یکی از موارد مهم و تاثیرگذار برای انجام جراحی های زیبایی اندام نظیر لیپوماتیک، لیپوساکشن و … شاخص توده بدنی می باشد. شاخص توده بدنی در واقع جهت سنجش و ارزیابی میزان چاقی و تناسب وزن و قد به کار گرفته می شود. و برای انجام جراحی های لاغری باید افراد در حدود شاخص توده بدنی تعیین شده باشند وگرنه برای این جراحی مناسب نمی باشند. بنابراین نحوه محاسبه شاخص توده بدنی و داشتن اطلاعات کافی در این زمینه از اهمیت بالایی برای کسانی که خواستار انجام این نوع جراحی ها هستند می باشد.
در این مقاله معنی و نحوهی محاسبه شاخص توده بدنی را به طور کامل شرح خواهیم داد و انتظار است در پایان بدانید با چه شاخصی برای جراحی زیبایی میتوانید اقدام کنید.
شاخص توده بدنی چیست؟
در ابتدا به تعریف مختصری از شاخص توده بدنی خواهیم پرداخت. شاخص توده بدنی (BMi عددی است که بر اساس قد و وزن محاسبه میشود(. این شاخص با وضعیت سلامت شما ارتباط مستقیم دارد، در واقع استخوان، عضلات و چربی عمدهی توده بدن را میسازند. شاخص توده بدنی ارتباط مستقیم با وضعیت تغذیه، میزان تحرک و وراثت دارد، تغذیه و تَحرک نیز ارتباط تنگاتنگ با سلامتی دارد و سوءتغذیه با تحلیل عضلانی باعث لاغری و کاهش شاخص توده بدنی میشود و همچنین کاهش تحرک یا تغذیهی پرکالری باعث چاقی و افزایش شاخص توده بدنی میشود.
نحوه محاسبه شاخص توده بدنی
برای محاسبه این شاخص، وزن به کیلوگرم بر مجذور قد به متر تقسیم میشود. توجه کنید قد باید به متر باشد؛ یعنی اگر قد شما ۱۷۳ سانتیمتر است، عددی که وزن به آن تقسیم میشود، ۱.۷۳ خواهد بود. ابتدا وزن به کیلوگرم را بر عدد قد به متر تقسیم میکنیم. سپس، عدد حاصل را مجدد به قد به متر تقسیم میکنیم.
فردی را با قد ۱۷۳ سانتیمتر و وزن ۷۳ کیلوگرم در نظر بگیرید. قد این فرد ۱.۷۳ متر است، حال ۷۳ را بر ۱.۷۳ تقسیم کنید.عدد حاصل، ۴۲.۱۹ میشود.
مجدد این عدد را بر ۱.۷۳ تقسیم کنید. عدد حاصل، ۲۴.۴۱ می شود، که شاخص تودهی بدنی این فرد میشود.
معنی عددِ شاخص توده بدنی چیست؟
این عدد یک محدودهی طبیعی دارد. کمتر یا بیشتر از آن غیرطبیعی و برحسب شدت متفاوت است. اعدادی که در اینجا ذکر میشود برای افراد بالای ۲۰ سال است. برای افراد سالمند و کودکان میبایست از جداول مخصوص استفاده کنیم. درادامه بالاترین شاخص و پایین ترین شاخص را بررسی خواهیم کرد.
شاخص پایینتر از طبیعی
وقتی عدد زیر ۱۸.۵ است، یعنی دچار کمبود وزن هستید. سوءتغذیه یا وراثت میتواند عامل این موضوع باشد. یکی از معانی مهم شاخص پایین دریافت ناکافی پروتئین و کالری است. در این شرایط عضلات تحلیل میرود و سیستم ایمنی ضعیف میشود.
شاخص بیشتر از طبیعی
زمانی که عدد بیشتر از ۳۰ باشد یعنی چاق هستید. در افراد ورزشکار به دلیل افزایش حجم عضلات شاخص ممکن است بالاتر از ۳۰ باشد. ولی در حال عادی بالا رفتن شاخص به معنی افزایش غیرطبیعی بافت چربی است.
در این شرایط فرد در معرض تنگ شدن رگها (تصلب شرایین)، فشارخون و دیابت قرار میگیرد.
این تفسیر فقط برای افراد غیر سالمند بیش از ۲۰ سال قابلاستفاده است. برای افراد زیر ۲۰ سال باید از جدولهای خاصی استفاده کنید که در تارنمای سازمان بهداشت جهانی و مرکز کنترل بیماریهای امریکا در دسترس هستند.
