران پس از انجام عمل چاقی با پوست شل یا آویزان مواجه می‌شوند. اساسا کاهش وزن زیاد در طول مدت کوتاه با افتادگی پوست همراه است. میزان شل شدن پوست و ظاهر کلی به عوامل مختلفی مثل مقدار وزن از دست داده، ژنتیک، سن، ورزش کردن، مصرف سیگار بستگی دارد.

ظاهر بعد کاهش وزن شدید

فهرست مشکلات ظاهری بعد کاهش وزن:

افتادگی صورت و گردن

بال خفاش (افتادگی بازو)

افتادگی سینه

افتادگی شکم

افتادگی مونس

افتادگی ران

افتادگی باسن

بک رول (افتادگی خط سوتین)

برخی ترجیح می‌دهند با پوشیدن لباس، کمربند و یا پوشش های فشاری شل بودن پوست را پنهان کنند. عده‌ای برای جراحی پلاستیک بعد کاهش وزن (massive weight loss patients, post bariatric surgery) اقدام می‌کنند.

جراحی زیبایی بعد جراحی چاقی

اقدامات جراحی زیبایی بعد کاهش وزن:

لیفت صورت و گردن

لیفت بازو

لیفت پستان

جراحی زیبایی شکم

لیفت ران

تیتر اول – 90

چه مدت بعد عمل چاقی می‌توانیم جراحی زیبایی انجام دهیم؟

برای اقدام به جراحی زیبایی حداقل یکسال تا یکسال و نیم باید از عمل شما گذشته باشد. در ۶ ماه پایانی باید وزن ثابت پیدا کرده باشید.

توصیه‌های دکتر سیدهوتن علوی – فوق تخصص جراحی پلاستیک و زیبایی

  • چاقی مفرط یک بیماری است. برای درمان این بیماری باید اقدام جدی کنید وگرنه عمرتان کوتاه می‌شود.
  • چاقی مفرط را بصورت وزن بالا یا چاقی ساده نبینید. مسیر سوخت و ساز و هورمون‌های شما روند مرضی پیدا کرده باید درمانشان کنید.
  • جراحی زیبایی یا لیپوماتیک برای شاخص توده‌ بدن بالای ۴۰ ممنوع است. خودتان را به کشتن ندهید.
  • لیپوماتیک یا لیپوساکشن برای کاهش چاقی مفرط، رفتن به استقبال مرگ است.
  • اگر شاخص توده بدنی شما بیش از ۳۵ است از لیپوساکشن و ابدومینوپلاستی جدا پرهیز کنید.
  • اگر اویزان بودن شکم مانع ورزش می‌شود میتوانید پنیکولکتومی انجام دهید.
  • اگر شاخص توده بدنی بالای ۴۰ دارید به جراح لاپاراسکوپیست (درون بین) مراجعه کنید. زندگی شما تغییر خواهد کرد.
  • برای جراحی زیبایی، باید حداقل یکسال از جراحی چاقی یا باریاتریک شما گذشته باشد. عجله نکنید.

SAQs

سوالات شما

چند عامل معمولا وجود دارد. موارد نادری هستند که به دلیل بیماری خاصی چاقی مرضی بوجد امده است. چاقی مفرط زمینه‌ی ارثی دارد ولی عوامل محیطی نقش بسیار پررنگی دارند. این طور که به نظر می‌رسد چاقی مفرط فقط به خاطر عدم کنترل شخصی فرد در خوردن ایجاد نمی‌شود و معمولا عوامل دیگری نیز دخیل هستند.

قبل از اقدام برای جراحی باید مشاوره با فوق تخصص غدد درون ریز و متابولیسم انجام شود. علل ناشایع چاقی حتما باید در همه بررسی شود.

چاقی مفرط

وقتی شاخص توده بدنی خیلی بالا باشد مثلا بالای ۶۵ باشد عوارض عمل زیاد می‌شود. یعنی کفه‌ی سودی که از عمل جراحی چاقی برده میشود خیلی به نفع عوارض بسیار سبک می‌شود.

