اطلاعات عمومی مرتبط با جراحی پلاستیک

پروتز سینه

پروتز سینه و سرطان

فهرست

در این نوشته در مورد ارتباط پروتز سینه و سرطان توضیح داده‌شده است. خواهید دانست که آیا پروتز سینه و سرطان ارتباطی باهم دارند یا نه بیماری پروتز سینه چیست و سرطان مرتبط با پروتز چه سرنوشتی دارد.

بیماری پروتز پستان: آیا خطر ابتلا به سرطان واقعی است؟
لنفوم وابسته به پروتز پستان: میزان خطر

علایم لنفوم وابسته به پروتز سینه
محل سلول‌های سرطانی در لنفوم وابسته به پروتز سینه
آیا لنفوم وابسته به پروتز سینه، فقط در پروتز بافت‌دار رخ‌داده است؟
پروتز نمکی هم خطر لنفوم دارد؟
اگر پروتز‌ سینه با سطح بافت‌دار دارم باید چه کنم

خلاصه

در این مقاله در مورد بیماری پروتز‌سینه و لنفوم وابسته به پروتز‌سینه توضیح داده‌شده است. اطلاعات مربوط لنفوم وابسته پروتز‌سینه از سایت غذا و داروی امریکا در تاریخ تیرماه ۱۴۰۱ جمع‌آوری‌شده است. این اطلاعات مدام در حال تغییر است.

اصطلاحات

لنفوم (Lymphoma): به یک گروه سرطان به دلیل بدخیم شدن گلبول‌های سفید خونی گفته می‌شود. لوسمی و لنفوم نام کلی برای بدخیمی‌های گلبول‌های سفید خون هستند.
لنفوم وابسته به پروتز پستان (BIA-ALCL یا Breast Implant Associated Anaplastic Large Cell Lymphoma): نوعی لنفوم است که به دلیل پروتز‌سینه و در اطراف بافت‌های پروتز ایجاد می‌شود. معمولا سلول‌های بدخیم در همان اطراف پروتز هستند ولی می‌تواند منتشر هم بشود.

بیماری پروتز پستان (BII): به مجموعه علایمی گفته می‌شود که احتمالا به دلیل پروتز در فرد ایجاد می‌شود. باید بدانید این بیماری تعریف پذیرفته‌شده و مشخصی ندارد. علایم ایجادشده ازنظر علل دیگر کامل بررسی می‌شوند. اگر علت توجیه‌کننده وجود نداشته باشد می‌توان علامت را به پروتز نسبت می‌دهند و به آن BII می‌گویند. ممکن است در طول زمان تعریف BII تغییر کند.

بیماری پروتز پستان: آیا خطر ابتلا به سرطان واقعی است؟

تعریف بیماری پروتز‌سینه (Breast Implant Illness)

این بیماری (BII) به مجموعه علایمی گفته می‌شود که احتمالا به دلیل پروتز ایجاد می‌شود. این بیماری تعریف مشخص و معینی ندارد و توسط همه هم پذیرفته نیست.

به‌عنوان‌مثال حدود ۲ دهه قبل تصور می‌شد پروتز‌سینه می‌تواند باعث بیماری روماتیسمی بشود. این گروه بیماری‌ها به دلیل فعال شدن سیستم ایمنی فرد علیه دستگاه عضلانی و اسکلتی ایجاد می‌شود. علایم بیشتر به‌صورت دردهای عضلانی و درد مفصل است. در این موارد وقتی بیماری به دلیل درد مفصل یا زانو مراجعه می‌کرد و بیماری‌های معمول روماتیسمی را نمی‌توانستند تشخیص دهند، این درد را به‌حساب پروتز می‌گذاشتند و می‌گفتند دچار بیماری پروتز‌سینه (BII) شده است. با همین توجیه، برای درمان پروتز را خارج می‌کردند. با تکمیل شدن آزمایش‌های روماتیسمی معلوم شد که پروتز باعث ایجاد بیماری خود ایمن یا روماتیسمی نمی‌شود. دو دهه‌ی قبل تصور بر این بود که پروتز باعث می‌شود سیستم ایمنی علیه قسمت‌های طبیعی بدن حساس شود درحالی‌که این نظر در حال حاضر رد شده است.

علایم بیماری و تشخیص

اکثر علایم غیراختصاصی هستند. علایم می‌تواند شامل خستگی، تب خفیف، درد مفصل و خیلی علایم خفیف دیگر باشد. در خیلی از موارد علت دیگری عامل این علایم است و مربوط به پروتز نیست. این وظیفه‌ی پزشک شماست که با معاینه و آزمایش‌های وسیع، پیگیری علایم شما علت را پیدا کند. تشخیص BII یا بیماری پروتز سینه بر اساس رد کردن علل شناخته‌شده‌ی دیگر است. درصورتی‌که علت مشخصی برای علایم پیدا نشد با نظر پزشک و بیمار برای بررسی بهبود BII، برای خروج پروتز اقدام می‌شود.

از سال ۲۰۱۹ لنفوم وابسته به پروتز سینه جزء بیماری‌های پروتز‌سینه قرارگرفته است. در مورد لنفوم وابسته‌ به پروتز‌سینه، سفتی، درد و تورم در سینه از علایم است. برای تشخیص قطعی لنفوم وابسته‌ به پروتز باید از مایع اطراف پروتز نمونه‌برداری کرد. در صورت تشخیص، پروتز و بافت‌های اطراف باید خارج شود.

پروتز‌سینه و سرطان

پروتز‌سینه و سرطان ارتباط واقعی دارند. پروتز سینه با سرطان سیستم ایمنی در اطراف پروتز مرتبط است ولی ارتباطی با سرطان سینه ندارد. اگرچه این خطر ناچیز است ولی وجود دارد و باید قبل از جراحی پروتز، از آن آگاه شوید.

لنفوم وابسته به پروتز پستان: میزان خطر

این سرطان، سرطان پستان نیست. این بیماری، یک بدخیمی در گلبول‌های سفید خون هست. در اکثر موارد سلول‌های سرطانی در بافت جوشگاه یا مایع اطراف پروتز قرارگرفته‌اند ولی در موارد نادر در بدن منتشرشده‌اند. اگرچه این خطر ناچیز است ولی وجود دارد و باید قبل از جراحی در جریان آن قرار بگیرید.
نام کامل این بیماری لنفوم سلول بزرگ آناپلاسیتک وابسته به پروتز سینه است (BIA-ALCL یا Breast Implant Associated Anaplastic Large Cell Lymphoma)

دکتر سید هوتن علوی

علایم لنفوم وابسته به پروتز سینه

تورم، درد یا احساس توده در اطراف پستان مهم‌ترین علایم این بیماری است. این علایم معمولا سال‌ها بعد از انجام جراحی رخ می‌دهد. در بررسی معمولا مایع اطراف پروتز کشف می‌شود. به این مایع سروما (seroma) گفته می‌شود.

در حال طبیعی اطراف پروتز همیشه یک کپسول به دلیل واکنش بدن ایجاد می‌شود. گاهی به دلیلی این کپسول ضخیم می‌شود و نواحی از آن دچار انقباض می‌شود. انقباض کپسول یک علت شناخته‌شده در تغییر شکل دیررس پستان بعد عمل هست. در تعدادی از موارد، لنفوم همراه انقباض کپسولی رخ‌داده است. علاوه‌براین، سلول‌های بدخیم ممکن است در این کپسول هم قرارگرفته باشند. به‌صورت کلی انقباض کپسولی در ایران خیلی کم‌تر از نژاد اروپایی است.

محل سلول‌های سرطانی در لنفوم وابسته به پروتز سینه

پروتز سینه و سرطان

معمولا گلبول‌های سفید بدخیم در این بیماری در بافت‌های اطراف پروتز قرارگرفته‌اند. مایع اطراف پروتز یا کپسول پروتز محل معمول این سلول‌ها‌ست. سلول‌های سرطانی معمولا داخل بافت پستان قرار ندارند.

دکتر سید هوتن علوی

آیا لنفوم وابسته به پروتز سینه، فقط در پروتز بافت‌دار رخ‌داده است؟

پروتزهای سینه ازلحاظ کیفیت پوسته‌ی بیرونی، دو نوع هستند. یکی پروتزهایی که سطح بیرونی آن‌ها صاف و صیقلی هستند و به آن‌ها Smooth گفته می‌شود. دیگری پروتز‌های با سطح زبر یا بافت‌دار هستند و به آن‌ها texture گفته می‌شود. برای اطلاع بیشتر می‌توانید مشخصات پروتز‌های سینه را بخوانید. بیشتر بیمارانی دچار این لنفوم، پروتز بافت‌دار داشته‌اند.

◊ تمام بیمارانی که به فکر پروتز هستند باید بدانند مستقل از کیفیت پوسته‌ی پروتز، احتمال این لنفوم وجود دارد.
◊ خطر بروز لنفوم وابسته به پروتز، در پروتز‌های بافت‌دار (texture) بیشتر از پروتز‌های صاف (smooth) است.
◊ از گذاشتن پروتزسینه بافت‌دار (texture) پرهیز کنید.

پروتز نمکی هم خطر لنفوم دارد؟

در حال حاضر به نظر نمی‌رسد که محتویات داخلی پروتز روی احتمال لنفوم وابسته به پروتز تأثیر داشته باشد؛ یعنی این لنفوم می‌تواند هم در پروتز‌های نمکی و هم در پروتز‌های سیلیکونی رخ‌داده است.

پروتز سینه

پروتز‌ها از دو قسمت پوسته و محتوی تشکیل‌شده‌اند. پوسته به‌صورت عمده از سیلیکون ساخته‌شده است و سطح بیرونی آن می‌تواند صاف یا بافت‌دار باشد. محتوی داخلی می‌تواند از آب‌نمک یا ژل سیلیکون تشکیل‌شده باشد. سال‌هاست که پروتز‌های نمکی تولید نمی‌شود. در مورد مشخصات پروتز می‌توانید مقاله‌ی مربوط را مطالعه کنید.

اگر پروتز‌ سینه با سطح بافت‌دار دارم باید چه کنم؟

در حال حاضر:

◊ درصورتی‌که علامتی ندارید هیچ کاری بیش از مراقب‌های معمول نیاز ندارید.
◊ هیچ دستورالعملی برای خارج کردن پیشگیرانه‌ای برای پروتز‌های بافت‌دار وجود ندارد.
◊ در صورت تغییر شکل سینه، درد، تورم وجود سفتی یا توده باید معاینه و تصویربرداری انجام شود.

دکتر سید هوتن علوی

پی‌‌نوشت‌ها

پاسخ

این جمله متاسفانه برای مقاصد تبلیغاتی در فضای مجازی شایع شده است. مطمین هستیم عده‌ای از جراحان پلاستیک در تعدادی عمل، مهارت و تجربه‌ی بیشتری دارند. عمل جراحی زمانی که توسط فرد واجد صلاحیت انجام شود عوارض به حداقل خواهد رسید. ازنظر بیمار یا مراجعه‌کننده عمل موفق به معنی جراح حاذق است. مساله‌ای که مهم است و باید به آن توجه کنید صلاحیت حرفه‌ای پزشک است. متاسفانه دخالت پزشک نما‌ها و پزشکانی که آموزش کافی برای جراحی ندیده‌اند شایع است. استعلام از سایت نظام پزشکی بهترین راه برای اطلاع از درجه‌ی علمی و آموزش رسمی فردی است که با آن تعامل می‌کنید. جراحی پلاستیک یک‌رشته‌ی فوق تخصصی است و بهترین مرجع برای اطمینان از این موضوع سایت انجمن جراحان پلاستیک و زیبایی ایران است.

پایان پاسخ
گلو درد بعد عمل

گلو درد بعد عمل زیبایی

فهرست

در این نوشته علت گلو درد بعد عمل یا سرفه‌ی بعد عمل را خواهید دانست. انتظار است در پایان اهمیت و راه علاج آن را بدانید.

علت گلودرد بعد از عمل
راه‌حل
علائم هشدار
◊ کلیپ توضیحات دکتر علوی

خلاصه

بعد از عمل با بی‌هوشی بروز گلودرد، سرفه‌ی خشک و گاهی گرفتگی صدا طبیعی است. علت گلو درد بعد عمل، لوله‌گذاری تنفسی است. این علائم جای نگرانی ندارد و در عرض چند روز خودبه‌خود رفع می‌شود.

اصطلاحات

لوله‌گذاری: یکی از کارهایی است که حین بی‌هوشی عمومی انجام می‌شود. در این روش لوله‌ای برای تنفس دادن به بیمار از طریق دهان درراه تنفسی گذاشته می‌شود.

علت گلودرد بعد از عمل

بعد از عمل جراحی بعضی دچار گلودرد، سرفه‌های خشک، خلط و حتی گرفتگی صدا می‌شوند. زمانی که عمل جراحی با بی‌هوشی عمومی انجام می‌شود، لوله‌ای را داخل راه تنفسی قرار می‌دهند. از طریق این لوله به بیمار بی‌هوش، با دستگاه تنفس داده می‌شود. این لوله یا روی تارهای صوتی قرار داده می‌شود یا از بین تارهای صوتی داخل نای گذاشته می‌شود.
تحریک این لوله باعث التهاب ناحیه می‌شود. این التهاب باعث گلودرد بعد عمل، سرفه‌های تحریکی و حتی گرفتگی صدا می‌شود. بنابراین نباید تعجب کرد بعد از جراحی زیبایی بینی یا لیپوماتیک گلو درد بعد از عمل ایجاد شده باشد.

راه‌حل

گلو درد بعد عمل

این علائم اصلاً جای نگرانی ندارند و در عرض چند روز خودبه‌خود رفع می‌شود. مصرف مایعات زیاد، پرهیز از سرخ‌کردنی‌ها و ادویه‌جات کمک خیلی زیادی می‌کند. در این چند روز از خوردن مرکبات، سبزیجات خام پرهیز کنید. مکیدن آب‌نبات، زنجبیل یا عسل حل‌شده در آب هم کمک‌کننده هست.

دکتر سید هوتن علوی

علائم هشدار

این علائم در عرض چند روز از بین می‌روند. درصورتی‌که درد خیلی شدید بود باید حتماً مراجعه کنید. گلودرد بعد عمل شدت خفیف، گاهی متوسط دارد. سرفه‌ها خشک هستند و با نفس‌تنگی‌ همراه نیستند. در صورت سرفه‌ی خلط دار یا همراه با تنگی نفس باید حتماً مراجعه کنید. گرفتگی صدا خیلی کم اتفاق می‌افتد ولی اگر اتفاق افتاد رفع آن زمان‌بر خواهد بود.

هیچ‌کدام از این علائم پیش‌رونده نیستند و باید به‌تدریج کم شوند. درصورتی‌که ازنظر شدت پیشرفت کرد حتماً مراجعه کنید.

دکتر سید هوتن علوی

کلیپ توضیحات دکتر علوی

◊◊ در کلیپ علت بروز و راه‌کار گلودرد بعد از عمل را نمایش می‌دهد.

پی‌‌نوشت‌ها

پاسخ

بله. علت گلودرد بعد از عمل التهاب است. کورتون باعث کاهش التهاب می‌شود. به همین دلیل از شدت درد کم می‌کند. به‌صورت معمول در پایان عمل متخصص بی‌هوشی کورتون تزریق تجویز می‌کند. به همین دلیل توصیه نمی‌کنم برای گلودرد بعد از عمل کورتون مصرف شود.

پایان پاسخ
جراحی بینی

دستورات بعد عمل بینی

فهرست

در این نوشته دستورات بعد عمل بینی اطلاع پیدا می‌کنید. این دستورات مربوط به بیماران دکتر علوی است. انتظار است در پایان بدانید در هفته‌ی اول بعد عمل چه کنید.

شرایط طبیعی بعد عمل در هفته‌ی اول
دستورات بعد عمل
داروهای بعد عمل
علایم هشدار
شستشوی بینی
برداشتن آتل، تامپون و بخیه
رژیم غذایی

خوابیدن
استحمام کردن
فعالیت و ورزش
توضیحات دکتر علوی

خلاصه

توضیح داده‌شده با چه شرایطی در هفته‌ی اول روبرو هستید و چه‌کارهایی باید انجام بدهید. در مورد موارد خاص مثل استحمام یا ورزش کردن هم توضیحات اضافه‌تر داده‌شده است. خلاصه‌ی از دستورات بعد عمل بینی در بخش توصیه‌ها درج‌شده است. درصورت تمایل به اطلاعات بیشتر مقاله‌ی نقاهت بعد عمل بینی را بخوانید.

اصطلاحات

آتل (Splint) یا گچ بینی: در حال حاضر از گچ استفاده نمی‌شود. آتل بینی یک پلاستیک باقابلیت تغییر شکل در گرماست؛ یعنی اگر آن را داخل آب جوش بی اندازید به‌راحتی تغییر شکل می‌دهد و با سرد شدن شکل ثابتی پیدا می‌کند. این قطعه‌ی پلاستیکی مسئول ثابت نگه‌داشتن محل استخوان‌های بینی است. آتل بیرونی با چسب ثابت‌شده است.
آتل داخلی (Doyle): قطعه‌ای لوله‌ای شکل از سیلیکون است که داخل بینی گذاشته می‌شود. آتل داخلی معمولاً زمانی که تیغه‌ی بینی زیاد دست‌کاری شده باشد گذاشته می‌شود؛ بنابراین مدت زیادی در محل باقی می‌ماند. آتل داخلی با بخیه ثابت‌شده است.
تامپون: یک نوار از جنس نخ بافته‌شده است که داخل بینی گذاشته می‌شود.

شرایط طبیعی بعد عمل در هفته‌ی اول

◊ استفراغ و حالت تهوع پس از هر جراحی طبیعی است. علت آن عوارض مواد بیهوشی است که باگذشت زمان کاملاً برطرف خواهند شد.
◊ گلودرد، خارش گلو و سرفه‌ی خشک بعد از عمل طبیعی است. علت آن لوله‌ای است که برای تنفس داخل راه هوایی گذاشته می‌شود.
◊ بعد از عمل جراحی بینی، گرفتگی بینی طبیعی است. حتی ممکن است بیش از یک ماه طول بکشد. علت، تورم بافت‌های بینی است. با فین کردن نمی‌توانید این مسیر را بازکنید. راه‌حل شستشوی مرتب است. فین‌کردن می‌تواند باعث آسیب بخیه‌های داخل بینی بشود.

کبودی بعد عمل بینی

◊ کبودی و ورم زیر چشم، حتی خونی‌رنگ شدن چشم بعد عمل طبیعی است. پس از ۲ هفته کبودی و تورم رو به بهبودی خواهند رفت.
◊ خروج ترشحات خونابه‌ای از بینی بعد عمل تا چندین روز طبیعی است. خونریزی روشن غیرطبیعی است.

◊ به‌ندرت کاهش حس نوک بینى، لب و دندان‌های جلویى به وجود می‌آید. بعد از حدود دو ماه این مشکلات برطرف می‌شوند.

دستورات بعد عمل بینی

کمپرس سرد

◊ کمپرس سرد: تا ۲۴ ساعت، پس از جراحی کمپرس سرد یا عینک یخی در زمان بیداری استفاده کنید. کمپرس را روی آتل فشار ندهید. هر ساعت ۱۵ دقیقه استراحت بدهید و کمپرس را از روی صورت‌بردارید. موقع خواب کمپرس استفاده نشود.
 تا ۲ هفته اول، از بلند خندیدن، فریاد زدن و زیاد حرف زدن اجتناب کنید.
تا ۲ هفته اول، از غذاهای سفت یا جویدن زیاد پرهیز کنید (مثل سیب، هویج، ته‌دیگ و استیک).

◊ فین‌کردن و عطسه کردن ممنوع است. اگر خواستید عطسه کنید، حتماً دهان‌تان را باز نگه‌دارید. فین کردن بعد ۶ هفته آزاد است.
◊ سیگار یا قلیان استفاده نکنید.
◊ به پهلو نخوابید و به محل‌های شلوغ مثل مترو نروید. بهتر است تا ۲ هفته‌ اول از شرایطی که ممکن است ضربه‌ی اتفاقی بخورید پرهیز کنید.
◊ موقع خواب و استراحت، سرتان کمی بالاتر از بدن‌تان قرار بگیرد. برای کاهش ورم توصیه می‌شود.
◊ ورزش کردن تا دو هفته ممنوع است. راه رفتن و قدم زدن منعی ندارد.
◊ شستشوی داخل بینی با سرم باید هر ۸ ساعت انجام شود. در صورت وجود تامپون در مورد شستشو سؤال کنید.
◊ حتماً مسواک بزنید. مسواک بچه‌گانه و نرم در هفته‌ی اول توصیه می‌شود.