عوارض شاخص توده بدنی بالا
افرادی که شاخص توده بدن ۲۵ یا بیشتر دارند با خطرات چاقی برای سلامت، روبرو هستند. هر چه میزان شاخص بیشتر باشد این خطرات بیشتر میشود. بهعنوانمثال چاقی مفرط بهطور متوسط تا ۱۰ سال از عمر یک فرد کم میکند.
خطرات ناشی از شاخص توده بدنی بالا شامل بیماریهای قلبی، پُرفشاری خون، دیابت، سکته مغزی، بیماری کیسه صفرا، آرتروز، آپنه خواب، بیماریهای تنفسی، سرطانهای رحم، سینه، پروستات و سرطان روده بزرگ میباشد.
خطرات همراه با شاخص توده بدنی بیشتر از ۲۵ عبارتند از:
◊ بیماری عروق قلب
◊ سکتهی قلبی یا مغزی
◊ فشارخون
◊ دیابت
◊ چربی خون
◊ سنگ کیسه صفرا
◊ آرتروز
◊ سرطان
نقش لیپو در بهبود شاخص توده بدنی
عدهای از این انواع جراحیها را، به جراحی لاغری میشناسند. باید بدانید جراحی زیبایی راهی برای کاهش وزن نیست. میزان کاهش وزن در این دست جراحیها کم و در حدود ۴ تا ۶ کیلوگرم است.
در افرادی که شاخص توده بدن زیر ۳۴ است، جراحی زیبایی شکم و یا سینه، لیپوساکشن و پیکرتراشی میتواند به بهبود ظاهر کمک کند. بهترین کاندید، فردی است که شاخص توده بدنی کمتر از ۳۲ دارد. نقش جراحی زیبایی در کنترل چاقی غیرمستقیم است. به این معنی که حفظ ظاهر زیباتر شده، انگیزهای بیشتری برای حفظ رژیم غذایی میشود. کم شدن افتادگی شکم و یا سینه، شرایط بهتری برای ورزش فراهم میکند.
جراحی پلاستیک و زیبایی نقشِ مستقیمی در اصلاح شاخص توده بدنی ندارد. جملاتی مثل بهترین روش کاهش وزن با لیپوماتیک، لاغری مدرن با لیپوماتیک و وزن مناسب با لیپوماتیک همگی جنبهی تبلیغاتی دارند. لیپوماتیک، لیپوساکش، جراحی زیبایی شکم، کرایولیپولیز، اسکالپشور و سایر روشهای مشابه، همگی برای بهبود ظاهر و کاهش سایز هستند.
روشهای لاغری بر اساس شاخص توده بدن
چاقی یک بیماری متابولیک است، تأکید میکنم چاقی یک بیماری است. عامل اصلی این بیماری شیوهی زندگی است، و ارث تنها در ۳۵٪ موارد نقش دارد. ورزش نکردن و پرخوری نقش کلیدی دارند و تنها راه درمان، اصلاح شیوهی زندگی (ورزش و رژیم غذایی) و جراحی چاقی یا باریاتریک است. در مواردی از درمان دارویی هم استفاده میشود.
شاخص در جراحی باریاتریک
جراحی چاقی یا جراحی باریاتریک به گروهی از جراحی گفته میشود که روی معده و روده انجام میشود.
در این روشها با کم کردن حجم معده و یا میزان جذب مواد غذایی، کاهش وزن رخ میدهد.
برای تمام افراد با شاخص بیشتر از ۲۵ اصلاح شیوهی زندگی باید انجام شود؛ یعنی ورزش کنید و پرخوری نکنید. برای شاخص بالای ۴۰، جراحی چاقی یا باریاتریک توصیه میشود. جراحی باریاتریک برای شاخص بالای ۳۵ درصورتی که همراه با عارضهی چاقی، مثل دیابت، توصیه میشود. در افراد با شاخص تودهی بدن زیر ۳۴ جراحی زیبایی، مثل لیپوماتیک، جراحی زیبایی شکم و سینه قابل انجام است ولی باعث کاهش وزن نمیشود. بهصورت کلی روشهای جراحی پلاستیک و زیبایی راه حل کاهش وزن نیست.
علت شیوع جراحی پلاستیک در افراد چاق
افراد اغلب تمایلی به ورزش و رژیم غذایی ندارند و روشهای راحتتر و سریعتر را ترجیح میدهند، گذشته از این، کاهش وزن همیشه باعث ایجاد ظاهر مطلوب نمیشود. به دو دلیل:
سایز شکم و باسن
اول اینکه چاق یا لاغری بودن، در اندازه شکم، باسن و ران دیده میشود. به عبارت ساده اگر سایز شکم و باسن مناسب باشد، حتی فردی با شاخص توده بدنی بالا، چاق دیده نمیشود؛ بنابراین کاهش سایز شکم و باریک کردن کمر با لیپو تنها باعث میشود فرد لاغرتر دیده شود.