  • خونریزی از دستگاه گوارش که با خون در مدفوع یا مدفوع سیاه رنگ مشخص می‌شود.
  • یجاد نشتی از دستگاه گوارش که این عارضه معمولا در طی ۵ روز اول ظاهر می شود.
  • ایجاد لخته و امبولی: این عارضه در کمتر از یک درصد موارد رخ می‌دهد. معمولا خون در سیاهرگ‌های ساق پا لخت می‌شود که به DVT شناخته می‌شود. لخته ممکن است کنده شده وارد ریه بشود. به ان آمبولی ریه گفته می‌شود.

عمل لاغری به این دلیل باب شده که هدف جستجوی مراجعه کننده است. جراحی روی معده و روده برای درمان چاقی را جراحی چاقی یا جراحی باریاتریک یا جراحی برای کاهش وزن (bariatric surgery or obesity surgery) می‌گویند. جراحی برای حذف چربی‌ یا پوست اضافه را پیکرتراشی یا شکل‌دهی بدن (body countering) می‌گویند.

بیمه ها معمولا مقداری از هزینه های برداشتن پوست اضافی شکم و سینه را تقبل می‌کنند. قبل از اقدام به جراحی باید از مسوول بیمه‌ نامه‌ی تایید بگیرید.

بخش دوم

بله امکان دارد. اغلب کسانی که دیابت دارند بعد از عمل تا حدود زیادی دیابت‌شان بهبود پیدا می‌کند. حتی کاملا درمان می‌شوند. بنابراین کفه‌ی منافع عمل برای دیابت از خطراتش سنگین‌تر است.

بله. شانس بارداری بعد از عمل چاقی به طرز چشمگیری افزایش پیدا می‌کند. بعد از انجام عمل، دوره های قاعدگی خانم‌ها بسیار منظم می‌شود. نکته مهم بعد از عمل جراحی این است که تا یکسال بعد از عمل، نباید اقدام به بارداری کرد. بعلاوه چون شانس بارداری در دوران بعد از عمل افزایش میابد باید تا مدتی اقدام به پیشگیری کنید. قرص ضدبارداری در این دوران خیلی مطمین نیست. آیودی، کاندوم و سایر روش‌ها پیشنهاد می‌شود.

بله. ریزش مو تا ۶ ماه بعد از عمل ممکن است بصورت معمول اتفاق بیفتد. هر عمل جراحی سنگینی میتواند باعث ریزش مو‌شود. علاوه بر این تغییر وزن سریع عامل مهمی برای ریزش مو است.

تا مدت طولانی بعد از عمل اسلیو یا بای پس باید مولتی ویتامین دریافت کنید. بدن شما به مقادیر بالاتری از برخی ویتامین های خاص، کلسیم و ویتامین D نیاز پیدا خواهد کرد. مکمل‌ها تحت پوشش بیمه نیستند و باید ازاد تهیه کنید.

بله. شما باید بتوانید رژیم غذایی را رعایت کنید. عدم رعایت طولانی مدت رژیم متعادل غذایی بعد عمل می‌تواند نتیجه عمل را از بین ببرد. غیر از این  چند هفته پیش از عمل، به شما برنامه غذایی خاصی داده می‌شود.

با کاهش وزن، بسیاری از مشکلات همراه چاقی کاهش می‌یابد. در مواردی بوده است که بعد از عمل چاقی داروهای فشار خون یا دیابت تحت نظر پزشک قطع شده است.

آمبولی و جراحی زیبایی

امبولی و جراحی زیبایی

****

امبولی چیست؟

امبولی یک توده یا لخته است که در جریان خون سرگردان است. اکثر این توده‌ها خیلی کوچک هستند و حین سفر تحلیل رفته و از بین می‌روند. ولی گاهی سفر توده‌ی امبولی در جریان خون، تا گیرافتادن در یک رگ ادامه‌ پیدا می‌کند.

امبولی

آمبولی یک توده سرگردان در جریان خون است. این توده می‌تواند یک لخته یا توده‌ی چربی باشد. آمبولی در محل تنگی رگ می‌تواند به تله بیفتد.