عینک زدن بعد عمل بینی

◊ تا ۲ هفته عینک زدن ممنوع است. اگر ضرورت دارد باید وسط عینک را با چسب به پیشانی بچسبانید.
◊ آتل و چسب‌ها خیس نشود. صورتتان را با دستمال مرطوب تمیز کنید.

دکتر سید هوتن علوی

داروهای بعد عمل

مسکن

درصورت درد مسکن ارجح استامینوفن یا استامینوفن کدئین است. درصورتی‌که درد زیاد است می‌توانید از ژلوفن یا دیکلوفناک هم استفاده کنید. درد معمولاً فقط روز اول مقداری است که نیاز به مسکن دارد.

پماد

محل‌های بخیه را پماد با موپیروسین یا جنتامایسین چرب نگه‌دارید. اگر روی بخیه‌ها لخته‌ی خون هست با یک گوش پاک‌کن آغشته به سرم گرم شستشوی بینی تمیز کنید. گوش پاک‌کن آغشته به پماد را مختصرى داخل بینى ببرید و چرب کنید. مراقب باشید نوک گوش پاک‌کن یا کاملاً خیس یا چرب باشد که پرزهای آن روی زخم باقی نماند.

آنتی‌بیوتیک

معمولاً برای چند روز آنتی‌بیوتیک خوراکی تجویز می‌شود. توجه کنید تا زمانی که تامپون یا آتل داخلی، داخل بینی قرار دارد باید آنتی‌بیوتیک ادامه پیدا کند. این ممکن است چند هفته طول بکشد.

سفالکسین معمول‌ترین آنتی‌بیوتیک در دستورات بعد عمل بینی هست. این دارو با غذا تداخل خاصی ندارد و می‌توان آن را قبل یا بعد از غذا مصرف کرد. بااین‌حال اگر کمی قبل از غذا مصرف شود، سریع‌تر اثر می‌نماید. در صورت فراموشی یک نوبت دارو بلافاصله آن را مصرف نمایید

سرم شستشو

برای شستشوی بینی سرم نمکی غیر استریل تجویز می‌شود. برای ریختن سرم داخل بینی سرنگ ۲ سی‌سی مناسب است. نباید سرم با فشار داخل بینی ریخته شود. می‌توانید از اب‌جوشیده‌ی سماور که مقدار خیلی کمی نمک داخل آن حل‌شده هم استفاده کنید. نصف قاشق چای‌خوری نمک را داخل یک فنجان حل کنید مناسب است.

آنتی‌هیستامین

برای هفته‌ای اول معمولاً قرص سرماخوردگی برای شما تجویز می‌شود. این قرص دارای مسکن استامینوفن و آنتی‌هیستامین است. این قرص را می‌توانید هر ۴ ساعت ۲ قرص هم‌زمان مصرف کنید. در ۲۴ ساعت اول این نحوه‌ مناسب است. بعد از ۲۴ ساعت هر ۶ ساعت یک قرص معمولاً کافی است. ممکن است خواب‌آلودگی ایجاد کند.

کورتون خوراکی

برحسب مورد ممکن است قرص دگزامتازون در داروهای شما باشد. مصرف این قرص منحصراً برای چند روز بعد عمل هست و ادامه داده نمی‌شود. دگزامتازون خوراکی را همراه با یک وعده غذایی سبک و یک لیوان آب مصرف نمایید. در صورت فراموش کردن یک نوبت مصرف دارو، به‌محض یادآوری دارو را با یک وعده‌غذای سبک مصرف نمایید. چنانچه مصرف دارو را یک روز کامل فراموش نمودید، از مصرف نوبت فراموش‌شده خودداری نموده و نوبت بعدی را طبق روال سابق مصرف نمایید. اگر مصرف این قرص باعث ناراحتی معده‌ی شما می‌شود شربت آلومینیوم مصرف کنید.

درمان آلرژی

اگر سابقه‌ی آلرژی دارید باید داروهای اضافه‌تری دریافت کنید. آلرژی بعد از عمل بینی معمولاً تشدید می‌شود. به همین دلیل درمان آلرژی چند هفته قبل تا چند هفته بعد از عمل باید ادامه پیدا کند.

علایم هشدار

درصورت بروز علایم زیر می‌بایست با دکتر علوی مشورت کنید. راه‌های ارتباطی ما در این لینک وجود دارد. درصورتی‌که نتوانستید مشاوره کنید به نزدیک‌ترین اورژانس مراجعه کنید. علایم هشدار دهنده شامل موارد زیر هستند:

◊ خونریزی روشن از بینی که با کمپرس سر و بالا نگه‌داشتن سر متوقف نشده است.
◊ تب بالای ۳۸.۵ درجه بعد از روز اول
◊ درد شدید در ناحیه‌ی بینی
◊ تنگی نفس
◊ بی‌حالی یا گیجی زیاد بعد از روز اول
◊ جوش‌های پوستی ریز فراوان در بدن
◊ سردرد با تهوع و استفراغ مکرر بعد از روز اول

دکتر سید هوتن علوی

شستشوی بینی

شستشوی بینی

شستشو باید در حال دراز کشیده انجام شود. در هر سوراخ بینی ۱ تا ۲ سی‌سی سرم نمکی ریخته می‌شود. یک سرنگ ۲ سی‌سی پرکرده عمود به‌صورت داخل سوراخ بینی به‌آرامی تخلیه می‌کنید. از سرسوزن سرنگ نباید استفاده کنید. آن‌قدر دفعات شستشو را افزایش دهید که محلول واردشده به بینی به حلق شما برسد. بعدازآن شستشو هر ۸ تا ۱۲ ساعت کافی است.

این روش ممکن است باعث حال تهوع یا عطسه شود. دراین‌صورت یا درصورتی‌که تحمل این روش برای شما سخت است از روش دوم استفاده کنید. در این روش سر راکمی به جلو به سمت کاسه‌ی دستشویی بگیرید. سرنگ ۲ سی‌سی را ازسرم نمکی پرکنید و آن را داخل بینی خالی کنید. مایع از همان سوراخ بینی تخلیه می‌شود. یکی دو نوبت برای هر سوراخ بینی این کار را انجام بدهید. تا زمانی که راه ‌تنفسی باز شود این شستشو را مکرر انجام بدهید. بعدازآن شستشو هر ۸ تا ۱۲ ساعت کافی است.

اسپلینت و تامپول

شستشو باوجود آتل یا تامپون

تامپون یک نوار نخی است که داخل بینی گذاشته می‌شود. مراجعه‌کنندگان به آن فتیله می‌گویند. آتل بینی، همان قطعه‌‌ی پلاستیکی است که روی بینی بعد عمل گذاشته می‌شود. مراجعه‌کنندگان به آن گچ بینی می‌گویند. یک آتل داخلی هم داریم که از لوله‌ای از جنس سیلیکون است. آتل داخلی از طریق سوراخ‌های بینی گذاشته می‌شود.

شستشو درصورت وجود تامپون نباید انجام شود. اگر با ریختن چند قطره آب در هر سوراخ بینی تامپون را مرطوب نگه‌دارید خوب هست. ولی این کار ضروری نیست.

اگر آتل داخلی بینی دارید شستشو باید انجام شود. بهتر است، در چند روز اول مکرر با محلول ولرم شستشو انجام شود. آتل داخلی لوله‌ای شکل است. خون لخته شده اگر خشک شود به‌راحتی از داخل لوله پاک نمی‌شود. لوله‌ها به این دلیل داخل بینی هستند که بتوانید از داخل آن‌ها تنفس کشید؛ بنابراین حداکثر تلاش برای باز نگه‌داشتن لوله‌ها باید انجام شود. بعد از باز شدن لوله‌ها شستشو هر ۸ تا ۱۲ ساعت کافی است.

در چه مواردی شستشو نباید داد؟

شستشو زمانی انجام می‌شود که داخل بینی تامپون نباشد. تامپون همان فتیله‌ی نواری شکل نخی است. زمانی که تامپون داخل بینی دارد شستشو انجام ندهید. وجود آتل بینی منعی برای شستشوی بینی ندارد.

چرا باید بینی را شستشو بدهم؟

در هفته‌ی اول هدف از شستشو خارج کردن لخته‌های خون است؛ بنابراین گرم بودن محلول و تعداد دفعات بیشتر کمک‌کننده‌تر است. به دلیل عمل جراحی، تورم مخاط بینی تا چندین هفته ادامه دارد. این تورم را به‌صورت گرفتگی بینی احساس می‌کنید. شستشو در این مدت به خلط‌های گیر افتاده به دلیل تنگی در مسیر کمک می‌کند. نخ‌ها در این مدت هنوز جذب نشده‌اند بنابراین از چسبیدن مواد به بخیه‌ها و ایجاد بوی بد ممانعت می‌کند.

برداشتن آتل، تامپون و بخیه

تامپون بینی

تامپون بینی، نوار نخی بافته هست که در هر سوراخ بینی گذاشته می‌شود. معمولاً روز عمل یا فردای آن خارج می‌شوند. بعد از خارج کردن تامپون نیاز هست شستشوی بینی شروع شود. گاهی تامپون برای یک تا چند هفته نگهداری می‌شود. تا زمانی که تامپون داخل بینی هست نباید شستشو بینی انجام شود و مصرف آنتی‌بیوتیک ضروری است.

آتل داخلی بینی

در شرایط خاص، آتل پلاستیکی داخل بینی گذاشته می‌شود. این آتل‌ها، لوله‌ای هستند و هوا از آن عبور می‌کند. آتل با بخیه ثابت‌شده است. حتماً باید شستشوی بعد عمل شروع شود. اگر لخته،‌ لوله را مسدود کند و خشک شود به‌راحتی پاک نخواهد شد. اگر حین شستشو، مایع از آتل بینی عبور نمی‌کند، شستشو را چند نوبت با سرم گرم تکرار کنید. تا زمانی که آتل داخلی بینی دارید حتماً باید آنتی‌بیوتیک مصرف کنید.

آتل روی بینی

آتل پشت بینی، بین ۷ تا ۱۰ روز بعد عمل برداشته می‌شود. در این مدت اگر خیس شود حتماً شل شده و کارایی‌اش از دست خواهد رفت. باقی ماندن طولانی‌مدت آتل هیچ مشکلی ایجاد نمی‌کند. قبل از مراجعه برای برداشتن آتل دوش بگیرید و آتل را هم خیس کنید.

کشیدن بخیه بعد از عمل رینوپلاستی

نوع بخیه استفاده‌شده در جراحی‌های بینی متفاوت است. بخیه‌ها بین ۷ تا ۱۰ روز بعد عمل کشیده می‌شوند. همه‌ی بخیه‌های داخل بینی قابل‌جذب هستند و نیاز به کشیدن ندارند.

رژیم غذایی

رژیم غذایی

در ۲۴ ساعت اول بعد جراحی مایعات سبک و غذاهای با حجم کم استفاده کنید. این کار به کنترل تهوع و استفراغ شما کمک می‌کند. پیشنهاد می‌کنم بعد از عمل، از جویدن زیاد یا خوردن غذا‌های سفت برای ۲ هفته پرهیز کنید. لقمه‌های غذا کوچک باشند تا نیاز به باز کردن زیاد دهان نباشد. از مصرف زیاد نمک و الکل در هفته‌ی اول پرهیز کنید.

باید‌ها و نبایدهای رژیم غذایی

◊ از غذاهای تند یا شور پرهیز کنید. غذاهای شور ورم بعد عمل را تشدید می‌کنند. تندی تحریک‌کننده است و ممکن است باعث عطسه شوند.
◊ از غذاهای سفت و یا غذاهایی که نیاز به جویدن زیاد دارند پرهیز کنید. خوردنی‌های سفت مثل سیب‌زمینی و بلال پرهیز هستند. غذاهایی که نیاز به جویدن زیاد دارند مثل استیک یا جوجه‌کباب هستند. به‌جای استیک از گوشت خورشتی یا گوشت پخته‌شده استفاده کنید. یا مثلاً به‌جای جوجه‌کباب، زرشک‌پلو با مرغ میل کنید.
◊ سعی کنید اگر یبوست می‌شوید از غذاهای پر فیبر استفاده کنید. یبوست و زور زدن ورم را تشدید می‌کند. میوه و سبزیجات تازه یا پخته‌شده و غلات کامل مثال‌های خوبی در این خصوص می‌باشند.
◊ احتمال اینکه غذاهای فراوری‌شده و فست فود باعث تشدید تورم بشوند هست. توصیه می‌کنم در هفته‌ی اول استفاده نکنید.
◊ از مصرف الکل در هفته‌ی اول پرهیز کنید. الکل تورم را تشدید می‌کند.

خوابیدن

خوابیدن بعد عمل

بالابردن سر و تنه باید اصولی انجام شود. اگر این بالابردن باخم شدن گردن همراه باشد نه‌تنها ورم را کم نمی‌کند بلکه باعث تشدید ورم هم می‌شود. باید کمر به بالا حدود ۳۰ درجه بالاتر قرار گیرد. نباید سر به‌تنهایی بالابرده شود.

استحمام کردن

در هفته‌ی اول نباید آتل و پانسمان بینی خیس شود. استحکام چسب‌ها و شکل آتل در هفته‌ی اول اهمیت زیادی دارد. خیس کردن، در معرض گرما یا بخارآب قرار گرفتن در هفته‌ی اول ممنوع است؛ بنابراین در هفته‌ی اول پیشنهاد می‌شود:
از اسفنج‌های مخصوص با آب ولرم بدون دوش گرفتن برای تمیز کردن خود استفاده کنید. اگر اصرار به استحمام دارید این کار را ۴۸ ساعت بعد عمل و با حضور همراه انجام بدهید. اگر خیلی حساس هستید می‌توانید برای شستن موها به آرایشگاه مراجعه کنید و از سرشوی آرایشگاه استفاده کنید.

حمام کردن بعد عمل بینی

روش استحمام بعد عمل

برای شستن مو‌ها سر را به عقب خم‌کنید و مو‌ها را با کمک بشویید. حتماً از آب ولرم استفاده کنید. بخار زیاد یا گرمای حمام هم باعث شل شدن آتل و چسب‌ها می‌شود. به دلیل احتمال سرگیجه، درب حمام را قفل نکنید و حتماً صندلی در حمام وجود داشته باشد.

فعالیت و ورزش

ترجیح می‌دهم در هفته‌ی بعد از عمل فقط محدود پیاده‌روی کنید. ورزش‌های سنگین، دوچرخه‌سواری و یا رفتن به محل‌هایی که احتمال ضربه به بینی وجود دارد ممنوع است. از هفته‌ی چهارم ورزش‌های سبک را انجام دهید ولی ورزش‌های سنگین را تا سه ماه به تأخیر اندازید. حداقل تا ۶ ماه از بعد از عمل از فعالیت‌های ورزشی که احتمال ضربه مستقیم به بینی دارد پرهیز شود.

◊ یک هفته پس از عمل بینی می‌توانید به‌آرامی پیاده‌روی کنید.
◊ استخر و سونا در ۴ هفته‌ی اول بعد عمل ممنوع است. بعد ۴ هفته هم شیرجه نزنید.
◊ بعد از ۳ ماه می‌توانید ورزش‌های سنگین مثل فوتبال، والیبال و بسکتبال انجام دهید یا حتی وزنه‌های سنگین بزنید.
◊ از کشتی گرفتن و گلاویز شدن به مدت ۶ ماه خودداری نمایید.

دکتر سید هوتن علوی

توصیه‌های دکتر سید هوتن علوی

فوق تخصص جراحی پلاستیک

مراقبت روان‌شناختی

بعد از انجام جراحی بینی، کم شدن ورم بینی و مشخص شدن شکل نهایی چند ماه زمان می‌برد. در این مدت باید صبور باشید و از نگرانی بی‌مورد در مورد ورم یا بزرگی بینی بپرهیزید. در این دوره پیشنهاد می‌کنم زیاد جلوی آینه نروید. اگر نمی‌تواند جلوی خودتان را بگیرید برای مدت طولانی‌تری چسب بزنید.

در ۶ ماه اول بعد از عمل، بسیاری از اطرافیان در مورد بینی شما اظهارنظر می‌کنند. عمدی یا سهوی ممکن است باعث ناراحتی شما بشوند. باید آمادگی روحی برخورد با این مسئله را در خود ایجاد نمایید. اینکه اشکالات کوچک بعد عمل وجود داشته باشد اجتناب‌ناپذیر است. اطرافیان بعد عمل همیشه این اشکالات را بزرگنمایی می‌کنند. حتی اگر بینی و صورت شما زیبایی بیشتری پیداکرده باشد، اکثر مشکلات بینی را گوشزد می‌کنند. باید به خاطر داشته باشید که این اشکالات جزئی، اولاً اجتناب‌ناپذیر است و ثانیاً در کل اهمیت ناچیزی دارند. اعتمادبه‌نفس داشته باشید، از زیبایی خود لذت ببرید و ذهن خود را به آن‌ها مشغول نسازید.

خلاصه‌ی اقدامات هفته‌ی اول

◊ برای شستشوی داخل بینی، در هر سوراخ بینی یک سرنگ ۲ سی‌سی سرم نمکی بریزید. این کار را در حالت درازکش و هر ۸ ساعت انجام بدهید.
تمیز کردن و چرب کردن روزانه‌ی ورودی بینی و محل بخیه‌ها با گوش پاک‌کن آغشته به پماد انجام شود.
آتل و بخیه‌ها تا روز برداشتن خیس نکنید. برداشتن آن‌ها ۷ تا ۱۰ روز بعد عمل است.
◊ از مصرف غذاهای پرنمک و غذا‌های سفت مثل ته‌دیگ و سیب تا دو هفته پرهیز کنید. این موضوع شامل غذاهایی که نیاز به جویدن زیاد دارد هم می‌شود. مصرف مایعات فراوان و رژیم غذایی نرم توصیه می‌شود.

فین کردن، بلند حرف زدن و خندیدن بلند حداقل برای دو هفته ممنوع هست.
کمپرس سرد را حداقل ۲۴ ساعت ادامه بدهید.
◊ عینک زدن تا ۴ هفته ممنوع هست. در صورت ضرورت وسط عینک را به پیشانی بچسبانید.
◊ استفاده از استخر و سونا و ورزش سنگین تا ۴ هفته ممنوع هست.

◊ تا یک هفته به پشت بخوابید. سر و تنه را بالاتر قرار دهید تا ورم زود‌تر کاهش پیدا کند.
◊ برای ۴ هفته‌ی اول بعد عمل، ویزیت هر هفته نیاز است.

مراقبت بعد از هفته‌ی دوم

برای اطلاع از دستورات بعد عمل بینی بعد از هفته‌ی اول و چسب‌زدن مقاله‌ی مراقبت بعد عمل بینی را مطالعه کنید.

پی‌‌نوشت‌ها

پاسخ

حتماً از ماسک‌هایی استفاده کنید که کاغذی یا پارچه‌ای هستند و در حالت شل، بر روی بینی شما قرار می‌گیرد. نباید ماسک را بر روی بینی‌تان بفشارید. ماسک را درحالی‌که بر روی بینی‌تان قرار دارد، به سمت پایین نکشید. حتماً در موقع برداشتن و گذاشتن ماسک بر روی صورت، آن را به‌طور کامل به سمت جلو کشیده، بدون اینکه بر روی بینی کشیده شود، آن را از بینی خود فاصله‌دار کرده و سپس از روی صورت‌بردارید.

اگر ماسک استفاده می‌کنید بخیه‌ها در محیط مرطوب قرار می‌گیرند. توصیه می‌کنم بهداشت محل بخیه‌ها را در دو هفته‌ی اول مرتب چک کنید.

پایان پاسخ
پاسخ

کمپرس سرد به معنای گذاشتن یک ماده خنک روی ناحیه‌ای از بدن است. کمپرس سرد جزء ثابت دستورات بعد عمل بینی است. می‌توانید برای کمپرس سرد از موارد زیر استفاده کنید:

◊ یخ خردشده داخل کیسه فریزر که دور آن پارچه‌ی نخی یا دستمال پیچیده
◊ حوله‌ی سرد شده
◊ عینک یخی که حاوی ژلی است که می‌تواند یخ بزند.