چاقی سیب و گلابیشکل
هر دو نفر شاخص توده بدنی بالا و یکسانی دارند ولی چاقی فرد سمت چپ به وضوح دیده میشود. جراحی زیبایی با تبدیل چاقی سیب شکل به گلابیشکل ظاهر لاغرتری برای شما میسازد.
دوم اینکه کاهش بافت چربی در همه جای بدن بهصورت یکنواخت اتفاق نمیافتد. بعضی از چربیها به لحاظ متابولیک فعالیت کمی دارند درنتیجه در شرایط ورزش و یا رژیم غذایی کمتر تحت تأثیر قرار میگیرند. به عبارتی این چربیها به رژیم و ورزش مقاوم هستند.
اغلب، چربی ناحیهی شکم و پهلو، به رژیم غذایی مقاومت بیشتری دارند و درنتیجه فرد با وجود کاهش وزن، ممکن است تغییر سایز محسوسی در قسمت شکم، کمر و باسن نداشته باشد. درحالیکه به دلیل از دست دادن چربی صورت ظاهری پیرتر پیدا می کند. در عوض، با وجود کاهش وزن جزئی، تخلیه چربیهای موضعی شکم و پهلو با جراحی زیبایی، تغییر سایز محسوسی ایجاد خواهد شد.
چاقی سیب شکل با عوارض چاقی در ارتباط است. چاقی شکمی (چاقی سیب شکل) خطرات قلبی عروقی بیشتری نسبت به چاقی باسن و ران (چاقی گلابیشکل) دارد؛ بنابراین بهتر است گلابیشکل باشید. یک چاق سیب شکل نمیتواند خود را به چاق گلابی شکل تبدیل کند. بااینحال میتواند به یک سیب شکل سالمتر تبدیل شود.
این دو دلیل در کنار سخت بودن راهحل اصولی، یعنی ورزش و رژیم، علت اصلی شیوع روشهای زیبایی برای کاهش وزن هستند.
اهمیت شاخص توده بدن برای عمل زیبایی
شاخص توده بدنی هم با نتیجهی نهایی عمل زیبایی و هم عوارض احتمالی ارتباط مستقیم دارد.
شاخص توده بدن بالای ۴۰ برای هر نوع جراحی زیبایی با بیهوشی منع دارد. شاخص تودهی بدنی بالای ۳۵، برای جراحی زیبایی با بیهوشی عمومی مناسب نیست و بهتر است جراحی زیبایی تا کاهش شاخص تودهی بدنی به تأخیر انداخته شود. آمبولی و عفونت زخم مهمترین عوارضی هستند که در افراد چاق نگران آن هستیم.
نتیجهی عمل جراحی زیبایی سینه، شکم و یا پیکرتراشی با شاخص تودهی بدنی ارتباط مستقیم دارد و هرچقدر شاخص هنگام اقدام به جراحی پایینتر باشد انتظار نتیجهی بهتری میرود. بعلاوه در صورت کاهش وزن بعد از عمل جراحی زیبایی، نتیجهی عمل کمرنگتر خواهد شد. به این معنی که افتادگی در شکم یا سینه در صورت کاهش وزن زیاد بعد از عمل زیبایی باعث از بین رفتن نتیجه خواهد شد.
توصیههای دکتر سید هوتن علوی در خصوص شاخص توده بدنی
◊◊ شاخص توده بدنی درنتیجهی عمل، عوارض بعد عمل و هم سیر بیهوشی کاملاً مؤثر است، آن را جدی بگیرید.
◊◊ هرچه شاخص کمتر باشد نتیجهی عمل پیکرتراشی یا زیبایی سینه شما بهتر میشود.
◊◊ برای اقدام به جراحی زیبایی سینه یا شکم، شاخص توده بدنی زیر ۳۲ را پیشنهاد میکنم. برای این موارد مراجعهکننده با شاخص بالای ۳۴ را نمیپذیرم.
◊◊ جراحی زیبایی یا لیپوماتیک برای شاخص توده بدن بالای ۴۰ ممنوع است، خودتان را به کشتن ندهید.
◊◊ جراحی زیبایی نقش مستقیمی برای کنترل وزن شما ندارد.