براساس اینکه توده‌ی آمبولی چه اندازه باشد و درچه رگی به تله بیفتد، علایم و آسیب متفاوتی ایجاد می‌کند. اکثر توده‌های به تله‌افتاده،کوچک هستند و در رگ‌هایی گیر‌‌میفتند که هیچ مشکلی ایجاد نمی‌کنند. به ندرت آمبولی‌ها بزرگ هستند و یا در عروق مهمی به تله می‌افتند و باعث مشکل می‌شوند.

****

چرا لخته‌ی خون شکل می‌گیرد؟

معمولا لخته در سیاه‌رگ‌های عمقی ساق پا شکل می‌گیرد که به آن DVT می‌گویند. خون در این سیاهرگ‌ها در حال طبیعی جریان کندی دارد. چون باید خلاف جاذبه حرکت کند. مهمترین عامل در حکت رو به بالای خون، انقباض عضلات ساق پاست. این عضلات حین حرکت، خون را به بالا پمپ می‌کنند.

امبولی و بی‌حرکتی

انقباض عضلات ساق پا و دریچه‌های رگ‌، مثل یک پمپ عمل‌ می‌کنند تا خون به سمت بالا حرکت کند.

بی‌حرکتی عامل اصلی در ایجاد لخته‌های آمبولی است.

بی‌حرکتی با از کار انداختن این پمپ طبیعی جریان خون را مختل می‌کند. بی‌حرکتی مهمترین عامل در ایجاد لخته است. گاهی دریچه‌ها به دلیل بیماری خراب شده است. این افراد معمولا واریس دارند. عوامل مستعد کننده‌ی دیگری هم وجود دارد.

****

عوامل مستعد کننده برای تشکیل لخته‌ی خون چیست؟

لخته علامت‌دار خودبخود ایجاد نمی‌شود. باید زمینه‌ی ایجاد لخته وجود داشته باشد. از ۴۰ سالگی خطر امبولی افزایش پیدا می‌کند. با افزایش سن خطر بتدریج افزایش می‌یابد. بی‌حرکتی و زمینه‌ی ارثی عوامل بسیار مهمی‌ هستند. مصرف سیگار ممکن است به تنهایی احتمال خطر آمبولی را افزایش ندهد ولی درکنار موارد دیگر اثر تشدید کننده دارد. وجود هر نوع بدخیمی زمینه‌ای احتمال امبولی را بشدت افزایش می‌دهد.

عوامل مستعد کننده لخته

عوامل مستعد کننده منع عمل جراحی زیبایی نمی‌باشند. این عوامل به ما می‌گویند برای اقدام به عمل چه اقدامات پیشگیرانه‌ای باید انجام دهیم.

شاخص توده‌ی بدنی و ابدومینوپلاستی گرداگرد بیشتر بدانم.

اهمیت عوامل با هم متفاوت است. مثلا وجود بیماری ارثی مستعد کننده می‌تواند در یک عمل جراحی کوتاه، حتی در یک فرد جوان، منجر به بروز آمبولی شود. البته این موارد ارثی نادر هستند. یا برعکس با وجود سن بالا و عمل جراحی طولانی، استفاده از پمپ‌های ساق‌پا یا رقیق کننده‌ی خون می‌تواند ایمنی بیمار را تضمین کند.

****

نشستن طولانی مدت در مسافرت می‌تواند عامل آمبولی باشد؟

بله. نشستن طولانی در مسافرت یک مثال بی‌حرکتی است. هرفردی که بیش از ۴ ساعت در حالت نشسته سفر می‌کند می‌تواند درخطر باشد.

افراد سن بالا یا جراحی در سه ماه اخیر یا مصرف قرص‌های هورمونی بخصوص در معرض خطر قابل توجهی قرار می‌گیرند. در ساق پا لخته تشکیل شده و می‌تواند به امبولی منجر شود.

بروز آمبولی در یک فرد  زمینه‌ی ارثی مساعد داشته بعد از سفر چندین ساعته با هواپیما محتمل است. بهتر است اگر برای جراحی زیبایی به شهر دیگری سفر کرده‌اید مدتی از دوره‌ی نقاهت را در همان شهر سپری کنید و حین بازگشت اقدامات پیشگیری را انجام دهند (اقدامات پیشگیری در تارنمای مرکز کنترل بیماری‌ها).