در ۲۴ ساعت اول گذاشتن کمپرس سرد روی ناحیه‌ی جراحی هم درد و هم از پیشرفت تورم و کبودی جلوگیری می‌کند. احتمال دارد که در ۲۴ ساعت دوم هم گذاشتن کمپرس سرد کمک‌کننده باشد. توجه داشته باشید کمپرس سرد مداوم یا خیلی سرد نه‌تنها مفید نیست می‌تواند خطرناک هم باشد.

پایان پاسخ
پاسخ

ترشحات خونابه‌ای در چند روز بعد از عمل طبیعی است. این ترشحات هفته‌ی اول تمام می‌شوند. در آب‌وهوای سرد و خشک ممکن است کمی این ترشحات طولانی‌تر بشود. خونریزی روشن بخصوص به مقدار زیاد غیرطبیعی است. در صورت بروز آن برحسب شدت باید ویزیت یا به اورژانس مراجعه کنید.

پایان پاسخ
پاسخ

قدیم پرهیز طولانی مدت از پایین انداختن سر، جز دستورات بعد عمل بینی بود. تکنیک‌های قدیم جراحی بینی با افتادن نوک بینی گاهی همراه بود؛ یعنی بالابردن نوک بینی بعد از یک یا چند سال بی‌اثر می‌شد. برای همین چسب زدن طولانی و پرهیز از پایین انداختن سر را به‌عنوان پیشگیری توصیه می‌کردند. بعدها معلوم شد که مشکل از تکنیک است. درنتیجه پایین انداختن سر اهمیت گذشته‌ی خود را ندارد.
بااین‌حال توصیه می‌کنم تا ترمیم شدن زخم‌ها بخصوص تا زمانی که چسب می‌زنید از پایین انداختن طولانی سر پرهیز کنید.

پایان پاسخ
پاسخ

در دستورات بعد عمل بینی توصیه‌ی مشخصی برای کاشت ابرو یا مو وجود ندارد. اگر به بینی فشار وارد نمی‌کند بعد از برداشتن آتل منعی ندارد. توصیه می‌کنم بین دو عمل ۲ تا ۳ ماه فاصله بگذارید.

پایان پاسخ
پاسخ

آرایش کردن سبک را بعد از برداشتن آتل شروع کنید. از آفتاب گرفتن تا چند ماه پرهیز کنید. اگر برنزه می‌کنید حتماً باید به بینی ضد آفتاب بزنید. توصیه می‌کنم از مواد آرایشی تا چند هفته زیر بینی استفاده نکنید.

پایان پاسخ
Lipo

شل ‌شدن پوست بعد از لیپوماتیک

فهرست

در این نوشته در مورد شل ‌شدن پوست بعد از لیپوماتیک خواهید دانست. انتظار است در پایان بدانید پوست شما بعد لیپوماتیک جمع می‌شود یا افتادگی پیدا می‌کند.

عواملی مؤثر در ایجاد افتادگی
پیش‌بینی وضعیت پوست بعد لیپوماتیک
جلوگیری از افتادگی پوست بعد لیپوماتیک
توصیه‌های دکتر علوی

خلاصه

عمل لیپوماتیک به دلیل عوارض کم و ایجاد ظاهری خوب طرفداران زیادی دارد. یکی از مشکلات این جراحی شایع، افتادگی پوست پس از جراحی است. در گروهی از افراد، شل ‌شدن پوست بعد از لیپوماتیک اتفاق می‌افتد و رضایت بعد عمل را کم می‌کند. در این مطلب سعی کردیم توضیح دهیم پوست در چه شرایطی دچار افتادگی می‌شود و با چه روش‌هایی می‌شود افتادگی پوست را رفع کرد.

اصطلاحات

◊ لیپوماتیک: لیپوماتیک یا لیپو یک روش لیپوساکشن است. در این روش‌ها با ایجاد سوراخ‌های خیلی کوچک چربی زیرپوستی با لوله‌های باریک تخلیه می‌شود.
◊ شلی یا افتادگی پوست:  حالتی در پوست با که با شل‌ شدن، آویزان ‌شدگی، افتادگی و یا چین‌وچروک پوست مشخص می‌شود.
این وضعیت شلی (skin laxity) یا افتادگی پوست (skin sagging) گفته می‌شود. شرایط به دلیل پیر شدن و یا از دست رفتن حجم بافت‌های بدن ایجاد می‌شود.
جمع شدن یا انقباض پوست: خاصیت ذاتی پوست در جمع و سفت شدن هست. وقتی حجم بافت‌های بدن کم می‌شود رشته‌های کشسان پوست باعث کم شدن تدریجی سطح پوست می‌شوند. به این فرایند جمع شدن پوست (contracture) می‌گویند. این فرایند به لحاظ سرعت و مقدار محدودیت دارد.

عواملی مؤثر در ایجاد افتادگی پوست بعد از لیپوماتیک

شل شدن پوست بعد از لیپوماتیک

شرایط پوست بعد لیپوماتیک، مثل لباس یک نفر بعد از لاغر شدن هست. در بدن نمای لباس شل، آویزان و چروک است. به عبارتی انتظار هست بعد برداشتن چربی زیرپوست با لیپوساکشن، پوست دچار افتادگی و چین‌وچروک بشود. لباس همیشه باید تنگ ‌شود ولی آیا باید بخش‌های اضافه‌ی پوست هم مثل لباس برداشته شود؟

به‌طور طبیعی، بعد از جراحی لیپوماتیک پوست منقبض یا جمع می‌شود. علت جمع شدن، خاصیت کشسانی (Skin Elasticity) پوست است. بنابراین هر چه میزان کشسانی پوست بهتر باشد جمع شدن پوست بیشتر است. پوست افراد مختلف ، میزان کشسانی متفاوتی دارند. بنابراین عوامل تعیین‌کننده‌ی کشسانی پوست، میزان افتادگی یا جمع شدن بعد از لیپوماتیک را تعیین می‌کنند. البته باید در نظر داشت خاصیت کشسانی پوست محدودیت دارد. یعنی نمی‌شود انتظار داشت هر مقدار پوست اضافه بعد عمل جمع شود.

عوامل تعیین‌کننده‌ی کشسانی پوست

عوامل ژنتیکی: ژنتیک تعیین‌کننده‌ی مهمی برای خاصیت کشسانی پوست هست. ممکن است پوست فرد به‌صورت ژنتیکی از خاصیت کشسانی کمی برخوردار باشد.  بنابراین احتمال ایجاد افتادگی پوست در بعضی از افراد بیشتر است.

سن: کلاژن، یک‌رشته‌ با جنس پروتئین در پوست است. کلاژن یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد کشسانی پوست است. با افزایش سن، میزان کلاژن‌ پوست کاهش می‌یابد. بنابراین هرچه سن بالاتر باشد احتمال افتادگی پوست بیشتر خواهد شد.

آسیب‌های ناشی از نور خورشید: اشعه‌ی ماوراءبنفش باعث آسیب به رشته‌های کلاژن و سایر پروتئین‌های پوست می‌شود. این رشته‌ها، تعیین‌کننده‌ی خاصیت کشسانی هستند. بنابراین انتظار جمع شدن خوب پوست در موارد که پوست آفتاب‌خورده کمتر هست.

سیگار و تنباکو: مواد موجود در سیگار باعث آسیب به رشته‌های کلاژن و سایر پروتئین‌های پوست می‌شود. این رشته‌ها تعیین‌کننده‌ی خاصیت کشسانی هستند. بنابراین در پوستی که توسط سیگار آسیب‌دیده و بخصوص در زمان‌ترمیم تحت تأثیر سیگار است، انتظار جمع شدن خوبی را نداریم.

نقش تغذیه و آب در کشسانی پوست

کم‌آبی: یکی از عوامل مهمی که سبب بروز چین‌وچروک در پوست می‌شود، کم آب بودن پوست است. کم آب ماندن طولانی پوست باعث کاهش کلی ساختار‌های مؤثر در کشسانی پوست هست. درصورتی‌که فرد به میزان کافی در روز آب بخورد، پوستی شاداب و میزان افتادگی در محدوده‌ی کیفیت پوست به حداقل می‌رسد.

رژیم غذایی: پوست یک ساختار دینامیک است. یعنی پروتئین‌ها و سلول‌های آن به‌صورت مرتب در حال تخریب و ساخته‌شدن است. تمامی مواد موردنیاز این تغییر و تحول از یک رژیم مناسب تأمین می‌شود. رژیم غذایی نامناسب در بلندمدت خاصیت کشسانی پوست را تخریب می‌کند. این تغییر و تحول بعد عمل در بدن تشدید می‌شود. درصورتی‌که بعد از عمل لیپوماتیک رژیم غذایی منابع اولیه‌ی کافی برای ساختن رشته‌های پروتئینی پوست را مهیا نکند احتمال افتادگی پوست بیشتر می‌شود.

بعد از لیپوماتیک شرایط پوست چگونه می‌شود؟

در لیپوماتیک و  تمام روش‌های لیپوساکشن، چربی‌های زیرپوست تخلیه می‌شود. ابتدا این چربی‌ها خرد و از هم جداشده بعد با نیروی مکش تخلیه می‌شود. در این جراحی به‌صورت معمول تغییری در ساختار پوست ایجاد نمی‌شود.

پوست اضافه بعد لیپو

جمع شدن یا انقباض پوست (skin contracture)

وقتی چربی تخلیه شد، سطح کلی ناحیه‌ کم می‌شود. در مقابل سطح پوست این ناحیه تغییر نمی‌کند. یعنی پوست سطح اضافه پیدا می‌کند. فرض کنید پوست حالت لباسی را دارد که بعد لاغر شدن به تن می‌کنیم. حالا وقتی چربی شکم و پهلو‌ها را تخلیه می‌کنیم چیزی حدود ۲ تا ۴ سانتی‌متر محیط دور کمر کم می‌شود. ولی این مقدار از پوست کم نشده بنابراین پوست دور کمر اضافی می‌آید. اگر این میزان اضافه باقی بماند افتادگی رخ می‌دهد. ولی پوست مثل پارچه عمل نمی‌کند و خاصیت طبیعی جمع شدن دارد. یعنی بر اساس خاصیت کشسانی پوست، مقدار اضافه‌ی پوست، به‌تدریج منقبض و جمع ‌می‌شود.

شل شدن پوست ترک پوست
شل ‌شدن و ترک خوردن پوست

کشسانی پوست یک فرایند کند است و تنها در تغییرات با سرعت کم پاسخ مناسبی دارد. وقتی در مدت‌زمان کوتاه چاق یا لاغر شویم خاصیت کشسانی پوست ممکن است نتواند جواب‌گو باشد. مثلاً اگر سریع افزایش حجم اتفاق بیافتد پوست ترک می‌خورد.مثل آنچه در حاملگی یا بدن‌سازی اتفاق می‌افتد. همین‌طور، اگر کاهش حجم یا لاغری خیلی سریع باشد پوست افتادگی پیدا می‌کند. لیپوساکشن هم نمونه‌ای است که پوست باید در مدت کوتاهی جمع شود. بنابراین مقداری از افتادگی را باید پذیرفت.

چطور حدس بزنیم سرنوشت پوست بعد لیپوماتیک چطور می‌شود؟

وقتی قبل از لیپوماتیک شلی پوست وجود داشته باشد سرنوشت مشخص است. پوست قطعاً شل‌تر و افتاده‌تر می‌شود. در سایر موارد، پیش‌بینی سرنوشت پوست ساده نخواهد بود. زمانی که قبل عمل پوست شل و یا آویزان وجود ندارد پیش‌بینی سرنوشت بر اساس معیارهای متعدد و به‌صورت نسبی خواهد بود:

◊ اگر قبل لیپوماتیک پوست شل هست قطعاً بعد از عمل افتادگی بیشتر خواهد شد.
◊ اگر استریاهای بارداری زیادی روی سطح پوست دیده می‌شود به این معنی است که پوست ذاتاً خاصیت کشسانی ضعیفی دارد. بنابراین احتمال شل ‌شدن پوست بعد از لیپوماتیک زیاد است.
◊ درصورتی‌که در معاینه پوست به صورت واضح غیر الاستیک یا غیر کشسان باشد احتمال جمع شدن خیلی کم است.
◊ در افرادی که جراحی باریاتریک انجام داده‌اند معمولاً کیفیت کشسانی پوست آسیب جدی دیده است. احتمالاً جمع شدن پوست در این گروه هم کم هست.
◊ جمع شدن قابل‌توجه پوست در افراد با مصرف و یا سن بالاتر دور از ذهن است.

دکتر سید هوتن علوی

جلوگیری از افتادگی پوست بعد لیپوماتیک

شل شدن پوست بعد از لیپو

پوشیدن گن، ماساژ بعد عمل و تشخیص و رفع سریع عوارض بعد عمل، برای کمک به جمع شدن پوست مفید هستند. مصرف کافی آب و تغذیه‌ی بهینه برای به حداکثر رساندن جمع شدن پوست مهم‌ترین نکات قابل توصیه هستند. پماد/روغن موضعی یا مکمل با اثر تائید شده هنوز شناخته‌نشده است.

اگر جراح پلاستیک می‌گوید بعد لیپو احتمال افتادگی زیاد است شاید استفاده از لیپوساکشن با ویزر یا جی‌پلاسما به کمتر شدن افتادگی کمک کند. شخصاً فکر می‌کنم در این موارد ترکیب جراحی باز با لیپوماتیک انتخاب منطقی‌تری باشد.

معاینه‌ی منظم بعد عمل

در لیپوماتیک تونل‌های زیادی در چربی زیرپوست ایجاد می‌شود. گاهی باوجود گن و ماساژ، در این تونل‌ها مایع یا خون جمع می‌شود. درصورتی‌که به‌موقع تخلیه نشوند می‌تواند درنتیجه‌ی نهایی پوست تأثیر منفی بگذارد. به تجمع مایع سروما و به تجمع خون هماتوم گفته می‌شود. باید در معاینه‌ی مرتب به‌موقع تشخیص و درمان شوند.

پوشیدن گن

با تخلیه‌ی چربی در لیپوماتیک، فضاهای تونل مانندی زیرپوست ایجاد می‌شود. گن با ایجاد فشار از جمع شدن مایع با خون در تونل‌های زیرپوستی ممانعت می‌کند. این جمع شدن مایع می‌تواند روی وضعیت نهایی پوست تأثیر منفی بگذارد. احتمال دارد استفاده از گن به دلیل فشردگی جمع شدن پوست را هم کمک کند.

ماساژ بعد عمل

ماساژ با افزایش گردش خون، احتمالاً به جمع شدن پوست کمک می‌کند. علاوه بر این ماساژ ترشحات جمع شده در تونل‌های زیرپوستی را تخلیه می‌کند. تجمعات این ترشحات می‌تواند نتیجه‌ی نهایی را مختل کند. گذشته از این می‌تواند به یکنواخت شدن لایه‌ی چربی بعد لیپوماتیک هم کمک کند.

فعالیت ورزشی منظم و روزانه

اینکه با فعالیت ورزشی جمع شدن پوست بهتر می‌شود یا نه را نمی‌دانیم. قطعاً ورزش با جلوگیری از چاق‌ شدن و ایجاد سوخت‌وساز بهتر نتیجه‌ی عمل را بهتر خواهد کرد. علاوه بر این ورزش با حفظ و بهبود حجم و قدرت عضلانی ظاهر بهتری برای شما ایجاد خواهد کرد.

ثابت نگه‌داشتن وزن بدن

قطعاً تغییر وزن بخصوص به مقدار زیاد بعد لیپوماتیک، روی افتادگی پوست تأثیر می‌گذارد. کاهش سریع وزن می‌تواند افتادگی پوست را تشدید کند.

مصرف مقدار مناسب آب

نوشیدن میزان آب کافی در طول روز یکی از مهم‌ترین مسائل در حفظ خاصیت کشسانی پوست هست. مقدار آب پوست باید در حد مناسبی نگه‌داشته شود تا پوست شاداب و با حداکثر خاصیت کشسانی باشد. حتی برای منظور از پماد‌های آب‌رسان هم می‌توان استفاده کرد.  هر فرد بالغ باید روزانه، حداقل ۸ لیوان آب مصرف کند. اگر در دوران نقاهت به میزان کافی آب ننوشید، به دلیل خشکی و دهیدراته‌شدن پوست، احتمال بروز چین‌وچروک افزایش می‌یابد.

رژیم غذایی مناسب

در چند ماه بعد عمل پروتئین‌ و ویتامین کافی از طریق میوه و سبزیجات می‌تواند به جمع شدن پوست کمک کند. در بلندمدت یک رژیم مناسب وزن بدن شما در حالت تعادل حفظ می‌شود. مصرف زیاد کربوهیدرات و شکر به خاصیت کشسانی پوست آسیب وارد می‌کند.

مکمل یا دارویی تأییدشده که بتواند جمع شدن پوست را تحریک کند وجود ندارد. نتایج همه‌ی آن‌ها بر اساس مطالعات محدود است.

پرهیز از استرس

تغییراتی که استرس در وضعیت هورمونی و سوخت ساز بدن ایجاد می‌کند روی سلامت پوست اثر می‌گذارد. استرس می‌تواند روند پیری پوست و کاسته ‌شدن از خاصیت کشسانی پوست را تشدید کند.

دکتر سید هوتن علوی

توصیه‌های دکتر سید هوتن علوی

فوق تخصص جراحی پلاستیک

◊◊ اگر پوست شما افتادگی دارد قطعاً شل ‌شدن پوست بعد از لیپوماتیک زیاد خواهد شد.

◊◊ هیچ روشی برای رفع افتادگی بعد لیپوماتیک اثر قابل‌اعتماد ندارد.

◊◊ انواع مواد غذایی و مکمل مثل روغن‌زیتون و پودر‌های کلاژن بعید است در رفع افتادگی مؤثر باشد.

◊◊ ورزش‌کردن خیلی خوب هست و در شکل‌گیری بهتر بدن بعد عمل بسیار مفید است. بعید است ورزش‌کردن باعث جمع شدن پوست بشود.

◊◊ درمان قطعی شل ‌شدن پوست بعد از لیپوماتیک جراحی و برداشتن پوست اضافی است.

◊◊ اگر برای جراحی باز همراه با لیپوماتیک مردد هستید جای نگرانی نیست. هر زمان بعد از عمل، شل ‌شدن پوست بعد از لیپوماتیک با جراحی قابل اصلاح است. به عبارتی بااینکه دو عمل جراحی تحمیل می‌شود ولی ممکن است نتیجه‌ی نهایی بهتر باشد.

پی‌‌نوشت‌ها

پاسخ

ماساژ بعد لیپوماتیک یک ماساژ لنفاتیک هست. این ماساژ با ماساژ معمولی در میزان فشار تفاوت و جهت دارد. سیستم لنفاتیک یکسری عروق ریزی هستند که مایع بین بافتی را جابجا می‌کنند. با فشار خیلی ملایم روی پوست، تخلیه در این سیستم تقویت می‌شود. در این ماساژ در حقیقت پوست و زیرپوست هدف فشار ملایمی قرار می‌گیرند. مزایای آن:

◊ کاهش تورم بعد از عمل
◊ تخلیه‌ی ترشحات از تونل‌های زیرپوستی به دلیل تخلیه‌ی چربی ایجادشده است.
◊ افزایش گردش خون

در ماساژ معمولی هدف انتقال فشار ماساژ به بخش‌های عمقی‌تر و عضلات است. این نوع ماساژ بعد لیپوماتیک توصیه نمی‌شود.

پایان پاسخ
پاسخ

جراحان پلاستیک در این زمینه نظر یکسان ندارند. دفعات و شروع ماساژ به وضعیت بیمار بستگی دارد. بهتر است بعد از هفته‌ی اول شروع شود و حداقل دو جلسه باشد. پیشنهاد می‌کنم ۷ روز بعد عمل ماساژ را شروع کنید. هر ۳ روز یک نوبت ماساژ انجام بدهید. بعد از ۲ نوبت ماساژ، برای جلسات بیشتر معاینه انجام ‌شود. ممکن است ۴ تا ۶ جلسه ماساژ نیاز باشد.