****

آیا بجز لخته‌ی خون، آمبولی منشاء دیگری هم دارد؟

بله. درجراحی پلاستیک چربی‌ وارد شده به خون حین لیپوساکشن یا تزریق چربی می‌تواند منشاء آمبولی باشد. ریسک آمبولی با منشاء چربی بسیار کم است. چربی مغز استخوان حین شکستگی ران و مایع اطراف جنین‌ حین زایمان در شرایط خیلی خاص می‌توانند وارد جریان خون شده منشاء آمبولی باشند.

****

آمبولی چربی چیست؟

قطعات چربی می‌تواند وارد خون شده و ایجاد آمبولی کنند. درطی لیپوساکشن و تزریق چربی باسن همیشه مقداری چربی وارد جریان خون می‌شود. این چربی از طریق کلیه دفع می‌شود و مشکلی ایجاد نمی‌کند. برای اینکه این چربی ایجاد مشکل کند باید در حجم زیاد وارد جریان خون بشود.

****

آمبولی ریه چیست؟

لخته در سیاهرگ‌های ساق پا تشکیل می‌شود. بخشی‌ از ان کنده شده بصورت آمبولی درجریان خون سرگردان می‌شود. لخته‌ی کنده شده وارد قلب شده و از قلب وارد رگ‌های ریه (شش) می‌شود. به این داستان آمبولی ریه گفته می‌شود. براساس اینکه در کدام رگ و در کجای ریه به تله‌ بیفتد علایم آن متفاوت است. اگر در رگ‌های کوچک انتهایی گیر بیفتد باعث درد قفسه‌ی سینه می‌شود که با تنفس کم و زیاد می‌شود. اگر در رگ‌های بزرگتر باشد باعث تنگی نفس، بی‌حالی و تعریق شود. هرچه لخته بزرگتر یا در رگ‌های بزرگتر گیر افتاده باشد علایم شدیدتر و بیشتر می‌شود.

امبولی ریوی

بخشی از لخته‌ی تشکیل شده در سیاهرگ کنده شده و از طریق قلب به رگ‌های ریه می‌رسد.

****

چقدر خطر آمبولی وجود دارد؟

خیلی کم ولی عدد مشخصی ندارد. در مراجعه کنندگان برای عمل جراحی زیبایی خطر بروز لخته کم است. علت اینست که سلامت جسمی شرط اصلی برای اقدام به عمل جراحی زیبایی است. خطر آمبولی کمتر از ۱ درصد هست. از این ۱ درصد، موارد خیلی کمی دچار علایم ریوی شدید می‌شوند.

****

برای پیشگیری از آمبولی چه باید کرد؟

پیشگیری از امبولی

مصرف سیگار و هر نوع قرص هورمونی قبل عمل را قطع کنید. از بی‌حرکتی بعد از عمل باید جدا پرهیز کنید. در مواردی پزشک برای شما جوراب‌ ضدآمبولی و یا رقیق کننده‌ی خون تجویز می‌کند که باید استفاده کنید.

****

پیشگیری از آمبولی قبل جراحی زیبایی

جراح پلاستیک زمینه‌های مساعدکننده را در ویزیت قبل عمل بررسی می‌کند. براساس آن اقدامات لازم پیشگیرانه را  برای قبل عمل، حین عمل و بعد عمل برنامه‌ریزی می‌کند. قبل عمل نیاز است:

قطع مصرف سیگار: ۲ هفته قبل عمل و ۴ هفته بعد عمل مصرف سیگار قطع شود.
قطع قرص ضد بارداری:  جایگزین کردن با روش جلوگیری دیگر، یک ماه قبل عمل، بهترین توصیه است. ۲ هفته قبل و بعد از عمل قرص ضد بارداری نباید مصرف شود. شروع مجدد قرص ضدبارداری می‌بایست درصورتی باشد که هیچ مشکلی در راه رفتن وجود نداشته باشد.

****

پیشگیری از آمبولی حین جراحی زیبایی

از بانداژ یا جوراب ضدآمبولی و یا استفاده از پمپ باد‌ساق پا حین عمل می‌شود استفاده کرد. پمپ‌ساق پا که به پمپ DVT یا IPC هم شناخته می‌شود یک پمپ باد است. این پمپ به جوراب خاصی که به ساق بسته می‌شود متصل است.

اینکه کدام روش برای پیشگیری استفاده شود با بررسی قبل عمل مشخص می‌شود. درفرد سالمی که زمینه‌ی مستعدکنند ندارد و عمل جراحی کوتاهی دارد به هیچ کدام از این روش‌ها نیاز نیست. درحالیکه در یک فرد ۶۵ ساله که تحت لیپوساکشن ۳۶۰ درجه و یا ابدومینوپلاستی قرار می‌گیرد هم جوراب و هم پمپ ساق ممکن است استفاده شود.

پمپ پا

این پمپ بصورت متناوب جوراب را باد می‌کند. با باد شدن جوراب ساق پا فشرده می‌شود و خون به حرکت میفتد و از لخته شدن جلوگیری می‌شود.

****

پیشگیری از آمبولی بعد جراحی زیبایی

مهمترین مساله حرکت بعد از عمل است. بعد عمل جراحی زیبایی به دلیل درد، مراجعه کننده بیشتر تمایل به استراحت در تخت خواب دارد و تحرک خود را محدود می‌کند. محدود شدن حرکت بعد از عمل مهمترین عامل آمبولی می‌باشد. درصورت وجود عوامل مستعد کننده و دردبعد عمل که مانع راه رفتن باشد حتی رقیق کننده‌ی تزریقی هم می‌توان تجویز کرد. 

استفاده از جوراب‌های ضدآمبولی
تشویق به راه رفتن مرتب بعد عمل و ماساژ دادن ساق پا
استفاده از رقیق کننده‌های تزریق خون بعد عمل

****

برای پیشگیری از آمبولی حین مسافرت طولانی چه کنیم؟

پیشگیری از امبولی حین سفر

پاها را حرکت بدهید. از نشستن طولانی پرهیز کنید. اگر با هواپیما، قطار یا خودروی شخصی سفر می‌کنید، هر ساعت قدم بزنید. افرادی که واریس دارند جوراب واریس یا ضد امبولی بپوشند. سعی کنید عضلات ساق پا را منقبض کنید.

****

جوراب ضد‌آمبولی برای جلوگیری از لخته چیست؟

جوراب آنتی آمبولی یا ضدآمبولی یا تد (TED) نوعی جوراب فشرده کننده است. این جوراب‌ها با افزایش میزان برگرداندن خون داخل سیاهرگ‌ها از تشکیل شدن لخته‌ی خون در پاها جلوگیری می‌کند. این جوراب‌ها در سایزهای تا روی زانو و تا روی ران موجود هستند و ممکن است دارای روی شست باز یا بسته باشد. رنگ آن‌ها معمولاً سفید است (برخلاف رنگ جوراب واریس که معمولا کرم رنگ است). این جوراب‌ها براساس محیط قوزک پا، در سایز‌های مختلف موجود هستند. جوراب زیر زانو برای پیش‌گیری در اکثر جراحی‌های زیبایی کفایت می‌کند.

جوراب انتی امبولی

جوراب‌های ضد آمبولی برای استفاده‌ی بیمارانی که بی‌حرکت هستند یا برای چند روز، در حالت نشسته یا دراز کشیده هستند طراحی شده است.

این جوراب‌ها فشار درحد ۵ تا ۱۰ میلیمتر جیوه ایجاد می‌کنند. جوراب‌های آنتی آمبولی، فشار کافی را برای افرادی که در بیشتر ساعات روز سرپا می‌ایستند، راه می‌روند یا می‌نشینند، فراهم نمی‌کند و نباید برای افرادی که سابقه DVT یا واریس دارند، جایگزین جوراب واریس شود.