پایان پاسخ
پاسخ

لیزر یکی از روش‌های مؤثر برای درمان شل ‌شدن پوست بعد از لیپوماتیک هست. این روش با تحریک کلاژن سازی به جمع شدن پوست و کاهش چین‌وچروک‌ها کمک می‌کند.  این روش در حد کم، بندرت تا متوسط روی افتادگی‌های صورت مؤثر است. بخصوص اگر به‌صورت اندو-لیزر انجام شود. در مقایسه با صورت، لیزر در اصلاح افتادگی‌ شکم نتیجه‌ی خیلی مناسبی ندارد.

به این معنی حساب باز کردن روی لیزر برای اصلاح شل ‌شدن پوست بعد از لیپوماتیک اشتباه است.

پایان پاسخ
پاسخ

هردوی این روش‌ها کلاژن سازی پوست تحت تأثیر قرار می‌دهند. ویزر (VASER) و جی پلاسما (J-Plasma) هر دو در ترکیب با لیپوماتیک در حال حاضر کاربرد دارند. هر دو روش ادعا می‌کنند با ایجاد گرمای داخلی، جمع شدن پوست را بهبود می‌دهند. در مورد ویزر تجربه‌ی ما مثبت بوده است.

پایان پاسخ
پاسخ

چربی زیرپوست را مثل یک تشک سه لایه در نظر بگیرید. لایه‌ی سطحی زیرپوست و لایه‌ی عمقی روی عضلات قرارگرفته است. در لیپوماتیک یا لیپوساکشن به‌صورت معمول چربی عمقی و میانی را تخلیه می‌کنیم. برای ایجاد لاین و یا ایجاد سیکس پک به‌صورت محدود چربی‌های سطحی بعضی نقاط را تخلیه می‌کنیم.

تخلیه‌ی چربی سطحی در مقیاس زیاد می‌تواند خونرسانی پوست را مختل و باعث نکروز شود. به همین دلیل لیپوماتیک سطحی در همه‌ی نواحی فعلاً به لحاظ تکنیکی میسر نیست. بااین‌حال تجربه نشان داده هرچه لیپوساکشن نزدیک به سطح پوست باشد احتمال جمع شدن بیشتر است.

پایان پاسخ
پاسخ

درنهایت اگر افتادگی و شل ‌شدن پوست بعد از لیپوماتیک بعد از ۶ ماه اصلاح نشد بعید است بهتر شود. درصورتی‌که اصرار به اصلاح آن داشته باشید باید با جراحی پوست‌های اضافه برداشته شود.

پایان پاسخ
ژل و بوتاکس

راهنمای بوتاکس بینی

فهرست

در این نوشته به سوالات شما بوتاکس بینی چیست؟ بوتاکس بینی بعد عمل، بوتاکس برای بالا بردن بینی و بوتاکس خطوط بینی پاسخ داده خواهد شد. نازیبایی‌هایی که با بوتاکس رفع می‌شود را خواهید دانست.

بوتاکس بینی چیست؟
رفع مشکلات بینی با بوتاکس

برندهای موجود بوتاکس
کوچک کردن بینی با بوتاک

خلاصه

خط خرگوشی، پایین آمدن بیش‌ازحد نوک بینی و پهن شدن زیاد بینی موقع خندیدن همگی توسط بوتاکس قابل اصلاح هست.

اصطلاحات

◊ بوتاکس در ایران به تمام مواد تزریقی گفته می‌شود که با فلج موقت عضلات باعث زیبایی می‌شود.
◊ بوتاکس نام اولین برند تجاری سم بوتولینوم هست. این سم از یک باکتری به همین نام استخراج‌شده است. مسمومیت با این سم در کنسروهای آلوده هنوز هم وجود دارد. این سم  باعث مسمومیت غذایی و حالت فلجی می‌شود. این سم را در دوز‌های خیلی کم تهیه‌کرده‌اند تا با ایجاد حالت فلج موقتی در عضلات باعث زیبایی یا بهبود بیماری‌های خاص بشود.
◊ مصپورت، دیستون، نورینوکس، مصپورت برند‌های موجود در ایران هستند. برند بوتاکس در ایران موجود نیست.

بوتاکس بینی

وقتی بوتاکس تزریق می‌شود عضله به‌صورت نسبی برای مدت مشخصی دچار فلج می‌شود. یعنی عملکرد انقباضی در عضلاتی که این ماده به آن تزریق می‌شود کم می‌شود. بر اساس مقدار ماده‌ی واردشده انقباض عضله کم می‌شود.

بنابراین باید در بینی انتظار داشت نازیبایی‌هایی که به دلیل عضلات بینی ایجاد می‌شود رفع خواهد شد. مشکلات بینی ناشی از ضخامت پوست یا ساختار غضروفی-استخوانی با بوتاکس رفع نمی‌شود.

بوتاکس چیست؟

بوتاکس نام اولین برند تجاری ساخته‌شده از سم بوتولینوم است. این سم توسط یک باکتری تولید می‌شود. آلودگی کنسروها با این باکتری باعث یک مسمومیت فلجی می‌شود. به همین دلیل است که کنسروها را قبل مصرف باید جوشاند. این سم به‌صورت پودر درآمد و با مقادیر خیلی کم در درمان و زیبایی استفاده می‌شود.

محصولات

بوتاکس اولین  محصولی بود که از این سم در امریکا تولید شد. برای همین در ایران تمام محصولات دارویی مشابه به بوتاکس معروف شده است. بااین‌حال خود بوتاکس در ایران وجود ندارد.

انواع بوتاکس

محصولاتی موجود در ایران شامل دیسپورت، نورینوکس و زئومین ساخته‌شده در خارج ایران است. مصپورت و دیستون هم محصولاتی است که در ایران تولیدشده است.

برندهای چینی مثل کانیتوکس هم در ایران وجود دارد که از طرف وزارت بهداشت مورد تائید نیست.

رینوپلاستی با ژل و بوتاکس

تغییر فرم دادن به بینی با ژل، بوتاکس و نخ به رینوپلاستی مایع (Liquid Rhinoplasty) معروف هست. در این روش نواقص بینی بدون جراحی با استفاده از ژل و بوتاکس اصلاح می‌شود. بیشتر مشکلاتی که با این روش‌ها اصلاح می‌شود قوز پشت بینی و افتادگی نوک بینی است.

رفع مشکلات بینی با بوتاکس

چه انتظاری باید از بوتاکس بینی داشت؟ بوتاکس باعث کم شدن فعالیت عضلانی می‌شود. حالا باید ببینیم چه عضلاتی در بینی می‌توانند منشأ نازیبایی باشند.

خط خرگوشی
خطوط عرضی یا خط‌های خرگوشی با خنده

بخش بالایی بینی پوست نازک‌تری دارد. گاهی عضلات این ناحیه‌ قوی هست و باعث چین‌های افقی حین خندیدن می‌شود. به این‌ها، چین خرگوشی (Bunny lines) گفته می‌شود. در بلندمدت این چروک‌های می‌تواند دائمی شود. تزریق بوتاکس این چین‌ها را از بین می‌برد.

افتادگی نوک بینی
افتادگی نوک بینی با خنده

در عده‌ای از افراد به دلیل فعالیت عضله‌ی خاص نوک بینی موقع خندیدن بیش از پایین می‌آید. در موارد خیلی شدید موقع خنده یک خط عرضی هم در لب بالا ایجاد می‌شود. در این موارد تزریق بوتاکس این مشکل را رفع می‌کند. در شرایط بدون خنده احتمال دارد تزریق بوتاکس کمی افتادگی را کمتر کند. تزریق در قاعده‌ی کالوملا (تیغه‌ی بین دو سوراخ) انجام می‌شود.

پهن شدن بینی در خنده

پهن شدن بینی با خنده

در بعضی افراد عضلات متصل به پره‌های بینی خیلی قدرتمند است. در این موارد موقع حرف زدن یا خندیدن پره‌های بینی پهنی بیش‌ازحدی پیدا می‌کنند. به‌اصطلاح موقع خندیدن یا حرف زدن سوراخ‌های بینی‌شان زیادی باز می‌شود. در این موارد بوتاکس بینی از پهن شدن بیش‌ازحد سوراخ‌ها تا حدی جلوگیری می‌کند.

دکتر سید هوتن علوی

پی‌‌نوشت‌ها

پاسخ

افتادگی بینی به‌صورت کلی با بوتاکس رفع نمی‌شود. اگر نوک بینی با خنده بیش‌ازحد معمول پایین می‌آید با بوتاکس قابل اصلاح است. شدید‌ترین حالت زمانی است که افتادگی نوک بینی با خط عرضی لب فوقانی همراه می‌شود.

در آقایان و افرادی که نوک بینی بیش‌ازحد به بالا چرخیده بوتاکس بینی باید بااحتیاط انجام شود.

پایان پاسخ
پاسخ
پاسخ

تزریق بوتاکس در قاعده کالوملا انجام می‌شود. این ناحیه تیغه‌ای است که دو سوراخ بینی را از هم خدا کرده است. تزریق با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. بیشترین اثر اصلاح افتادگی زیاد بینی موقع خندیدن است. احتمال دارد نوک بینی در حالت عادی هم کمی به سمت بالا بچرخد. این روش سبب رفع افتادگی شدید بینی با بافت زیر جلدی ضخیم و فراوان نمی‌گردد. در این موارد رینو‌پلاستی جراحی صورت می‌گیرد.

پاسخ
پاسخ

احتمال آن وجود دارد. وقتی با بوتاکس عضلات پیشانی حالت فلج پیدا کرد سایر عضلات مرتبط باحالت صورت فعال‌تر می‌شوند. وقتی یک‌حالتی در صورت مثل شادی یا عصبانیت ایجاد شد فعالیت گروهی عضلات آن را ایجاد می‌کند. مثلاً برای خنده عضلاتی ابروها را بالا کشیده و خطوط بانی را روی بینی ایجاد می‌کند. حالا اگر عضلات بالابرنده ابرو را با بوتاکس کم کنیم تحریک عصبی برای انجام بالابردن بیشتر می‌شود. گرچه تحریک بیشتر عصبی برای ابرو مؤثر نیست ولی می‌تواند خطوط عمیق‌تری روی بینی ایجاد کند.

پاسخ
بوتاکس

تا پیش از سال ۲۰۰۹ تنها فرآورده‌ی سم بوتولینوم که تأییدیه سازمان FDA را داشت، برند بوتاکس ساخت شرکت آلرگان بود. برای همین تزریق بوتولینوم بانام بوتاکس معروف شد. درصورتی‌که بوتاکس فقط یکی از فرآورده‌های دارای این ماده است که برای درمان اختلالات عضلانی و همچنین زیباسازی پوست مورداستفاده قرار می‌گیرد. بوتاکسِ ساخت شرکت آلرگان در ایران کمیاب است و به‌ندرت مورداستفاده قرار می‌گیرد.

دیسپورت

دیسپورت (dysport) در سال ۲۰۰۹ دومین فرآورده‌ی بوتولینوم مورد تائید FDA قرار گرفت. برند دیسپورت که ساخت کشور انگلستان است.

نورینوکس

برند نورینوکس (neurinox) محصول کشور کره است. این فرآورده قیمت پایین‌تری نسبت به دیسپورت و اثربخشی مشابهی دارد. نورینوکس مورد تائید سازمان FDA نبوده ولی استفاده از آن در ایران مجاز است.

مسپورت

مسپورت یا مصپورت (Masport) برندی ایرانی است که نسبت به سایر محصولات قیمت پایین‌تری دارد. مسپورت ازلحاظ کیفیت با نمونه‌های مشابه خارجی قابل‌رقابت هست.

زئومین

زئومین (xeomin)  ساخت کشور المان هست. مورد تائید FDA قرارگرفته است. هزینه‌ی تزریق زئومین کمی بیشتر از دیسپورت هست.

پاسخ
پاسخ

میزان ماندگاری تا حدود به برند ماده‌ی تزریق شده بستگی دارد. معمولا اثر ۳ روز بعد شروع می‌شود. انتهای هفته‌ی دوم اثر کاملا برقرار می‌شود. ماندگاری بین ۳ تا ۶ ماه، فرد به فرد و برحسب برند متفاوت است. تکرار بوتاکس می‌تواند ماندگاری بیشتری ایجاد کند. احتمالا تغییر عادت در استفاده از عضلات نقش عمده در این ماندگاری طولانی‌تر دارد.

پاسخ
پاسخ

بوتاکس بینی حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از بوتاکس پیشانی هزینه‌ی کمتری خواهد داشت.

پاسخ
پاسخ

همانطور که در توضیحات گفته شد بوتاکس روی عضله عمل می‌کند. یعنی اگر نازیبایی بینی به دلیل حرکت عضلات بینی باشد آن را می‌تواند اصلاح کند. بنابراین بهتر شدن بینی گوشتی یا کوچک شدن با بوتاکس بینی امکان پذیر نیست.

همانوم

هماتوم

فهرست مطالب

در این نوشته خواهید دانست هماتوم چیست. انتظار است در پایان با علل ایجاد آن بعد جراحی زیبایی آشنا شوید. بدانید بعد از ایجاد راه‌کارهای درمانی چیست.

هماتوم چیست؟
علت هماتوم بعد از جراحی

درمان هماتوم بعد از جراحی
داروها و مکمل‌های مؤثر در ایجاد هماتوم
درمان کبودی‌های بعد عمل

هماتوم چیست؟

وقتی خون از رگ خارج می‌شود ولی زخمی وجود ندارد که از بدن بیرون بریزد هماتوم (Hematoma) به وجود می‌آید.

هماتوم

جراحی، صدمه‌ی جسمی و بیماری‌های مختلف ممکن باعث خارج شدن خون از رگ‌ها بشود. خون راه خودش را به فضاهای اطراف باز می‌کند. برحسب شرایط و مدتی که رگ در حال خونریزی است مقدار خون خارج‌شده تفاوت می‌کند. خونی که از رگ خارج‌شده بازهم برحسب شرایط می‌تواند سریع یا خیلی دیر لخته شود. خونریزی‌های پراکنده در داخل بافت معمولاً هماتوم گفته نمی‌شود با کلماتی مثل خونمردگی (ecchymosis یا bruise) شناخته می‌شود.

چقدر خون خارج می‌شود؟

بسته به شرایط دارد. فرض کنید ضربه‌ی محکمی به بازوی شما می‌خورد. رگ‌ها آسیب می‌بیند. خون خارج‌شده از رگ زیرپوست و بین عضلات پخش می‌شود. در این فضاها جای خیلی کمی وجود دارد. سیستم دفاعی بدن جلوی خونریزی از رگ را می‌گیرد و خونریزی متوقف می‌شود. این در شرایط طبیعی رخ می‌دهد.

هماتوم

حالا فرض کنید به طحال شما ضربه‌ی محکمی می‌خورد. خون وارد فضای داخل شکم می‌شود. این فضا، نسبتاً بزرگ است و به‌راحتی تا چند لیتر خون را در خود نگه دارد. پس اگر آسیب طحال شدید باشد همه‌ی خون بدن می‌تواند از طحال وارد شکم بشود. باید توجه کنید سیستم دفاعی بدن جلوی هر نوع خونریزی را نمی‌تواند بگیرد.

علت هماتوم بعد از جراحی

ماهیت جراحی، یک مسئله‌ی خونریزی دهنده هست. منتها با ابزارها و روش‌هایی این خونریزیِ حین عمل کنترل می‌شود. کنترل خونریزی در جراحی بر دو اصل مهم استوار است: روش مناسب جراحی و کافی بودن سیستم دفاعی بدن در کنترل خونریزی. بنابراین دو مسئله در ایجاد هماتوم بعد از عمل دخالت دارد:

روش نادرست جراح

امکان دارد در پایان عمل کانون‌های خونریزی کوچک از دید جراح مخفی بماند. خونریزی از اکثر این کانون‌ها خودبه‌خود توسط بدن کنترل می‌شود. بااین‌حال خونریزی آرام از این کانون‌ها در طی چندین ساعت می‌تواند ایجاد هماتوم کند. معمولاً برای اطمینان از عدم شکل‌گیری آن، لوله‌های تخلیه کننده کار گذاشته می‌شود. به این لوله‌ها دِرَن گفته می‌شود.

عدم‌کفایت انتقادپذیری طبیعی

بدن یک سیستم دفاعی برای جلوگیری از خونریزی دارد. ایجاد لخته در محل خونریزی، روش طبیعی بدن برای متوقف کردن خونریزی است. اگر این سیستم به‌درستی عمل نکند به‌کارگیری هیچ روشی حین جراحی باعث مهار خونریزی نمی‌شود. یکسری از بیماری‌ها این قدرت را کاهش می‌دهند. غیر از بیماری، مکمل‌ها یا داروهایی خاصی هم می‌توانند این قدرت طبیعی را کاهش بدهند.

چرا در یک فرد سالم بدن قدرت انتقادپذیری کم شده است؟

به‌صورت کلی دو دلیل مهم وجود دارد. یا سیستم دفاعی بیمار بوده از قبل یا چیزی مصرف‌شده که قدرت این سیستم را موقت کاهش داده است. مکمل‌ها و داروها جزء عوامل مهم هستند. ویتامین E، مسکن‌ها، آسپرین، چای سبز، سیر و زنجبیل وقتی مرتب مصرف شوند انتقادپذیری خون را کم می‌کنند.

یک بیماری ارثی به نام فون ویلبراند هم وجود دارد. فرم خفیف این بیماری شایع هست و در شرایط طبیعی مشکلی ایجاد نمی‌کند. شاید خونریزی حین زایمان را بیشتر کند. شاید هم کمی زمان‌بند آمدن خون را طولانی کند. این بیماری حین عمل باعث خونریزی بیشتر از طبیعی و گاهی هماتوم بعد عمل می‌شود.

دکتر سید هوتن علوی

درمان هماتوم بعد از جراحی

هماتوم‌های کوچک معمولاً نیاز به کار خاصی ندارند مگر اینکه جای مهمی باشند. مثلاً بعد از لیفت صورت مهم است و ممکن است نیاز به تخلیه داشته باشند. انواع بزرگ معمولاً نیاز به تخلیه دارند.

نحوه چطور تخلیه می‌شود؟

معمولاً هماتوم‌ نیاز هست با جراحی تخلیه شود. خیلی بعد است تخلیه را بشود با سوزن انجام داد.

هماتوم بزرگ اگر تخلیه نشود چه مشکلی ایجاد می‌شود؟

گاهی هماتوم‌های نسبتاً بزرگ با نظر جراح تخلیه نمی‌شود. معمولاً حتی هماتوم‌های بزرگ هم بدون مشکل مهمی جذب می‌شوند. فقط باید درد و کبودی طولانی‌تری را باید انتظار داشت. از دید زیبایی، ممکن است در بلندمدت ناحیه دچار نامنظمی شود. اینکه در جراح پلاستیک تصمیم بگیرد هماتوم را تخلیه نکند مشکل است. آن‌هایی که در محل‌های حساس نیستند و احتمالاً عواقب شدید زیبایی ندارند را می‌شود تخلیه نکرد.

داروها و مکمل‌های مؤثر در ایجاد هماتوم

یکسری از داروها و مکمل‌ها با اثر بر سیستم انعقادی باعث استعداد به خونریزی می‌شوند. تعدادی از آن‌ها در شرایط طبیعی با ضربه‌های طبیعی باعث خونریزی نمی‌شود ولی اگر قبل از عمل جراحی مصرف شود می‌تواند با خونریزی بیشتر حین عمل و احتمال هماتوم بعد از عمل همراه باشند. بعضی از این داروها حتی در شرایط طبیعی هم استعداد به خونریزی را افزایش می‌دهند و با ضربه معمول می‌توانند ایجاد هماتوم کنند.

مکمل‌ها و داروهای سرپایی

این داروها را می‌توان بدون نسخه تهیه کرد. مصرف این داروها در شرایط طبیعی باعث خونریزی بیشتر یا هماتوم نمی‌شوند.

داروهای مستعد کننده هماتوم

برای جراحی این داروها هم استعداد به خونریزی حین عمل و هم احتمال هماتوم بعد عمل را بیشتر می‌کنند. این داروها ۱ تا ۲ هفته قبل از عمل می‌بایست قطع شوند.