جوراب باید در قسمت انگشتان پا راحت باشد، بدون آنکه هیچ چین‌وچروک یا برآمدگی ایجاد کند. بخصوص در قسمت بالایی جوراب نباید تا خورده باشد. می‌توانید قبل از پوشیدن مقدار پودر بچه به پاها بزنید تا راحت‌تر پوشیده شود. جوراب نباید در ناحیه‌ی ران یا ساق پا برگردانده شود. جوراب باید در تمام مدت به پا باشد فقط موقع شتشو و حمام خارج شود. اگر بعد از عمل به شهر خود بر‌میگردید حین پرواز یا سفر طولانی جوراب را به پا نگه دارید.

****

آمبولی
توصیه‌های دکتر سیدهوتن علوی – فوق تخصص جراحی پلاستیک

این خطرکم است ولی بدانید این خطر وجود دارد و هیچ‌گاه صفر نخواهد شد. اگر عوامل مستعد کننده آمبولی برای شما زیاد باشد، مطمین باشید متخصص بی‌هوشی و جراح پلاستیک زیربار عمل شما نخواهند رفت. اگر دنبال صفر شدن خطر آمبولی هستید، قید هرعمل جراحی که به بیهوشی نیاز دارد و یکساعت طول می‌کشد را بزنید.

  • اگر شاخص توده‌ی بدنی بالای ۳۵ دارید، اقدام به جراحی زیبایی با بی‌هوشی یا نیاز به بی‌حرکتی نکنید.
  • سیگار و قلیان را ۲ هفته قبل عمل و ۴ هفته بعد از عمل کنار بگذارید.
  • بعداز عمل از استراحت طولانی در بستر و بی‌حرکتی دوری کنید. پاها را در تخت حرکت بدهید.
  • اگر قرص جلوگیری از بارداری استفاده می‌کنید ۲ هفته قبل عمل و بعد عمل قطع کنید.

****

در کل این بیماری‌ها نادر هستند. بیماری‌های ارثی معمولا تا زمانیکه باعث آمبولی نشوند بدون علامت و تشخیص باقی می‌مانند. این بیماریها انقدر ناشایع هستند که بررسی انها قبل عمل توصیه نمی‌شود.

بیماری خونی مستعد کننده امبولی

وجود شرایط بیماریهای خونی مستعد کننده برای لخته‌ی خون منعی برای جراحی زیبایی ندارد. تنها نیاز است که شرایط مناسب مهیا و پیشگیری انجام شود.

ترومبوامبولی یعنی امبولی به دلیل ترومبوز. ترومبوز کلمه‌ی انگلیسی به معنی لخته‌ی خون است. درجراحی پلاستیک امبولی یا به دلیل لخته‌ی خون است یا به دلیل چربی. ترومبوامبولی مشخص میکند علت امبولی لخته‌ی خون است.

آیا بین نوع عمل جراحی زیبایی مثل پیکرتراشی و لیفت‌صورت تفاوتی در احتمال آمبولی وجود دارد؟

اختلاف نظر وجود دارد. به احتمال زیاد جراحی ابدومینوپلاستی گرداگرد (circumferential abdominoplasty) برای آمبولی پرخطر محسوب می‌شود. ولی بین سایر عمل‌ها احتمالا تفاوتی وجود ندارد. مهمترین مساله، مدت زمان عمل جراحی است نه نوع عمل جراحی. ولی جراحان پلاستیک عملا، جراحی زیبایی سینه، شکم و لیپو را پرخطر می‌دانند و اقدامات پیشگیری انجام می‌دهند.

وقتی لخته ایجاد شد و از محل اولیه جدا شد، هرجایی ممکن است برود. اکثر این لخته‌ها به دلیل دفاع بدن حل می‌شوند. ریه بیشترین جایی است که لخته به تله میفتد. مغز، چشم، کلیه و خود قلب خیلی کم ممکن است محل به تله افتادن این لخته‌ها باشند. بعد از ریه، مغز بیشتر درگیر می‌شود و بصورت سکته‌ی مغزی ظاهر می‌شود.

باندکشی تهیه کنید. پهنای ۱۰ تا ۲۰ سانت مناسب است. پهنای بیشتر مناسب تر است. یک سانت از انگشتان فاصله بگیرید و باند را دور اندام بچرخانید.