مسکن‌های از خانواده‌ی دیکلوفناک، بروفن و پیروکسیکام همگی می‌توانند باعث استعداد به هماتوم را افزایش بدهند. به این گروه از داروها، داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی یا NSAID می‌گویند. اکثر مسکن‌های ترکیبی، مثل نووافن

مکمل داروی گیاهی مستعد کننده هماتوم
مکمل‌ها و داروهای گیاهی

تعداد داروها و مکمل‌های گیاهی که روی قدرت لخته کردن اثر منفی می‌گذارد زیاد است. بعلاوه داروهایی بر پایه‌ی این داروها ساخته‌شده که ترکیب چند گیاه باهم هستند و شما از مصرف آن‌ها بی‌اطلاع هستید. بنابراین توصیه می‌شود ۲ هفته قبل عمل مصرف این  ترکیبات قطع شود. لیست این داروها طولانی است و در صورت نیاز می‌توانید در پایین صفحه آن‌ها را ببینید.

داروهای خاص

داروهای زیر به‌صورت مؤثری سیستم لخته کننده‌ی خون را مختل می‌کنند. این داروها فقط در شرایط خاص تجویز می‌شود. درحدی که با ضربه‌های معمول هم احتمال بروز هماتوم وجود دارد. جراحی همراه با مصرف این داروها می‌تواند بسیار خطرناک و یا حتی مرگ‌بار باشد. جراحی در بیمارانی که این داروها را مصرف می‌کنند تمهیدات خاصی نیاز دارد.

◊ وارفارین و اسنوکومارول (کومارین‌ها)

◊  ریواروکسابان، اپیکسابان و ادوکسابان
◊ کلوپیدوگرل یا پلاویکس (Plavix)
◊ تیکاگِرِلور و کانگِرلور
◊ فونداپارینوکس
◊ هپارین، انوکساپارین و کلگزان

دکتر سید هوتن علوی

بیماری‌هایی مؤثر در ایجاد هماتوم

بیماری‌های خاصی وجود دارند که باعث می‌شود قدرت بند آمدن طبیعی خون کاهش پیدا کند. این گروه از بیماران برای عمل جراحی نیازمند اقدامات ویژه‌ای هستند. برحسب شدت بیماری نیاز است قبل عمل درمان خاصی انجام شود.

◊ بیماری مزمن کبد
◊ نارسایی کلیوی
◊ بیماری‌های خونی مانند هموفیلی و بیماری فون ویلبراند
◊ سرطان خون

◊ تعداد پلاکت پایین یا ترومبوسیتوپنی

درمان کبودی‌های بعد عمل

استراحت، کمپرس سرد، پانسمان فشاری و بالابردن آن ناحیه از سطح قلب خیلی مؤثر هستند. بخصوص در چند ساعت اول شروع هماتوم‌های بعد عمل شروع شود. به‌صورت کلی مؤثرترین کار کمپرس سرد و گرم است.

کمپرس سرد

در چند ساعت اول بعد از عمل کمپرس سرد بسیار مؤثر است. سرما باعث انقباض رگ می‌شود که باعث مهار سریع‌تر خونریزی می‌شود. به شرطی کمپرس قابل انجام باشد. بیشتر جراحی‌های صورت مثل رینوپلاستی، زیبایی پلک و لیفت صورت شرایط کمپرس سرد رادارند. ولی جراحی شکم و سینه کمپرس سرد نه قابل انجام هست و نه توصیه می‌شود. بهتر است کمپرس سرد فقط در ساعات بیداری باشد. هر ساعت حداکثر ۴۵ دقیقه از کمپرس سرد استفاده شود.

کمپرس گرم و ماساژ

از چند روز بعد از عمل معمولاً خونریزی رخ نخواهد داد. خونریزی‌های کوچک زیرپوست یا هماتوم‌های کوچک همیشه وجود دارند که به‌صورت کبودی دیده می‌شوند. ماساژ ملایم و کمپرس گرم باعث افزایش جریان خون می‌شود. افزایش جریان خون باعث سرعت بخشیدن جذب هماتوم می‌شود. به عبارتی کبودی را سریع‌تر رفع می‌کند.

داروهای کمکی

روغن آرنیکا و کامفره برای رفع سریع‌تر کبودی و ورم در بازار وجود دارد. عصاره‌ی آناناس به‌صورت قرص و کپسول هم برای همین منظور استفاده می‌شود. تأثیر آن‌ها برای ما روشن نیست ولی همگی برای این منظور مجوز غذا و دارو گرفته‌اند.

روغن آرنیکا (گل همیشه‌بهار کوهیArnica ): به‌صورت پماد دمولافارِر
روغن کامفره (روغن تهیه‌شده از درخت کافور Comphora): احتمالاً در عطاری‌ها پیدا شود
عصاره‌ آناناس (به نام Bromolian): به‌صورت کپسول‌های برومولین

چه گیاهان دارویی باعث استعداد به هماتوم می‌شوند؟

نام انگلیسینام علمینام فارسی
AloeAloe veraآلوورا
CranberryVaccinium macrocarponکرن‌بری
FeverfewTanacetum partheniumبابونه‌ی گاوی
GarlicAllium sativumسیر
GingerZingiber officinaleزنجیبل
GinkgoGinkgo biloba Lدرخت چهل سکه یا جینکو بیلوبا
MeadowsweetFilipendula ulmariaاسپیره
TurmericCurcuma longaزردچوبه
White willowSalix speciesبید
ChamomileMatricaria recutita, Chamaemelum nobileبابونه
FenugreekTrigonella foenum-graecumشنبلیله
Red cloverTrifolium pretenseشبدر قرمز
Dong quaiAngelica sinensisسنبل ختایی چینی یا جینسینک زنان
Evening primroseOenothera biennisگل مغربی یا پامچال شب
GinsengAmerican ginseng (Panax quinquefolius), Asian ginseng (Panax ginseng)جینسینک
FlaxseedLinum usitatissimumتخم کتان یا بزرک
GrapefruitCitrus paradisiگریپ فروت
Green teaCamellia sinensisچای سبز
OreganoOriganum vulgareپونه کوهی
Saw palmettoSerenoa repensنخلک اره‌ای
اشعه ماوراءبنفش

کرایولیپولیز

فهرست

در این نوشته در مورد مزایا و محدودیت‌های کرایولیپولیز خواهید دانست. انتظار است در پایان بدانید با کرایولیپولیز چه نتایجی به دست خواهد آمد.

کرایولیپولیز چیست؟
مزایا و معایب

کرایولیپولیز چطور انجام می‌شود؟
نتایج کرایولیپولیز
خطرات و عوارض احتمالی
توصیه‌ها

اصطلاحات

◊ کرایو یا Cryo پیشوندی هست که معنای سرما را می‌دهد.
لیپولیز به معنی متلاشی کردن سلول‌های چربی است. معمولاً وقتی این کلمه استفاده می‌شود منظور متلاشی کردن سلول‌ها با استفاده از روشی غیر جراحی است؛ مثلاً لیزر، سرما و امواج ماوراء صوتی از بیرون سطح پوست می‌توانند به سلو‌ل چربی آسیب برسانند و باعث متلاشی شدن و جذب آن بشوند.

خلاصه

کرایولیپولیز یک روش غیرجراحی برای حذف چربی‌های موضعی مقاوم است. در این روش از سرمادهی استفاده می‌شود. به چند جلسه درمان نیاز دارد و نتایج معمولا بعد از چند ماه ظاهر می‌شود.

کرایولیپولیز یک روش غیر جراحی برای کم کردن بافت چربی است. طی جلسات درمانی چربی‌ نواحی موردنظر به داخل ابزاری بادکش مانند مکیده می‌شود. چربی‌های مکیده شده در این ابزارهای شبیه فنجان، تحت تأثیر سرما کریستالیزه شده و سلول چربی می‌میرند. چربی متلاشی‌شده طی یک دوره ۴ تا ۶ ماهه از طریق واکنش التهابی طبیعی بدن جذب می‌شوند.

نواحی تجمع چربی

این روش برای چربی‌های شکم، پهلو (Love handles)، ناحیه بازو، داخل ران، ناحیه غبغب، زیر باسن (Banana rolls) و برجستگی‌های زیر سوتین (back or bra rolls) استفاده می‌شود.

طبق مطالعاتی که انجام‌شده، این روش در بهترین شرایط می‌تواند ۱۰ تا ۲۰ درصد حجم چربی ناحیه را کاهش بدهد. اگرچه دستگاه‌های متعددی برای کرایولیپولیز ساخته‌شده‌اند ولی فقط CoolSculpting مجوز سازمان غذا و داروی آمریکا را گرفته است.

نکات مثبت

◊ یک روش غیر جراحی است درنتیجه برش‌های جراحی را ندارند.
◊ عدم نیاز به بیهوشی
◊ در یک جلسه می‌توان نواحی متعددی را تحت درمان قرارداد.
◊ بعد از جلسه درمانی می‌توان فعالیت‌های معمول را از سر گرفت.

نکات منفی

◊ کرایولیپولیز نمی‌توانید کاهش قابل‌توجه میزان چربی ایجاد کند.
◊ ایجاد اثر به چند جلسه کرایولیپولیز نیاز دارد.
◊ بعد از انجام کرایولیپولیز افزایش وزن، چه در محل درمان شده به چه در سایر نواحی به افزایش چربی منتهی خواهد شد.
◊ در صورت وجود مشکلات متابولیک یا بیماری دیابت، بازگشت چربی‌های ازدست‌رفته می‌تواند سریع باشد.

کرایولیپولیز

برای قرار دادن پدل ها اول ژل محافظت‌کننده روی پوست شما قرار داده می‌شود. پدل‌ها، ابزارهایی شبیه لیوان هستند در شکل و سایز‌های مختلف که پوست و چربی را به داخل مکش کرده و سرمادهی می‌کند.

تکنسین یکی از نواحی موردنظر شمارا که به دست می‌آید انتخاب کرده و ناحیه به داخل پدل مکیده می‌شود. سرد کردن باعث بی‌حس شدن می‌شود. شما یک حس سرمایی شدید در ناحیه خواهید داشت. بعد از برداشتن پدل‌ها تکنسین ناحیه موردنظر را برای همواری بیشتر ماساژ می‌دهد. بر اساس اندازه ناحیه هر جلسه بین نیم تا یک ساعت طول می‌کشد. بیشتر افراد به حدود سه جلسه درمان نیاز دارند.

نتایج کی مشخص می‌شود؟

نتایج فوری ظاهر نمی‌شود. ازآنجایی‌که جذب چربی‌های مرده زمان‌بر است نتایج اولیه بعد از ۳ تا ۴ هفته ظاهر می‌شود. نتایج مشخص به ۶ تا ۸ هفته زمان نیاز دارند. نتیجه نهایی معمولاً بعد از شش ماه ظاهر می‌شود. برای بهبود نتایج ماساژ روزانه حداقل به مدت ۵ دقیقه توصیه می‌شود.

نتایج تا چه مدت باقی می‌ماند؟

اگرچه حذف چربی‌ها دائمی هستند ولی باید در نظر داشت که فقط بخشی از سلول‌های چربی ناحیه از بین رفته‌اند سلول‌های باقیمانده توانایی بزرگ شدن به مقدار بسیار زیادی رادارند؛ بنابراین عدم رعایت رژیم غذایی و افزایش وزن باعث برگشت چربی‌ها به ناحیه می‌شود. باید توجه داشت که کرایولیپولیز یک وسیله برای کاهش وزن نیست. این وسیله برای افرادی که حداکثر ۱۰ کیلوگرم نسبت به وزن ایده آل سنگین‌تر هستند مناسب است.

باوجود سرمای زیاد آسیب پوست، اعصاب و عضلات بسیار نادر است. دوره نقاهتی به معنای واقعی وجود ندارد. گرچه احساس درد موضعی، قرمزی، تورم و خون‌مردگی ممکن است در ناحیه تحت درمان به وجود بیاید.

عارضه‌ی جدی

عارضه نادر ولی جدی کرایولیپولیز رشد ناخواسته چربی بعد از درمان است که به هیپرپلازی چربی متناقض شناخته می‌شود (paradoxical fat hyperplasia). در این موارد بافت چربی به‌جای از بین رفتن به‌صورت متناقض افزایش رشد پیدا می‌کند. ورزش، رژیم یا جلسات اضافه‌تر کرایولیپولیز معمولاً مؤثر نیستند و درمان آن نیاز به لیپوساکشن دارد. افرادی که مبتلابه کرایوگلوبولینمی، کهیر ناشی از سرما و هموگلوبینوری حمله‌ای ناشی از سرما هستند نباید تحت کرایولیپولیز قرار بگیرند.

دکتر سید هوتن علوی

◊◊ برای حذف چربی‌ها چه با جراحی چه با روش‌های غیرتهاجمی اول رژیم غذایی و ورزش را امتحان کنید.
◊◊ از روش‌های غیرتهاجمی حذف موضعی چربی‌ها باید انتظار واقعی داشته باشید.
◊◊ کرایولیپولیز برای تجمع موضعی خفیف چربی مناسب‌ هست. درصورتی‌که تجمع چربی متوسط به بالا باشد لیپوساکشن باید انجام شود.

ضد افتاب

ضد آفتاب

فهرست مطالب

در این نوشته نکات کلیدی انواع ضد آفتاب گفته‌شده است. انتظار است در پایان انتظار است بدانید برای انتخاب و استفاده از ضد آفتاب چه معیارهایی مهم است.

تعریف اصطلاحات
چرا باید ضد آفتاب استفاده کنیم؟

مشخصات ضد آفتاب
نحوه استفاده از ضد آفتاب
فاکتور محافظت در برابر نور خورشید (SPF)
فیزیکی یا شیمیایی بودن ضد آفتاب
رنگی یا غیر رنگی بودن ضد آفتاب
توصیه‌های دکتر علوی
سوالات

تعریف اصطلاحات

◊ اشعه‌ی ماوراءبنفش را به اشعه‌ی UV یا اشعه‌‌ی فرابنفش می‌شناسند. این اشعه جزئی از طیف امواج نوری است که در نور خورشید وجود دارد و می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی، پیری پوست، برنزه‌ شدن و سرطان پوست بشود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل بیماری پوست یا مصرف دارو باشد. به این واکنش التهابی حساسیت به نور آفتاب (photosensitivity) گفته می‌شود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل خاصیت ذاتی پوست در واکنش به اشعه‌ی ماوراءبنفش باشد. به این التهاب آفتاب‌سوختگی (sunburn) گفته می‌شود.
◊ واکنش پوست به نور آفتاب از فردبه‌فردی متفاوت است. دکتر فیتزپاتریک بامطالعه روی رنگ مو، چشم و پوست، استعداد به آفتاب‌سوختگی، برنزه شدن و سرطان پوست را تعیین کرده است. معیار فیتزپاتریک (Fitzpatric Skin Type) تیپ پوستی فرد و این استعداد‌ها را مشخص می‌کند

خلاصه

به دلیل ایجاد آفتاب‌سوختگی، پیری پوست و حتی سرطان‌های پوستی نیاز است در مقابل نور آفتاب از پوست محافظت بشود. درواقع از هر نوع نوری که اشعه‌ی ماوراءبنفش دارد باید محافظت انجام بشود. این شامل نور لامپ مهتابی و هالوژن هم می‌شود. تیپ‌های پوستی روشن که سخت برنزه می‌شوند یا راحت آفتاب‌سوخته می‌شوند نیاز بیشتری برای محافظت از نور آفتاب دارند. شاید به نظر برسد تیپ‌های پوستی تیره‌تر نیازی به محافظت از نور خورشید ندارند. ولی رنگ پوست‌های تیره، به‌صورت ذاتی گرچه در مقابل اشعه‌ مقاومت بیشتری دارند ولی این مقاومت کافی نیست. یکی از مهم‌ترین راه‌های محافظت در مقابل نور آفتاب محصولات ضدآفتاب هستند:

مشخصات ضد آفتاب
ضد آفتاب مؤثر

فاکتور محافظتی بیشتر از ۳۰ داشته باشد.
وسیع الطیف باشد.

◊ برای ورزش و شنا یا فعالیت بدنی با تعریق ضدآب باشد.
◊ برای پوست‌های حساس و مستعد آکنه غیر روغنی و غیر ‌حساسیت‌زا باشد.
◊ ۲۰ دقیقه قبل از بیرون رفتن استفاده کنید و هر دو ساعت تکرار کنید.

چرا باید ضد آفتاب استفاده کنیم؟

بخشی از نور خورشید که قابل‌دیدن نیست اشعه‌ی ماوراءبنفش هست. این اشعه‌ گرچه برای ساختن ویتامین D در بدن استفاده می‌شود ولی مقدار بیشتر از حد آن باعث آسیب‌ پوستی می‌شود. محافظت از نور آفتاب برای جلوگیری از این آسیب‌ها ضروری است.

اشعه ماوراءبنفش

این اشعه دو نوع مهم در خود دارد:

اشعه‌ی نوع A: عمق نفوذ بیشتر این اشعه باعث آسیب به رشته‌های زیرپوست (دِرْم) و پیری پوست می‌شود.

اشعه‌ی نوع B: انرژی بیشتری دارد. باعث آفتاب‌سوختگی می‌شود. هردوی این اشعه می‌توانند با آسیب پوستی در بلندمدت زمینه‌ساز سرطان پوست شوند. اشعه‌ی نوع B انرژی بیشتری دارد و سهم بیشتری در این مورد دارد.

لک‌های پوستی یا کک‌ومک (فرکل) یکی از مشکلات شایعی است که این اشعه در پوست ایجاد می‌کند. تیپ‌های پوستی روشن که لک‌های پوستی به‌راحتی در‌ آن‌ها دیده می‌شود با این مشکل بخصوص در تابستان آشنا هستند. حتماً استفاده از چتر حین قدم زدن در قشر مرفه اروپایی را در فیلم‌ها دیده‌اید. این موضوع یک روش محافظت از نور آفتاب در دوره‌ای بوده است که استفاده از ضد آفتاب چندان شناخته‌شده نبود.

مشخصات ضد آفتاب

بخشی از نور خورشید که قابل‌دیدن نیست اشعه‌ی ماوراءبنفش هست. این اشعه‌ گرچه برای ساختن ویتامین D در بدن استفاده می‌شود ولی مقدار بیشتر از حد آن باعث آسیب‌ پوستی می‌شود. محافظت از نور آفتاب برای جلوگیری از این آسیب‌ها ضروری است.

مشخصات ضد آفتاب

برای انتخاب یک ضدآفتاب مناسب باید اطلاعات زیر را در مورد آن بدانیم:
◊ محافظت در مقابل اشعه‌ی نوع B یا فاکتور محافظت در برابر نور خورشید یا SPF
◊ محافظت در مقابل اشعه‌ی نوع A یا وسیع الطیف
◊ فیزیکی یا شیمیایی بودن ضدآفتاب
◊ ضدآب بودن
◊ رنگی یا بی‌رنگ بودن ضدآفتاب
◊ فرم ضدآفتاب (کرم، پماد، لوسیون، ژل، فلوئید و اسپری)

فاکتور محافظت در برابر نور خورشید (SPF)

به‌صورت معمول SPF پیشنهادی چقدر هست؟ ۳۰
روی همه‌ی محصولات ضد آفتاب عددی به‌عنوان SPF نوشته‌شده است. این عدد فاکتور محافظت در مقابل اشعه‌ی ماوراءبنفش نوع B هست.

معنای عدد نوشته چیست؟
فرض کنید شما به‌صورت معمول در مدت ۱۰ دقیقه زیر آفتاب دچار سوختگی می‌شوید. حالا ضدآفتابی با SPF ۲۰ را به پوست خود می‌زنید. در این حالت شما بعد از ۲۰۰ دقیقه زیر آفتاب دچار سوختگی خواهید شد؛ یعنی این ضدآفتاب زمان را ۲۰ برابر می‌کند. بااین‌حال باید بدانید که در اکثر مواقع به دلایلی مثل پاک شدن یا عرق کردن اثر ضدآفتاب زودتر خنثی می‌شود؛ بنابراین توصیه می‌شود هر ۲ ساعت ضدآفتاب را تکرار کنید.
مطلب دیگر مربوط به میزان بلوکه‌شدن اشعه‌ی ماوراءبنفش نوع B هست. ضد آفتاب با فاکتور محافظتی ۱۵، حدود ۹۳ درصد اشعه را بلوکه می‌کند. این برای ضد آفتاب‌های با فاکتور محافظتی ۳۰ و ۱۰۰ به ترتیب ۹۷ و ۹۹ درصد هست. عدد‌های خیلی بالا به معنی بهتر بودن ضدآفتاب نیست. به نظر نمی‌رسد برای فاکتور‌های بیشتر از ۳۰، تفاوت محافظت تأثیر بلندمدت بهتری داشته باشد.

وسیع الطیف (Broad Spectrum)

آیا به‌صورت معمول توصیه می‌شود ضد آفتاب وسیع الطیف باشد؟ قطعاً بله
فاکتور محافظت یا SPF مربوط به اشعه‌ی نوع B هست. ولی محافظت باید هم علیه اشعه‌ی A و هم اشعه‌ی B باشد. یک ضدآفتاب خوب باید حداقل یک‌سوم محافظتی که در مقابل اشعه‌ی نوع B دارد را برای نوع A هم داشته باشد. زمانی که این شرط محافظتی برقرار باشد روی ضدآفتاب عبارت وسیع الطیف نوشته می‌شود.

مقایسه فیزیکی و شیمیایی

ضدآفتاب فیزیکی بهتر است یا شیمیایی؟ نمی‌دانم. اگر از ته رنگ سفید ناراحت نمی‌شوید فیزیکی انتخاب کنید.

شیمیایی یا فیزیکی
فیزیکی یا شیمیایی بودن ضد آفتاب

وقتی محافظت ضدآفتاب طوری باشد که نور را از روی پوست مثل آینه منعکس کند به آن ضدآفتاب فیزیکی می‌گویند. اگر ضدآفتاب جذب پوست بشود و نور را جذب و بی‌اثر کند به آن ضدآفتاب شیمیایی گفته می‌شود.

سالم‌ترین ضدآفتاب‌ها، فیزیکی و ماده‌ی اصلی آن‌ها زینک اکساید و دی اکسید تیتانیوم هست.

ضدآفتاب‌های فیزیکی یک حالت سفیدرنگ روی پوست ایجاد می‌کنند که خیلی موردپسند نیست. نسبت به انواع شیمیایی ضخیم‌تر هستند و برای پوست‌های چرب و مستعد آکنه خیلی مناسب نیستند. به نسبت ضدآفتاب‌های شیمیایی حساسیت‌ کمتری ایجاد می‌کنند.
ضدآفتاب‌های شیمیایی جذب پوست می‌شوند و حالت سفید براق ایجاد نمی‌کنند و استفاده از آن‌ها موردپسندتر هست. ولی محتویات این ضدآفتاب‌ها نسبت به ضدآفتاب‌های فیزیکی حساسیت بیشتری ایجاد می‌کند و به مقدار کم جذب خون می‌شود. برای افرادی که زیاد عرق می‌کنند و یا فعالیت در آب‌دارند مثل شنا، ضدآفتاب‌های شیمیایی بهتر هستند.

ضد آفتاب فیزیکی یا شیمیایی
مقایسه فیزیکی و شیمیایی

فیزیکی: سالم‌تر و تحریک پوستی کمتر، ایجاد حالت سفیدی روی پوست و نامناسب برای پوست چرب و مستعد آکنه

شیمیایی: سلامت کمتر و تحریک پوستی بیشتر، سفیدی و درخشندگی ایجاد نمی‌کند و به آب و تعریق مقاوم‌تر هست.

ضدآب

آیا به‌صورت معمول ضد آفتاب ضدآب توصیه می‌شود؟ بله
ضد آفتاب ضدآب یعنی در استخر یا شرایطی که تعریق زیاد دارید تا ۴۰ دقیقه محافظت مؤثر دارد. وقتی تعریق شدید می‌کنید یا مثلاً در دریا شنا می‌کنید آب باعث شسته‌شدن ضدآفتاب می‌شود و زمان محافظت را بشدت کاهش می‌دهد. برای این شرایط محصولات ضدآب تهیه‌شده است.

رنگی یا غیر رنگی بودن ضد آفتاب

آیا ضدآفتاب‌های رنگی را توصیه می‌کنید؟ بله
یک سری از محصولات ضدآفتاب رنگی (tinted sunscreen) هستند. معمولاً رنگ‌های طیف بژ دارند که نیاز به کرم پودر را رفع کنند و یا لک‌های پوستی بپوشانند. رنگ‌های استفاده‌شده در این محصولات انواع اکسید‌های آهن، تیتانیوم رنگی و روی هستند. معمولاً در ترکیب این ضدآفتاب‌ها مرطوب‌کننده هم وجود دارد.

ضد آفتاب رنگی

بیشترین تأثیر منفی نور خورشید مربوط به اشعه‌ی ماوراءبنفش هست که دیده نمی‌شود ولی نور‌ قابل‌دیدن هم اثر خود را دارد. وقتی محصول ضد آفتاب روی پوست ایجاد رنگ‌ نمی‌کند یعنی محافظتی در مقابل نورها‌ی مرئی ایجاد نمی‌کند. ضدآفتاب‌های رنگی احتمالاً می‌توانند اثرات مفید در بهبود یا جلوگیری از لک‌های پوستی داشته باشد (مثل ملاسما و PIH). اکسید آهن به‌طور خاصی در جلوگیری از نور آبی مؤثر است. واکنش‌های حساسیتی به اکسیدهای آهن وجود دارد ولی اکثر پوست‌ها این مواد را به‌خوبی تحمل می‌کنند.

فرم ضد آفتاب

اسپری (Spray):

استفاده از آن‌ها راحت است بخصوص برای مناطقی که خیلی در دسترس نیستند. دو مشکل‌دارند یکی اینکه در اکثر موارد کمتر از حد موردنیاز استفاده می‌شوند. دوم نگرانی از استنشاق مواد اسپری شده وجود دارد. گرچه هنوز اخطاری در این مورد توسط سازمان غذا و دارو اعلام‌نشده است. اسپری‌ها پایه‌ی الکلی دارند و قابل اشتعال هستند.

لوسیون (Lotion):

انواع مختلفی دارند بعضی از لوسیون‌ها مقدار روغن بیشتر و بعضی دیگر میزان آب و یا الکل بیشتر دارند. در حقیقت لوسیون‌ ترکیبی از آب با قطرات چرب هستند که در آن معلق شده است. در مقایسه با کرم مقدار روغن در لوسیون کمتر است. به همین دلیل کمتر حالت چسبناک دارند و راحت‌تر جذب پوست می‌شوند. لوسیون‌ها حالت مایع دارند.
لوسیون‌ها برای پوست نرمال یا کمی خشک مناسب هستند. به این دلیل که لایه‌ی چرب کمی روی پوست به‌جا می‌گذارند برای استفاده در روز بخصوص روز‌های داغ تابستان مناسب هستند.

کرم (Cream):

مقدار روغن در کرم‌ها بیشتر است. فرض کنید که کرم‌ها ترکیب ۵۰-۵۰ از آب و روغن هستند. حاوی ماده نگهدارنده هستند. کرم‌ها در مقایسه با لوسیون چسبناک‌تر و ضخیم‌تر هستند. حالت نیمه جامد دارند. به خاطر روغن بالا پوست را هیدراته نگه می‌دارند.
کرم‌ها برای پوست‌های خشک و پوسته‌پوسته مناسب هستند تا بتواند آب داخل پوست را به‌خوبی حفظ کند. به همین دلیل برای استفاده در روز‌های سرد پاییزی مناسب هستند. شاید بهتر باشد از کرم‌های خیلی چرب روی دست‌وپا و نه صورت استفاده کنید. اگر خشکی پوست صورت خیلی زیاد باشد کرم‌ها برای صورت می‌تواند مفید باشد.

دکتر سید هوتن علوی

استفاده از ضد آفتاب

زمان مصرف

نیم ساعت قبل از بیرون رفتن ضدآفتاب را استفاده کنید و هر دو ساعت هم تکرار کنید. ضدآفتاب‌های شیمیایی نیاز هست که جذب پوست بشوند تا اثر محافظت‌کننده داشته باشند. ضدآفتاب‌های فیزیکی ولی همان زمانی که استفاده شدند اثر خود را شروع می‌کنند.

ضدآفتاب را هر دو ساعت تکرار کنید. ضدآفتاب‌های فیزیکی روی پوست قرار گرفتند و به این‌طرف و آن‌طرف مالیده می‌شود و از روی پوست پاک می‌شود. ضدآفتاب‌های شیمیایی در محیط خیس و پاک شدن از روی پوست بهتر دوام می‌آورند ولی در مقابل نور خورشید به‌تدریج بی‌اثر می‌شوند. فک کنید که نور خورشید ضدآفتاب شیمیایی نفوذ کرده به داخل پوست را به‌تدریج تمام می‌کند.

ضدافتاب ضداب
زمان تکرار در محیط خیس

ضد آفتاب‌ها وقتی در معرض محیط خیس یا مرطوب هستند زودتر خاصیت خود را از دست می‌دهند. برای اثر مناسب در این شرایط ترکیبات ضدآب نیاز هست و باید هر ۴۰ دقیقه تکرار شوند. وقتی آب روی محصول ضد آب ریخته می‌شود از روی پوست سر می‌خورد و بدون آنکه احساس رطوبت کنید فقط قطرات آن روی پوست باقی می‌ماند.

مقدار مصرف

یک فرد متوسط به حدود ۱ اونس یا ۲۸ گرم کرم ضدآفتاب برای پوشاندن بدن نیاز دارد. تمام نواحی بدن که پوشش مناسب ندارد باید با ضد آفتاب پوشانده بشود. بااین‌حال چون عمده‌ی اثر آفتاب روی صورت هست اکثر افراد روی صورت تمرکز دارند و پشت دست‌ها و گردن را فراموش می‌کنند. در صورت هم‌پشت گردن و گوش‌ها نواحی هستند که فراموش می‌شود.

مقدار مصرف ضد آفتاب
تعیین مقدار

اگر بدن را به نواحی مختلف تقسیم کنیم، برای هر ناحیه‌ی مشخص‌شده حدود یک قاشق چای‌خوری پر یا معادل طول کامل دو انگشت اشاره و میانی به ضد آفتاب نیاز دارد. اگر به محاسبه علاقه‌مند هستید در بخش سؤالات آن را می‌توانید پیدا کنید. برای

قانون دو انگشت زمانی هست که سر شما مو ندارد. اگر فقط نیاز به پوشش گردن و صورت و گوش‌ها هست یک طول انگشت کافی است. به عبارتی برای هر ۹ درصد از سطح بدن ۵ گرم کرم یا ۵ سی‌سی لوسیون یا ۲ طول انگشت ضد آفتاب نباز است.
پلک‌های یکی از مناطق پرخطر برای بروز سرطان پوست‌ هست و نیازمند کرم ضدآفتاب دارد. اکثر افراد پوشش این ناحیه را فراموش می‌کنند. تا نزدیک مژه‌ها ضد آفتاب بزنید. ضدآفتاب‌های شیمیایی باعث تحریک چشم می‌شود. برای این ناحیه ضد آفتاب‌های فیزیکی بهتر هستند. اگر حوصله‌ی ضدآفتاب برای پلک ها را ندارید از عینک آفتابی استفاده کنید.
لب‌ها یکی از نواحی حساس برای بدخیمی هستند. پیشنهاد می‌کنم در این موارد از رژ لب با SPF بالای ۳۰ استفاده کنید. این‌یکی از مواردی هست که معمولاً به آن توجه نمی‌شود.

دکتر سید هوتن علوی

راهنمای انتخاب ضد آفتاب

بیشتر مردم برای انتخاب ضدآفتاب به نوشته‌های بلاگرها و توصیه‌های مشاور پوست و مو داروخانه توجه می‌کنند. بیشتر افراد باپوست تیره از ضدآفتاب شیمیایی استفاده می‌کنند. افرادی که دارای لک پوستی مثل ملاسما هستند از ضدآفتاب‌های فیزیکی که محافظت مطمئن‌تری دارند استفاده می‌کنند ولی ته رنگ سفید آن آزاد دهنده هست. در این موارد ضدآفتاب‌های فیزیکی رنگی راه‌حل مناسبی هست که عده‌ای انتخاب می‌کنند.

مرجع تخصصی انتخاب ضدآفتاب متخصص پوست و مو هست. درصورتی‌که پوست حساس، مستعد آکنه و لک‌دارید و یا قبلاً به همین دلایل تحت درمان بوده‌اید قویاً توصیه می‌کنم برای انتخاب ضد آفتاب از متخصص پوست کمک بگیرید.

نکات کلیدی انتخاب

برای انتخاب ضدآفتاب باید موارد زیر را رعایت کنید یا مورد مناسب با خودتان را پیدا کنید:

◊ وسیع الطیف باشد و SPF حداقل ۳۰ داشته باشد
◊ فیزیکی یا شیمیایی بودن را انتخاب کنید. حداقل اینکه پارابن و اکسی‌بنزن نداشته باشد. ضدآفتاب‌های فیزیکی سالم‌تر هستند
◊ اگر در محیط خیس کار می‌کنید یا عرق زیاد می‌کنید ضدآب باشد.
◊ رنگی یا بی‌رنگ بودن به میل خودتان، اگر مستعد لک هست احتمالاً رنگی بهتر است
◊ فرم ضد آفتاب (کرم، پماد، لوسیون، ژل و اسپری) را با شرایط خود انتخاب کنید. حداقل اینکه اسپری استفاده نکنید.

◊◊ استفاده از هر نوع ضدآفتابی بهتر از استفاده نکردنش هست.
◊◊ درکل توصیه می‌کنم محصولات مختلفی را امتحان کنید. قبل از اینکه روی صورت استفاده کنید برای چند روز روی مچ دست امتحان کنید تا واکنش احتمالی آن را بررسی کنید.
◊◊ یادتان باشد یک‌چهارم افرادی که ضد آفتاب می‌زنند، مقدار کافی استفاده نمی‌کنند.
◊◊ بچه‌ها بهتر است پایه‌ی ضدآفتاب از زینک اکساید یا دی‌اکسید تیتانیوم باشد تا خیلی تحریک‌کننده نباشد. بچه‌ها اسپری را راحت‌تر قبول می‌کنند. برای صورت اول اسپری را روی دست بزنید بعد به‌صورت بمالید.
◊◊ لوسیون‌ها برای افراد حساس یا مستعد آکنه مناسب ‌هستند. محصولاتی دارای روغن زیاد مثل اکثر کرم‌ها برای این گروه احتمالاً مناسب نیست. اگر در حال استفاده از داروهای ضدآکنه هستید، ژل‌های ضدآفتاب مناسب نیستند. الکل موجود در ژل خشکی پوست را تشدید می‌کنند.
◊◊: بهتر است ضدآفتاب را زیر ۶ ماه فقط با دستور پزشک استفاده کنید. در این گروه سنی از لباس پوشاننده برای محافظت از نور آفتاب استفاده کنید.

سوالات شما

پاسخ

اول اینکه ضدافتاب را با مرطوب کننده مخلوط نکنید. اینکار می‌تواند خاصیت محافظتی ضدافتاب را کاهش دهد.
اگر ضدافتابی که استفاده می‌کنید نوع فیزیکی هست اول مرطوب کننده را استفاده کنید و کمی فرصت بدهید. حدود نیم ساعت بعد که مرطوب کننده جذب شد ضدافتاب فیزیکی را بمالید. ولی اگر ضدافتاب شیمیایی است بهتر است اول ضدافتاب را بزنید و فرصت بدهید جذب بشود بعدازآن مرطوب‌کننده را بمالید.

پایان پاسخ
پاسخ

بله مؤثر هست. مشکلی این است که در اکثر مواقع مقدار لازم از اسپری استفاده نمی‌شود. به همین دلیل توصیه اکثر پزشکان این است که اسپری استفاده نکنید. مشکل دیگر این است که ذرات ضدآفتاب نباید وارد ریه بشود؛ بنابراین:
◊ اسپری را هیچ‌وقت نزدیک شعله یا وقتی سیگار دستتان هست استفاده نکنید.
◊ اسپری را نزدیک پوست فشار بدهید. اصلاً برای صورت اسپری نکنید. ابتدا روی دست اسپری کنید بعد به‌صورت بمالید.
◊ بهتر است در روزهای بادی اسپری استفاده نکنید.
◊ مقدار مشخص کردن برای اسپری خیلی مشکل هست. آن‌قدر اسپری کنید که در نور آفتاب درخشش ایجاد شود.

پایان پاسخ
پاسخ

اگر یکنواخت پخش نشده بهتر است با دست روی پوست پخش‌کنید. برای صورت هم بهتر است کف دست اسپری کنید و روی صورت بمالید.

پایان پاسخ
پاسخ

پایه‌ی ضدآفتاب‌های اسپری الکل هست؛ بنابراین خطر آتش گرفتن و یا شعله‌ورشدن دارد. علاوه به راین ممکن است خشکی پوست را تشدید کنند. اگرچه FDA در مورد خطر بالقوه‌ی استنشاق اسپری رعایت احتیاط را ضروری دانسته ولی مشکل بالفعلی برای این موضوع گزارش نشده است.

پایان پاسخ
پاسخ

نه. در مورد ضدآفتاب‌های شیمیایی نگرانی از سمی بودن ماده‌ی مؤثر آن وجود دارد؛ بنابراین در مورد ضدآفتاب‌های شیمیایی بهتر است حد متعادل یا حتی حداقلی را رعایت کنید؛ مثلاً به دلیل سمیت زیاد ضدآفتاب Neutrogena با SPF +100 چه فرم اسپری و چه فرم لوسیون از بازار امریکا جمع‌آوری‌شده است.

پاسخ

بله تا حدودی مانع می‌شود. برنزه شدن نتیجه‌ی افزایش رنگ‌دانه‌های طبیعی پوست نسبت به نور خورشید یا لامپ‌های سولاریوم هست. ضدآفتاب مانع رسیدن این‌ نورها به پوست می‌شود بنابراین میزان برنزه شدن را کاهش می‌دهد. بهترین ضدآفتاب با دقیق‌ترین نحوه‌ی استفاده همه‌ی نورهای خورشید را بلوکه نمی‌کند.

فرض کنید ۱۰۰ واحد اشعه‌ی ماوراءبنفش نوع B را به پوست بتابانیم. این نوع اشعه مسئول اصلی برنزه شدن است. اگر ضد آفتاب با SPF=30 به پوست بزنیم ۳ واحد و اگر SPF=50 بزنیم ۲ واحد از این ۱۰۰ واحد به پوست می‌رسد. پس باوجود ضدآفتاب برنزه‌ شدن به مقدار کم اتفاق می‌افتد.

پایان پاسخ
پاسخ

تیره‌تر شدن

بعید است که ضدآفتاب باعث تیره‌تر شدن پوست شود. شاید ترکیباتی که در ضدآفتاب‌های شیمیایی وجود دارد باعث مشکلاتی در پوست و به‌ندرت باعث تیره‌گی بشود ولی تیره‌تر شدن پوست را باید به‌حساب عدم استفاده صحیح از ضدآفتاب بدانید. اگر ضدآفتاب مناسب استفاده کنید و هر دو ساعت هم استفاده کنید بازهم نباید فکر کنید ۱۰۰ درصد نور آفتاب بلوکه‌شده است. به همین دلیل است که علاوه بر ضدآفتاب توصیه می‌شود از سایر راه‌های محافظت از نور آفتاب استفاده کنید.

روشن شدن

تیپ‌های پوستی به نور آفتاب پاسخ‌های متفاوتی می‌دهند. پوست‌های روشن و بور در مقابل آفتاب دچار سوختگی و کک‌ومک می‌شوند درحالی‌که تیپ‌های گندمی و سبزه، برنزه می‌شوند و پوستشان تیره‌تر می‌شود. کک‌ومک افزایش پراکنده‌ی رنگ‌دانه‌های پوست هست و برنزه شدن افزایش یکنواخت همان رنگ‌دانه‌هاست. حالا اگر این افراد بعدازاین تغییر رنگ‌ها بلندمدت از ضدآفتاب استفاده کنند رنگ‌دانه‌های آن‌ها به مقدار اولیه بازمی‌گردد؛ یعنی در یک فرد سبزه به نظرش می‌رسد که ضدآفتاب باعث روشن‌تر شدن پوستش شده است.

پایان پاسخ
پاسخ

خیر. بسیاری از مردم فکر می‌کنند اگر SPF بالاتری را انتخاب کنند، بیشتر می‌توانند در آفتاب بمانند. این‌طور نیست و این‌یک باور غلط هست. تمام ضدآفتاب‌ها بعد از ۲ ساعت قدرت محافظت آن‌ها به مقدار زیادی کاهش پیدا می‌کند و نیاز به تکرار دارند. SPF بالاتر فقط به این معنی است که در این ۲ ساعت مقدار اشعه‌ی کمتری به پوست شما می‌رسد.

پایان پاسخ
پاسخ

 به دنبال کرم‌های ضد آفتاب بگردید که ته رنگ بژ برای خنثی کردن مواد سفیدش را دارد. اگر رنگ موردنظر خود را پیدا نمی‌کنید، از کرم ضد آفتاب به‌عنوان اولین مرحله در آرایش استفاده کنید و روی آن را با کانسلر یا انواع مواد آرایشی، بپوشانید. بعضی از محصولات ضدآفتاب فیزیکی با تکنولوژی جدیدتری ساخته‌شده‌اند و مواد مؤثر آن به ذرات کوچک‌تری تبدیل‌شده و ته رنگ سفید کمتری به‌جا می‌گذارد.

پایان پاسخ
پاسخ

ضدآفتاب‌های شیمیایی باعث تحریک چشم می‌شود. برای این موارد باید ضدآفتاب‌های فیزیکی را انتخاب کنید. در این موارد ضدآفتاب‌هایی که حاوی اکسید روی هستند گزینه‌ی مناسبی هستند.

پایان پاسخ
پاسخ

همه‌ی انواع پوست در مقابل اشعه‌ی ماوراءبنفش باید محافظت بشوند. افراد باپوست تیره شاید به دلیل رنگ‌ پوستشان و عدم بروز سوختگی زیر نور آفتاب تصور کنند که نیاز به ضدآفتاب ندارند. این تصور اشتباهی است. افراد باپوست تیره شاید در حالت طبیعی محافظتی در حد SPF ۷ تا ۱۳ داشته باشند ولی این مقدار کافی نیست. به یاد داشته باشیم غیر آفتاب‌سوختگی و برنزه‌شدن، نور خورشید عامل سرطان و پیری زودرس پوست هم هست.

پایان پاسخ
پاسخ

امولسیون (emulsion) ترکیب مایع با مایع هست بدون اینکه ذرات یکی در دیگری آمیخته شود. معمولاً دو مایع امتزاج‌ناپذیر یکی روغن و دیگری آب است منتها زمانی امولسیون گفته می‌شود که ذرات روغن در آب به‌صورت پایدار و یکنواخت پراکنده بشود. امولسیفایر ماده‌ای است که به پراکندگی یکنواخت کمک می‌کند مثل لستین. محلول (Solution) ترکیب دو ماده است که یکی در دیگری حل یا ممزوج می‌شود و یک ترکیب همگن ایجاد می‌شود. مثل محلول آب‌نمک که نمک حل شونده و آب حلال است. محلول روغنی زمانی گفته می‌شود که حلال روغن باشد و محلول آبی زمانی گفته می‌شود که حلال آب باشد.

تفاوت‌ها

◊ محلول‌های ضدآفتاب به‌صورت محلول آبی یا الکلی هستند که مواد مؤثر ضدآفتاب در آن حل‌شده است.
◊ لوسیون ضدآفتاب می‌تواند به‌صورت امولسیون یا محلول باشد. امولسیون معمولاً ضخیم‌تر از محلول‌ها و مقدار روغن آن‌ها نسبت به الکل و آب بیشتر هست. یکسری از لوسیون‌ها باید قبل از مصرف تکان داده شود.
◊ کرم ضدآفتاب به‌صورت امولسیون است و از لوسیون‌ها ضخیم‌تر هستند و حین خروج از تیوب شکل دار هستند. کرم‌ها به نگه‌دارنده نیاز دارند که معمولاً مرطوب‌کننده‌ هست. به دلیل اینکه نگه‌دارنده دارند ممکن است ایجاد آلرژی کنند.
◊ پماد‌ها نیمه‌ جامد هستند و تقریباً عمده‌ی حجم آن‌ها را روغن تشکیل داده است. چسبناک و ضخیم هستند و لایه‌ی محافظ ایجاد می‌کنند. نگه‌دارنده نیاز ندارند و به همین دلیل احتمال ایجاد آلرژی در آن‌ها ناچیز هست.
◊ ژل‌ها نیمه جامد و به‌صورت امولسیون آبی یا الکلی هستند. به ماده‌ی نگه‌دارنده نیاز دارند.

پماد و کرم

پماد (ointment) و کرم (cream) هر دو ترکیباتی چرب هستند. پماد‌ها بیش از ۸۰ درصد ترکیبشان روغنی است ولی کرم‌ها نسبت مساوی، معمولاً ۵۰-۵۰، ترکیب روغن و آب‌دارند. پماد و کرم هر دوروی پوست حالت چرب و چسبناک ایجاد می‌کنند و هر چه میزان روغن آن بیشتر باشد چرب‌تر و چسبناک‌تر خواهد بود. پماد به دلیل حجم بالای روغن روی پوست حالت انسداد ایجاد می‌کند. مواد مؤثره‌ی آن به‌راحتی جذب پوست نمی‌شود، همین‌طور که به آب پوست اجازه‌ی تبخیر نمی‌دهد. بیشتر روغنی که در پماد‌ها استفاده می‌شود وازلین و روغن‌های معدنی هست.

پایان پاسخ
پاسخ

ماده مؤثره‌ی ضدآفتاب یا مواد ارگانیک هستند مثل اکسی‌بنزوئن یا مواد غیر ارگانیک مثل روی یا تیتانیوم. مواد ارگانیک داخل پوست جذب می‌شوند و اشعه‌ی ماوراءبنفش را جذب می‌کنند و با تبدیل کردن به حرارت اثر مضر آن را از بین می‌برند. مواد غیر ارگانیک روی سطح پوست باقی‌مانده و مثل آینه اشعه‌ی ماوراءبنفش را منعکس می‌کنند.

سایر ترکیبات

◊ مرطوب‌کننده و روغن‌های طبیعی مثل روغن‌زیتون و نارگیل
◊ رنگ‌‌: معمولاً شامل رنگ‌دانه‌های آهن یا تیتانیوم باشد.
◊ ضدالتهاب: برای کاهش علائم ازادشدن هیستامین در آفتاب‌سوختگی
◊ محرک‌های برنزه‌شدن: مواد خاصی اضافه می‌شوند که در لایه‌ی شاخی پوست به رنگ قهوه‌ای درمی‌آیند مثل دی‌اکسی استون
◊ ضدآفتاب‌ ارگانیک: پابا (PABA)، سینامات، انترانیلات، سالیسیلات و بنزوفنون – PABA حساسیت تماسی ایجاد می‌کند برای همین از بنزوفنون ها بجای آن استفاده می‌شود. سینامات و سالیسیلات‌ها اثر کافی ندارند برای همین کمکی استفاده می‌شوند
◊ ضدآفتاب‌ غیر ارگانیک: روی، تیتانیوم، کائولین، آهن و ایکتیول
◊ آنتی‌اکسیدان و ویتامین C و E
◊ پایه: می‌تواند روغنی یا الکلی باشد. پایه‌های روغنی بخصوص در ضدآفتاب‌های غیر ارگانیک بکار می‌روند که برای پوست‌های چرب یا آکنه‌ای مناسب نیستند. پایه‌های الکلی باعث خشک شدن پوست می‌شوند.

پایان پاسخ
پاسخ
مصرف ضد افتاب

برای هر سانتی‌متر مربع از پوست نیاز به ۲ گرم ضد آفتاب است؛ یعنی به 20 gr/m۲ نیاز هست. یک‌بند انگشت حدود ۱ گرم کرم را در خود می‌تواند نگه دارد. برای کل بدن حدود ۱ اونس یا چیزی در حدود ۲۸ گرم ضدآفتاب نیاز هست. قانون والاس سطح بدن را به مناطق ۹ درصدی تقسیم کرده است؛ یعنی برای هر ۹ درصد از سطح بدن حدود ۲.۵ گرم کرم نیاز است. یک قاشق چای خوری حدود ۵ گرم کرم می‌شود؛ بنابراین برای هر ۹ درصد از سطح بدن به ۱ قاشق چای‌خوری کرم نیاز داریم. هر طول انگشت را می‌توانید معادل یک قاشق چای‌خوری در نظر بگیرید.

ضد افتاب

انتخاب ضد افتاب

فهرست مطالب

در این نوشته نکات کلیدی انتخاب ضد افتاب گفته شده است. انتظار است در پایان بدانید برای انتخاب ضد آفتاب چه معیارهایی مهم است.

تعریف اصطلاحات
انواع ضد آفتاب
ضد آفتاب معدنی یا فیزیکی

ضد‌ آفتاب شیمیایی
قدرت محافظت ضد افتاب
◊ کلیپ توضیحات دکتر علوی
توصیه‌های دکتر علوی
سوالات

کلیات

نور خورشید یکی از مهم‌ترین منابع انرژی برای انسان هست ولی بدون خطر نیست. اشعه‌ی ماوراءبنفش نور خورشید برای ساخت ویتامین D در بدن استفاده می‌شود. به اشعه‌ی ماورا بنفش (ultra-violet)، اشعه فرابنفش هم گفته می‌شود.

اشعه‌ی ماوراءبنفش نور خورشید با چشم دیده نمی‌شود. این اشعه به سه دسته تقسیم می‌شود. امواجی که طول‌موج کوتاه دارند توسط لایه‌ی اوزون جذب می‌شوند و به بدن ما نمی‌رسد. دو فرم اصلی امواج ماوراءبنفش که به بدن می‌رسد UVA و UVB هست. به آن‌ها اشعه‌ی ماوراءبنفش نوع A و نوع B گفته می‌شود.

اشعه ماوراءبنفش

امواج UVB فقط به سطح خارجی پوست می‌رسند درحالی‌که که امواج UVA به لایه‌های عمقی پوست نفوذ می‌کند. UVB باعث التهاب و آسیب سلولی می‌شود و به‌صورت آفتاب‌سوختگی ظاهر می‌شود درحالی‌که UVA تا لایه‌های عمقی نفوذ می‌کند و با آسیب به رشته‌های زیرپوست باعث پیری پوست می‌شود.

هردوی این نورها باعث آسیب به ماده‌ی ژنتیکی سلول‌های پوست می‌شوند و می‌توانند زمینه‌ساز سرطان پوست شوند. این اشعه در مناطق جغرافیایی مختلف با مقادیر متفاوتی به بدن می‌رسد که با شاخص اشعه ماورا بنفش مشخص می‌شود.

انواع ضد آفتاب

مواد مؤثر در ضد‌ افتاب باعث می‌شود پوست از اثرات مضر اشعه‌ی ماوراءبنفش خورشید محافظت شود. ضد‌ آفتاب‌ها علاوه بر ماده‌ی مؤثر ضد‌ آفتاب دارای ترکیبات دیگری هم هستند ولی نوع ضد افتاب را ماده‌ی مؤثران مشخص می‌کند. سایر ترکیبات البته فرم ضد‌ آفتاب مثل کرم یا لوسیون و یا مرطوب‌کنندگی یا رنگی بودن ضد‌ آفتاب را تعیین می‌کنند. دودسته‌ی اصلی این مواد وجود دارند: ضد‌ آفتاب‌های معدنی یا فیزیکی و ضد‌ آفتاب‌های شیمیایی

شیمیایی یا فیزیکی

وقتی محافظت ضد افتاب طوری باشد که نور را از روی پوست مثل آینه منعکس کند به آن ضد آفتاب فیزیکی می‌گویند. اگر ضد‌ افتاب جذب پوست بشود و نور را جذب و بی‌اثر کند به آن ضد آفتاب شیمیایی گفته می‌شود.

سالم‌ترین ضد‌ آفتاب‌ها، انواع فیزیکی هستند و ماده‌ی اصلی آن‌ها زینک اکساید و دی‌اکسید تیتانیوم هست.

دکتر سید هوتن علوی

ضد آفتاب معدنی یا فیزیکی

ضد‌ آفتاب‌ فیزیکی روی سطح پوست باقی می‌ماند و نور آفتاب را از روی پوست برمی‌گرداند. در حقیقت به‌صورت فیزیکی از رسیدن اشعه‌ی ماوراءبنفش به پوست جلوگیری می‌کند. این ضد‌ آفتاب‌ها به دلیل خاصیت فیزیکی انعکاس نور، هم در مقابل UVA و هم UVB محافظت کافی ایجاد می‌کنند و در حقیقت وسیع الطیف هستند. همین‌که ضد‌ افتاب روی پوست قرار گرفت محافظت شروع می‌شود و نیاز نیست برای شروع اثر منتظر بمانید.

این ضد‌ آفتاب‌ها ته رنگ سفیدروی پوست ایجاد می‌کنند و حالت چرب و چسبنده دارند که خیلی موردپسند نیست. مشکل دیگری که این ضد‌ آفتاب‌ها دارند پاک شدن آن‌هاست؛ یعنی با دست‌کشیدن، عرق کردن و شسته‌شدن از روی پوست پاک می‌شوند و قدرت محافظتی‌شان بشدت کاسته می‌شود. به همین دلیل نیاز دارند که مرتب تکرار شوند.

ذرات مؤثر این ضد‌ آفتاب‌ها نباید وارد ریه شود برای همین استفاده از این ضد‌ آفتاب‌ها به فرم اسپری یا پودری مناسب نیست. ضد‌ آفتاب‌های معدنی یا شامل اکسید روی یا اکسید تیتانیوم یا ترکیبی از این دو هستند.

نکات مثبت و منفی

◊ نکات مثبت: وسیع الطیف هستند و محافظت کافی در مقابل UVA و UVB دارند، اثرشان بلافاصله شروع می‌شود و منافذ پوستی را مسدود نمی‌کند
◊ نکات منفی: ضخیم هستند، نیاز به تکرار دارند، ته رنگ سفیدروی پوست ایجاد می‌کنند و از مدل‌ اسپری آن باید پرهیز کرد.

ضد‌ آفتاب شیمیایی

ضد آفتاب‌های شیمیایی جذب پوست می‌شوند و در لایه‌های عمقی‌تر قرار می‌گیرند. اشعه‌ی ماوراءبنفش توسط این مواد جذب‌شده و به حرارت تبدیل می‌شود. اشعه باید از لایه‌ای از پوست عبور کند تا به این محافظ برسد به همین دلیل محافظت در مقابل UVA در این ضد‌ افتاب‌ها کامل نیست. برای اینکه ماده‌ی مؤثره نقش محافظتی پیدا کند ۲۰ دقیقه زمان نیاز است تا فعال شود. در نور مستقیم این ضد‌ افتاب‌ها به‌تدریج کم اثر می‌شوند و نیاز است که تکرار شوند.

این ضد‌ آفتاب‌ها اشعه‌ را به گرما تبدیل می‌کنند و برای افراد حساس، بخصوص مستعد روزاسه و لک پوستی می‌تواند مشکل‌ساز شود. احتمال دارد در افراد مستعد لک‌های پوستی بیشتر شود. منافذ پوستی را مسدود می‌کند و در افرادی که مستعد آکنه‌ هستند می‌تواند باعث تشدید آکنه بشود.

مشکل ضد‌ آفتاب‌های شیمیایی

مقداری از این ضد افتاب‌ از پوست جذب خون می‌شوند. همه‌ی ضد آفتاب‌ها درجاتی جذب خون می‌شوند. جذب ضد آفتاب‌ فیزیکی ناچیز است و ایمن هستند ولی ضد افتاب شیمیایی جذب خونی بیشتری دارند. حقیقتش این است که جذب خونی آن‌ها بیش از مقدار ایمن هست. اگرچه عارضه‌ا‌ی از جذب این مواد دیده نشده است. در مورد اکسی بنزن (oxybenzone) البته ممکن است سطح هورمون‌ها را تغییر بدهد یا اینکه باعث آلرژی شود. ماده‌ی دیگری به نام پارابن (paraben) به‌عنوان نگه‌دارنده در ضد‌ افتاب‌ها و سایر محصولات آرایشی وجود دارد. این ماده هم مثل اکسی بنزن باعث تغییر در سطح هورمون استروژن می‌شود و می‌تواند باعث آلرژی شود. هردوی این مواد روی می‌توانند اثرات نامطلوب داشته باشند. بااین‌حال، سازمان غذا و داروی امریکا (FDA) استفاده از این مواد را در ضد‌ افتاب یا سایر محصولات آرایشی ممنوع نکرده است ولی جلوی ایمن و سالم بودن آن علامت سؤال گذاشته است.

نکات مثبت و منفی

◊ نکات مثبت: به مقدار حجم ضد‌ افتاب کمتری برای پوشش نیاز است، ضخیم نیستند و چربی کمتری دارند. ته رنگ سفیدروی پوست ایجاد نمی‌کنند.

◊ نکات منفی: پوشش کافی ممکن است ایجاد نکند و اکثراً در ترکیب با ضد‌ آفتاب فیزیکی استفاده می‌شوند. می‌تواند آکنه، روزاسه و لک‌های پوستی را تشدید کند. در نور مستقیم آفتاب بخصوص به تکرار نیازمند است. این ضد‌ افتاب‌ها جذب خونی دارند و می‌بایست در نظر گرفته شود.

دکتر سید هوتن علوی

قدرت محافظت ضد افتاب

وقتی در مورد میزان محافظت یک ضد آفتاب می‌خواهید بررسی انجام بدید دو فاکتور را باید ببینید. یکی SPF و دیگری وسیع الطیف بودن است:

فاکتور محافظت در مقابل نور خورشید یا SPF

روی همه‌ی محصولات ضد آفتاب عددی به‌عنوان SPF نوشته‌شده است. این عدد فاکتور محافظت در مقابل UVB هست. فرض کنید شما در مدت ۱۰ دقیقه زیر آفتاب، دچار سوختگی می‌شوید. حالا ضد‌ آفتابی که SPF معادل ۳۰ دارد را به پوست خود می‌زنید. در این حالت شما بعد از ۳۰۰ دقیقه یا ۵ ساعت زیر آفتاب دچار سوختگی خواهید شد. نکته‌ی دیگر اینکه SPF نشان می‌دهد چه مقدار از UVB بلوکه می‌شود. ضد‌ آفتاب با فاکتور محافظتی ۱۵، حدود ۹۳ درصد اشعه را بلوکه می‌کند. این برای ضد آفتاب‌های با فاکتور محافظتی ۳۰ و ۱۰۰ به ترتیب ۹۷ و ۹۹ درصد هست. عدد‌های خیلی بالا به معنی بهتر بودن ضد آفتاب نیست. به نظر نمی‌رسد برای فاکتور‌های بیشتر از ۳۰، تفاوت محافظت تأثیر بلندمدت بهتری داشته باشد.

وسیع الطیف

فاکتور محافظت یا SPF مربوط به محافظت در مقابل UVB هست. محافظت باید هم شامل طیف UVA و هم‌طیف UVB باشد. یک ضد‌ آفتاب وسیع الطیف باید حداقل یک‌سوم محافظتی که در مقابل UVB دارد را برای UVA هم داشته باشد.

انتخاب ضد‌ آفتاب

مشخصات ضد آفتاب

فاکتورهای مختلفی برای انتخاب ضد آفتاب باید در نظر گرفته بشود. مهم‌ترین فاکتورها برای انتخاب و استفاده از ضد آفتاب شامل‌اند بر:
◊ محافظت در مقابل اشعه‌ی نوع B یا فاکتور محافظت در برابر نور خورشید یا SPF
◊ محافظت در مقابل اشعه‌ی نوع A یا وسیع الطیف
◊ فیزیکی یا شیمیایی بودن ضد آفتاب
◊ ضدآب بودن
◊ رنگی یا بی‌رنگ بودن ضد آفتاب
◊ فرم ضد آفتاب (کرم، پماد، لوسیون، ژل و اسپری)

◊ میزان محافظت را نگاه کنید

یک ضد آفتاب خوب می‌بایست SPF حداقل ۳۰ داشته باشد و وسیع الطیف باشد. در صورت تعریق زیاد و یا استفاده برای شنا باید ضد آب هم باشد. در این موارد یا باید ضد آفتاب فیزیکی ضد آب را هر ۴۰ دقیقه تکرار کنید یا ضد آفتاب شیمیایی که به عمق پوست می‌رود را انتخاب کنید.

◊ به ترکیب توجه کنید

سالم‌ترین ضد آفتاب‌ها انواع فیزیکی هستند که دارای اکسید تیتانیوم و زینک اکساید هستند. اگر ضد آفتاب شیمیایی انتخاب می‌کنید تا حد امکان فاقد اکسی بنزن باشد. سعی کنید ضد‌ آفتابی انتخاب کنید که فاقد پارابن باشد.

اگر برای ساعت‌های طولانی در معرض مستقیم نور خورشید هستید ضد افتاب فیزیکی انتخاب مناسبی است. درصورتی‌که مبتلابه آکنه، روزاسه و یا دارای پوست حساس هستید هم انتخاب مناسب ضد آفتاب فیزیکی است.

◊ به فرم آن دقت کنید

کرم ضد آفتاب برای پوست خشک مناسب هست. درصورتی‌که پوست معمولی دارید از فرم لوسیون استفاده کنید. تا حد امکان از فرم اسپری استفاده نکنید.

◊ نحوه مصرف و تکرار آن را در نظر بگیرید

تمام محصولات نیاز به تکرار دوساعته دارند. انواع شیمیایی نیاز است که ۲۰ دقیقه قبل از ورد به فضای باز استفاده شوند.

◊◊ قطعاً ضد‌ آفتاب‌های فیزیکی سالم‌ترین هستند.
◊◊ سعی کنید محصولی را انتخاب کنید که اکسی بنزن و پارابن نداشته باشد.
◊◊ استفاده از اسپری شاید راحت‌ترین فرم باشد ولی قطعاً سالم‌ترین راه نیست.
 ◊◊ خیلی روی SPF فوکوس نکنید، همین‌که بالای ۳۰ باشد کافی است. مطمئن باشید استفاده صحیح و تکرار به‌موقع محصول با SPF پایین، مؤثرتر از یک محصول با SPF بالا ولی با روش نامناسب است.
◊◊  محصولات رنگی احتمالاً می‌توانند اثرات مفید در بهبود یا جلوگیری از لک‌های پوستی داشته باشد. ترکیبات رنگی معمولاً ایمن هستند ولی می‌توانند باعث حساسیت بشوند.
◊◊ قبل استفاده، محصول را روی مچ دست خود امتحان کنید.
◊◊ اگر حوصله دارید مقاله‌ی مفصل‌تری هم تهیه شده که می‌توانید مطالعه کنید

مشخصات ضد آفتاب
ضد آفتاب مؤثر

◊ فاکتور محافظتی بیشتر از ۳۰ داشته باشد.
◊ وسیع الطیف باشد.
◊ برای ورزش و شنا یا فعالیت بدنی با تعریق ضدآب باشد.
◊ برای پوست‌های حساس و مستعد آکنه غیر روغنی و غیر ‌حساسیت‌زا باشد.
◊ ۲۰ دقیقه قبل از بیرون رفتن استفاده کنید و هر دو ساعت تکرار کنید.

اشعه ماوراءبنفش

اشعه‌ی ماوراءبنفش

فهرست مطالب

در این نوشته در مورد منابع اشعه‌ی ماوراءبنفش در اطرافمان توضیح داده‌شده است. در انتها انتظار است در مورد نحوه اطلاع از میزان این اشعه در محیطتان و نحوه‌ی محافظت از آن اطلاع پیدا کنید.

تعریف اصطلاحات
اشعه‌ ماوراءبنفش
منابع اشعه ماورا بنفش
شاخص اشعه‌ ماوراءبنفش
تولید اشعه توسط لامپ‌ها
محافظت در مقابل اشعه
توصیه‌های دکتر علوی
سوالات

تعریف اصطلاحات

◊ اشعه‌ی ماوراءبنفش را به اشعه‌ی UV یا اشعه‌‌ی فرابنفش می‌شناسند. این اشعه جزئی از طیف امواج نوری است که در نور خورشید وجود دارد و می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی، پیری پوست، برنزه شدن و سرطان پوست بشود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل بیماری پوست یا مصرف دارو باشد. به این واکنش التهابی حساسیت به نور آفتاب (photosensitivity) گفته می‌شود.
◊ التهاب و قرمزی پوست به دلیل نور آفتاب می‌تواند به دلیل خاصیت ذاتی پوست در واکنش به اشعه‌ی ماوراءبنفش باشد. به این التهاب آفتاب‌سوختگی (sunburn) گفته می‌شود.
◊ واکنش پوست به نور آفتاب از فردبه‌فردی متفاوت است. دکتر فیتزپاتریک بامطالعه روی رنگ مو، چشم و پوست، استعداد به آفتاب‌سوختگی، برنزه شدن و سرطان پوست را تعیین کرده است. معیار فیتزپاتریک (Fitzpatric Skin Type) تیپ پوستی فرد و این استعداد‌ها را مشخص می‌کند.

اهمیت

اشعه‌ی ماوراءبنفش یک قاتل نامرئی است. نه می‌توانید آن را ببینید و نه اینکه حسش کنید. این اشعه به مقدار زیاد در نور خورشید وجود دارد. این اشعه حتی در روزهایی که هوا خنک هست یا اسمان ابری است به‌اندازه‌ی کافی وجود دارد که به شما اسیب وارد کند.

ولی چرا قاتل نامرئی؟

از قدیم یادمان می‌آید که برای به دست آوردن ویتامین د باید آفتاب بگیریم. این اشعه در پوست برای ساختن این ویتامین استفاده می‌شود. درعین‌حال باعث اسیب سلول‌های پوست هم می‌شود. این اسیب عامل اصلی ایجاد سرطان‌های پوستی است. فرقی ندارد منبع این اشعه خورشید باشد یا لامپ‌های سولاریوم. اسیب بلندمدت اشعه‌ی ماورا بنفش در سلول، مهم‌ترین عامل ایجاد سرطان‌های پوستی است. علاوه بر این، پیری زودرس پوست هم یکی از هنرهای این اشعه در بلندمدت هست. علاوه بر پوست، چشم و سیستم ایمنی بدن هم توسط این اشعه دچار اسیب می‌شوند.

اشعه‌ ماوراءبنفش

تجزیه نور خورشید

این اشعه یکی از طیف‌های نوری هست. اگر نور خورشید را با منشور از هم جدا کنیم هفت‌رنگ قابل‌دیدن رنگین‌کمان شکل می‌گیرد. این‌ نورهای رنگی به‌صورت طبیعی حین هوای بارانی به‌صورت رنگین‌کمان از هم جدا می‌شوند و قابل‌رؤیت هستند. ولی دو اشعه دیگر هم وجود دارد که قابل‌رؤیت نیستند. یکی بالای نور بنفش که اشعه ماوراءبنفش و دیگری زیر قرمز که به اشعه زیر قرمز نامیده می‌شود. به دلیل اهمیت آن در آفتاب‌سوختگی، پیری پوست و سرطان پوست اشعه‌ی ماوراءبنفش اهمیت زیادی دارد.

اشعه ماوراءبنفش
انواع اشعه‌ی ماوراءبنفش

خود اشعه‌ی فرابنفش به سه گروه تقسیم می‌شود که همگی در نور آفتاب وجود دارد:
◊ نوع A (UVA): عامل اصلی آفتاب‌سوختگی
◊ نوع ‌B (UVB): عامل اصلی سرطان پوست
◊ نوع C (UVC): خطرناک‌ترین اشعه ماوراءبنفش

منابع اشعه فرابنفش

منابع اشعه ماورا بنفش

◊ نور خورشید
◊ لامپ‌ها که به‌صورت عمده شامل لامپ‌های فلورسنت، لامپ‌های هالوژن و بخار جیوه می‌شوند. لامپ‌های ضدعفونی فرابنفش به‌صورت اختصاصی برای تولید این اشعه طراحی‌شده‌اند.
◊ جوش‌کاری
◊ تله‌های نوری

سرنوشت اشعه‌‌ی ماوراءبنفش خورشید

لایه‌ی ازون تقریباً همه‌ی اشعه‌ی نوع C و ۹۰ درصد از اشعه‌ی نوع B را جذب می‌کند و مانع رسیدن آن‌ها به زمین می‌شوند. ابرها هم تا حدودی مانع رسیدن اشعه‌ به زمین می‌شوند. هوا هم تا حدی این اشعه را بی‌اثر می‌کند. به‌عنوان‌مثال افرادی که در ارتفاعات هستند مثل کوهنوردان یا خلبان‌ها این اثر محافظتی ارتفاع هوا را از دست می‌دهند. در این افراد محافظت از چشم با عینک آفتابی قویاً توصیه می‌شود چون چشم محافظ طبیعی ندارد.

 در بدن رنگ‌دانه‌ای وجود دارد که باعث رنگ پوست و مو می‌شود. بر اساس تیپ پوستی مقدار این رنگ‌دانه متفاوت است. این رنگ‌دانه مثل چتر پوست را تا حدی از اثرات مضر اشعه محافظت می‌کند. به عبارتی پوست یک محافظ طبیعی دارد. هر چه پوست تیره‌تر باشد میزان محافظت بیشتر خواهد بود. بااین‌حال مقدار اشعه‌ای که به سلول‌های بدن می‌رسد بیش‌ازحد است و برای محافظت ضد آفتاب و لباس‌های پوشاننده برای همه‌ی انواع پوستی توصیه‌ می‌شود.

بااین‌حال چه اسمان صاف باشد یا ابری، هوا سرد باشد یا گرم مقدار اشعه‌ای که به زمین می‌رسد به حدی هست که آن را به یک قاتل نامرئی تبدیل کند.

دکتر سید هوتن علوی

شاخص اشعه‌ ماوراءبنفش

چقدر اشعه‌ی ماوراءبنفش به بدن ما به دلیل نور خورشید می‌رسد؟ اینکه شما در چه فاصله‌ای از استوا هستید، در چه ارتفاعی زندگی می‌کنید، در چه ساعتی از روز و درجه فصلی در معرض نور آفتاب هستید تعیین می‌کند که چقدر اشعه به شما می‌رسد.

شاخص اشعه ماوراءبنفش
پیدا کردن شاخص

وب‌سایت‌ها و نرم‌افزارهای مختلفی وجود دارند که متوسط اشعه‌ ماوراءبنفش را به‌صورت عدد به شما نشان می‌دهند. بر اساس جدول می‌توانید از میزان خطر آگاه شوید:

WeatherOnline وب‌سایت انگلیسی‌زبان برای بررسی شاخص بر اساس شهر و کشور با پیش‌بینی روز‌های آینده
Weather App برنامه‌ی مناسب آندروید برای تعیین شاخص بر اساس موقعیت جغرافیایی خودکار موبایل

تفسیر شاخص اشعه ماوراءبنفش
تفسیر شاخص

مقدار شدت اشعه را از منابع مختلف می‌شود پیدا کرد که در مورد آن توضیح داده شد. حالا بر اساس جدول روبرو، می‌توانید از میزان خطر آن در محلی که زندگی می‌کنید آگاه شوید. هرچه میزان خطر بیشتر باشد برای محافظت اقدامات بیشتری نیاز است.

لامپ‌ها و اشعه‌ ماوراءبنفش

انواع لامپ

در این قسمت در مورد تولید اشعه‌ی ماوراءبنفش در لامپ‌های رشته‌ای، فلورسنت، هالوژن و انواع لامپ‌های ال ای دی صحبت می‌شود. در خیلی از لامپ‌ها گازی داخل حباب وجود دارد که با برق تحریک می‌شود و باعث ایجاد نور مرئی یا نامرئی می‌شود.

تولید ماوراء بنفش در لامپ‌ها

ازنظر تولید اشعه ماوراءبنفش، لامپ‌های رشته‌ای قدیمی و لامپ‌های ال ای دی (LED) از هر مدلی که موجود باشد امن‌ترین لامپ‌ها هستند.
لامپ‌های هالوژن، مهتابی و کم‌مصرف تولید اشعه دارند. بهتر است برای مطالعه استفاده نشوند؛ یعنی حداقل کار این است که فاصله‌ی مناسب با شما داشته باشند. اگر مدت زیادی در اتاق هستید از این لامپ‌ها برای روشنایی استفاده نکنید و آن را برای بخش‌هایی که تنها از آن عبور می‌کنید مثل راه‌پله یا گاراژ استفاده کنید.
در مورد به‌کارگیری لامپ‌ها بهترین مشاوره را از افراد متخصص بهداشت محیط‌زیست می‌توانید بگیرید.

لامپ رشته‌ای

لامپ‌های رشته‌ای قدیمی از طریق داغ شدن یک‌رشته تنگستن نور ایجاد می‌کنند. رشته‌ی تنگستن برای اینکه عمر بیشتری داشته باشد در یک حباب خالی از اکسیژن قرارگرفته است. این لامپ کیفیت نوری بسیار خوبی دارند و اشعه‌ی ماوراءبنفش بسیار ناچیزی تولید می‌کنند. تولید اشعه‌ی آن‌ها حتی از لامپ‌های ال ای دی (LED) کمتر است.
مشکل اصلی این لامپ‌ها مصرف زیاد برق است. تقریباً ۹۰ درصد برق در این لامپ‌ها به‌صورت حرارت از دست می‌رود. مشکل دیگر آن‌ها این است که طول عمر کوتاهی دارد و با خاموش و روشن کردن زیاد زودتر خراب می‌شوند.

لامپ‌های فلورسنت (مهتابی و کم‌مصرف)

در لامپ‌های کم‌مصرف و مهتابی تولید نور با تحریک بخار جیوه انجام می‌گیرد. با جریان برق بخار جیوه تحریک‌شده و نور ماوراءبنفش تولید می‌شود. این اشعه مرئی نیست و به همین دلیل لایه‌ای از فسفر داخل شیشه‌ی لامپ زده‌‌شده تا این اشعه را به نور مرئی تبدیل کند. باید توجه کنیم در حالت عادی مقداری از این اشعه بدون تبدیل خارج می‌شود. درصورتی‌که لامپ پوشش مناسبی از فسفر در جدارش نداشته باشد یا به دلیل ضربه بریزد میزان اشعه ماوراءبنفش بیشتر خواهد بود. بخارات سمی جیوه در زمان شکستن لامپ و اشعه‌ی ماوراءبنفش خارج‌شده دو مسئله‌ی مهم بهداشتی مربوط به این نوع لامپ‌هاست.
توصیه می‌شود به دلیل اشعه‌، این لامپ‌ها حداقل ۶۰ سانتی‌متر با ما فاصله داشته باشند. سعی کنید از برند‌های معتبر که کنترل کیفی مناسب دارند استفاده کنید.

لامپ هالوژن

اساس این لامپ‌های مثل لامپ‌های رشته‌ای است. داخل محفظه از گاز هالوژن پرشده است. این گاز با جریان برق داغ می‌شود. گرما ایجادشده با داغ کردن رشته‌ی تنگستن باعث ایجاد نور می‌شود. لامپ‌های هالوژن مقدار خیلی کمی اشعه‌ تولید می‌کنند و کیفیت نوری خوبی برای تشخیص رنگ دارند. جدار این لامپ‌ها طوری طراحی‌شده که همان مقدار اشعه را هم به‌صورت مؤثری کاهش دهد. از این لامپ‌ها برای دکوراسیون، لامپ‌های جلوی خودرو و لامپ‌هایی که فوکوس زیاد دارند استفاده می‌شود.
لامپ‌های هالوژن با لامپ‌هایی که گازی هستند متفاوت کار می‌کنند. اساس کار در لامپ‌های گازی تحریک کردن گاز داخل حباب است. بعضی گازها نور مرئی ایجاد می‌کنند مثل بخار سدیم و بعضی دیگر اشعه‌ی ماوراءبنفش ایجاد می‌کنند مثل بخار جیوه.

لامپ ال ای دی (LED)

در ساخت این لامپ‌ها از دیود‌های ال ای دی (LED) استفاده‌شده است. این دیود‌ها نوعی نیمه‌هادی هستند که وقتی جریان برق از آن‌ها عبور می‌کند نور تولید می‌کنند. چیپ‌های اس ام دی (SMD) یا سی او بی (COB) در آن‌ها استفاده‌شده است و به همین نام‌ها خوانده می‌شود. این‌ لامپ‌ها در مقایسه با لامپ‌های هالوژن و رشته‌ای، با مصرف برق کمتر روشنایی بیشتری ایجاد می‌کنند ولی کیفیت نور آن‌ها برای تشخیص رنگ‌ کمتر است.
لامپ‌های ال ای دی فاقد ماده‌ی سمی جیوه هستند و میزان تولید اشعه‌ی ماوراءبنفش آن‌ها نسبت به لامپ‌های هالوژن و فلورسنت خیلی کمتر است. لامپ‌های ال ای دی با نور سفید به نسبت زرد اشعه‌ی ماوراءبنفش کمتری ایجاد می‌کنند.

دکتر سید هوتن علوی

محافظت در مقابل اشعه

محافظت در مقابل اشعه ماوراء بنفش

پنج توصیه
لباس‌های پوشیده‌تر بپوشید و عینک آفتابی بزنید. ضد آفتاب را بیست دقیقه قبل از بیرون رفتن روی نواحی پوشیده نشده‌ی پوست بمالید و هر دو ساعت تکرار کنید. کلاه لبه‌دار بگذارید. سعی کنید در سایه قرار بگیرید و در اوج روز سعی کنید بیرون نروید.

ضد آفتاب

ضد آفتاب باقدرت بیش از ۳۰ (SPF>30) کافی است. بیست دقیقه قبل از بیرون رفتن ضد آفتاب را استفاده کنید و تا زمانی که بیرون هستید هر ۲ ساعت آن را تکرار کنید. اگر شنا یا ورزش با تعریق زیاد انجام دادید هر ساعت ضد آفتاب را تکرار کنید و از محصولات ضدآب استفاده کنید. به ضد آفتاب به‌تنهایی تکیه نکنید و سایر روش‌های پنج‌گانه استفاده کنید. از راهنمای انتخاب ضد آفتاب و انواع ضد آفتاب قبل از خرید استفاده کنید.

شیشه

اشعه‌ی ماوراءبنفش از سه جزء تشکیل‌شده است. هر جزء طول‌موج متفاوتی دارد. هرچه طول‌موج کمتر باشد خطرش برای پوست بیشتر است چون مقدار بیشتری به پوست نفوذ می‌کند. خوشبختانه شیشه‌های پنجره‌های معمولی طول‌موج‌های پایین را عبور نمی‌دهد ولی اشعه‌ی نوع A از آن به‌راحتی عبور می‌کند. برای همین موضوع است که پشت شیشه‌ی ماشین به‌راحتی آفتاب‌سوختگی رخ می‌دهد. بااین‌حال اگر پشت پنجره در معرض نور آفتاب هستید بازهم توصیه می‌شود از ضد آفتاب استفاده کنید.

عینک آفتابی

عینک آفتابی بخش کوچکی از پوست صورت را محافظت می‌کند. ولی چرا از آن به‌عنوان یکی از ۵ روش اصلی محافظت نام‌برده می‌شود؟ علتش ایجاد آب‌مروارید به دلیل اشعه‌ی ماوراءبنفش هست. این اشعه سرعت ایجاد آب‌مروارید را زیاد می‌کند. چه منبع آن نور خورشید باشد چه لامپ‌های فلورسنت.

◊◊ ضد آفتاب، پوشش کافی و عینک آفتابی اساس مراقبت از اشعه ماورا بنفش هست.
◊◊ از اپ‌های آب‌وهوا برای بررسی شاخص اشعه‌ ماوراءبنفش ناحیه‌ی خود مطلع شوید.
◊◊ ساعت ۱۰ تا ۳ حداکثر تابش نور آفتاب وجود دارد. برای فعالیت یا تفریح در فضای باز زمان مناسب را انتخاب کنید.
◊◊ سعی کنید برای تفریح یا کار میانه‌ی روز را انتخاب نکنید.
◊◊ از لامپ‌های ال ای دی و رشته‌ای که کمترین میزان اشعه رادارند برای لامپ‌های پرمصرف منزل استفاده کنید.
◊◊ لامپ‌های هالوژن، لامپ‌های کم‌مصرف و مهتابی اشعه‌ی ماوراءبنفش دارند، ضد آفتاب و رعایت فاصله‌ی حداقل ۶۰ سانتی‌متری را در منزل در نظر بگیرید.
◊◊ برای مطالعه لامپ ال ای دی و یا رشته‌ای استفاده کنید.
◊◊ مراقبت باشید ولی وحشت نکنید. عمده‌ی اشعه‌ی ماوراءبنفش در جو زمین از بین می‌رود.

12